Thành phố Quảng Ninh – địa bàn chiến lược nơi phên dậu Đông Bắc của Tổ quốc, đang đứng trước những yêu cầu mới trong nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Với vị trí đặc biệt về quốc phòng, an ninh, đối ngoại, đồng thời là một cực tăng trưởng năng động của khu vực, thành phố xác định xây dựng nền quốc phòng toàn dân (QPTD) vững mạnh, hiện đại không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên, mà còn là yêu cầu chiến lược, lâu dài. Trên nền tảng phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân, với lực lượng vũ trang làm nòng cốt, Quảng Ninh đang từng bước xây dựng thế trận QPTD gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc, góp phần giữ vững chủ quyền, môi trường hòa bình, ổn định để phát triển trong thời kỳ mới.

Trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, và với vị thế mới thành phố trẻ, yêu cầu xây dựng LLVT thành phố Quảng Ninh theo hướng tinh, gọn, mạnh, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, có khả năng tham mưu đúng, tổ chức thực hiện hiệu quả, xử trí kịp thời các tình huống ngay từ cơ sở càng trở nên cấp thiết. Đây cũng là cụ thể hóa chủ trương “Xây dựng QĐND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm nòng cốt xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại, gắn với nền an ninh nhân dân và thế trận lòng dân vững chắc”, được Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng khẳng định tại Đại hội XIV của Đảng.

Với thành phố Quảng Ninh, xây dựng lực lượng gắn với kiện toàn tổ chức, biên chế, nâng cao chất lượng tổng hợp, khả năng sẵn sàng chiến đấu, năng lực tham mưu, chỉ huy và hiệu quả tổ chức thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương trong điều kiện mới.

Từ ngày 1/7/2025, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, số lượng Ban CHQS cấp xã được tinh gọn còn 54 đơn vị. Thực hiện Quyết định số 142 ngày 11/1/2026 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về tổ chức lại Ban CHQS cấp xã, Bộ CHQS thành phố đã tham mưu sắp xếp, bố trí sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp và công chức quốc phòng đảm nhiệm các chức vụ chỉ huy tại 54 Ban CHQS cấp xã, bảo đảm đúng quy định. Đến nay, lực lượng thường trực tại Ban CHQS cấp xã đạt trên 73% theo biên chế.

Thực hiện Kết luận số 228 của Bộ Chính trị về tiếp tục đẩy mạnh xây dựng lực lượng quân sự địa phương vững mạnh, Quảng Ninh đã hoàn thành bố trí 54 sĩ quan quân đội chính quy đảm nhiệm chức danh Chỉ huy trưởng Ban CHQS tại các xã, phường, đặc khu. Với bản lĩnh, tác phong, kiến thức và kinh nghiệm được rèn luyện trong môi trường quân đội, đội ngũ sĩ quan chính quy nhanh chóng tiếp cận địa bàn, phát huy vai trò tham mưu cho cấp ủy, chính quyền; góp phần củng cố nền nếp chính quy, nâng cao chất lượng quản lý, chỉ huy, xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, lực lượng dự bị động viên và khả năng sẵn sàng chiến đấu.

Thượng tá Tống Văn Mạnh, Chỉ huy trưởng Ban CHQS phường Hồng Gai, cho biết: Sau khi được tăng cường 9 sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp chính quy, Ban CHQS phường xác định yêu cầu trọng tâm là vừa thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn, vừa sâu sát địa bàn, gần dân, hiểu dân để tham mưu đúng, trúng, kịp thời. Nhờ đó, công tác xây dựng lực lượng, phối hợp giữa cơ quan quân sự với các ban, ngành, đoàn thể trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng - an ninh ngày càng nền nếp; năng lực phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, luyện tập chuyển trạng thái sẵn sàng chiến đấu từng bước được nâng lên.

Cùng với lực lượng thường trực, xây dựng dân quân tự vệ (DQTV) là nhiệm vụ trực tiếp góp phần xây dựng thế trận QPTD. Toàn thành phố hiện có khoảng 25.400 dân quân tự vệ, đạt tỷ lệ 1,74% dân số, trong đó đảng viên chiếm 24,1%. Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, 100% xã, phường, đặc khu có lực lượng dân quân thường trực. Từ năm 2009 đến nay, Quảng Ninh duy trì hiệu quả 5 đơn vị điểm thuộc các mô hình: Dân quân cơ động, dân quân pháo binh, dân quân tự vệ phòng không, dân quân thường trực biên giới đất liền và đơn vị tự vệ trong doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài. Đây là cơ sở để tổng kết, rút kinh nghiệm, nhân rộng trong giai đoạn 2026-2031, phù hợp với đặc điểm từng loại địa bàn, từng nhiệm vụ.

Đảng uỷ, Bộ CHQS thành phố xác định xây dựng lực lượng được phải đi đôi với nâng cao chất lượng huấn luyện nhằm nâng cao trình độ, khả năng sẵn sàng chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ LLVT thành phố. Trong 7 năm qua, toàn thành phố đã tổ chức hơn 70 lớp tập huấn cho trên 4.200 lượt cán bộ Ban CHQS cấp xã, cơ quan, tổ chức; huấn luyện cho 100% cơ sở dân quân tự vệ, quân số tham gia đạt 98,34%; kết quả kiểm tra có 99,5% đạt yêu cầu, trong đó 75% đạt khá, giỏi. Qua huấn luyện, cán bộ, chiến sĩ được rèn luyện bản lĩnh, trình độ chuyên môn, kỹ năng xử trí tình huống và khả năng phối hợp, hiệp đồng; bảo đảm khi có tình huống, lực lượng có thể nhanh chóng được huy động, tổ chức và thực hiện nhiệm vụ theo phương án.

Cùng với đó, Quảng Ninh chú trọng huấn luyện, diễn tập, luyện tập chuyển trạng thái sẵn sàng chiến đấu; thường xuyên rà soát, bổ sung hệ thống văn kiện, phương án phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn sát thực tiễn từng địa bàn.

Năm 2026, Quảng Ninh là địa phương đầu tiên trong nhiệm kỳ 2025-2030 được Quân khu 3 chỉ đạo tổ chức diễn tập khu vực phòng thủ. Cuộc diễn tập diễn ra trong điều kiện thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, đặt ra yêu cầu cao đối với vận hành cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, quản lý, điều hành của chính quyền và hoạt động của LLVT. Đến nay, hệ thống văn kiện diễn tập cơ bản được xây dựng, hoàn thiện; các nội dung vận hành cơ chế, thực binh được xây dựng; lực lượng, phương tiện được tổ chức hiệp đồng theo kế hoạch. Công tác chuẩn bị sở chỉ huy, khu vực thực binh, thông tin liên lạc, hậu cần, kỹ thuật, an ninh, an toàn, phòng cháy, chữa cháy được triển khai đồng bộ. Các nội dung thực binh như xử trí tình huống A2, “Vòm phòng không bền vững”, phòng thủ dân sự, bệnh viện dã chiến và bắn chiến đấu đang được triển khai theo tiến độ.

Ở cấp cơ sở, các đơn vị quân sự xã, phường, đặc khu cũng đang khẩn trương tập trung chuẩn bị cho diễn tập chiến đấu cấp xã trong khu vực phòng thủ thành phố Quảng Ninh năm 2026.

Thượng tá Trần Đình Tiệp, Chỉ huy trưởng Ban CHQS phường Hạ Long, cho biết: Đơn vị đang tập trung cao độ cho công tác chuẩn bị diễn tập chiến đấu phường Hạ Long trong khu vực phòng thủ thành phố Quảng Ninh năm 2026, bảo đảm các nội dung được triển khai khẩn trương, chặt chẽ, đúng tiến độ và sát yêu cầu nhiệm vụ. Hệ thống văn kiện, phương án được xây dựng, nghiên cứu, rà soát, bổ sung theo từng nội dung, từng giai đoạn, phù hợp đặc điểm địa bàn; lực lượng tham gia được chuẩn bị đầy đủ, đúng thành phần. Cùng với đó, sở chỉ huy, khu vực thực binh “Vòm phòng không bền vững” và các mặt bảo đảm thông tin liên lạc, hậu cần, kỹ thuật, an ninh, an toàn, phòng cháy, chữa cháy được triển khai đồng bộ, bảo đảm đúng ý định của cấp trên, sát thực tế. Phường Hạ Long quyết tâm tổ chức diễn tập đạt kết quả cao, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức chỉ huy, hiệp đồng và khả năng sẵn sàng chiến đấu, xử trí tình huống của LLVT ngay từ cơ sở.

Sức mạnh của lực lượng vũ trang bắt nguồn từ bản lĩnh chính trị, sự thống nhất về ý chí và hành động. Vì vậy, Quảng Ninh còn đặc biệt chú trọng xây dựng tổ chức Đảng, phát triển đảng viên, nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm và thúc đẩy hành động trong toàn lực lượng.

Năm 2026, Đảng ủy, Bộ CHQS thành phố cũng đã triển khai phong trào Thi đua Quyết thắng với chủ đề “Đoàn kết, kỷ cương, đột phá, sáng tạo, quyết thắng”. Đồng thời, kết hợp xây dựng lực lượng quân nhân với rèn luyện đội ngũ đảng viên, lấy kết quả hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ làm cơ sở nhận xét đảng viên, đề nghị đào tạo, bồi dưỡng, điều động, nâng lương hằng năm. Đến thời điểm này, Đảng bộ Quân sự thành phố đã kết nạp được 43 đảng viên mới hoàn thành và vượt 153% chỉ tiêu Thành uỷ giao.

Cùng với xây dựng, củng cố LLVT thành phố, Quảng Ninh còn chú trọng tạo nguồn thông qua đăng ký, quản lý công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự, tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ. Năm 2026, Quảng Ninh hoàn thành 100% chỉ tiêu được giao, bảo đảm an toàn, đúng quy định. Đồng thời, các đơn vị đang tập trung hướng dẫn, triển khai đăng ký nghĩa vụ quân sự năm 2027. Đến nay, 100% xã, phường, đặc khu đã hoàn thành đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu đối với công dân đủ 17 tuổi. Ban CHQS cấp xã tiếp tục rà soát, quản lý, nắm chắc nguồn công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự, phục vụ tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ năm 2027.

Xây dựng lực lượng vững mạnh từ cơ sở chính là tạo thế chủ động cho quốc phòng, củng cố điểm tựa cho phát triển, góp phần để Quảng Ninh vững vàng bước vào giai đoạn mới.

Vững lòng dân, vững thế trận

Trong thời kỳ mới, xây dựng nền QPTD vững mạnh, hiện đại đòi hỏi phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân. Đại hội XIV của Đảng xác định: “Tăng cường tiềm lực, sức mạnh tổng hợp quốc gia; xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân và nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân, gắn với xây dựng thế trận lòng dân, xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc”. Theo đó, Đảng uỷ, Bộ CHQS thành phố đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng thế trận lòng dân bằng việc hướng mạnh về cơ sở, gần dân, sát dân, chăm lo đời sống nhân dân. Qua đó củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận và tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc cho xây dựng khu vực phòng thủ.

LLVT thành phố chủ động phối hợp nắm chắc tình hình địa bàn, tình hình nhân dân; kịp thời phát hiện, tham mưu cấp ủy, chính quyền giải quyết những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở, không để bị động, bất ngờ. Trọng tâm là phối hợp tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; thực hiện các nhiệm vụ chính trị của địa phương, nhất là công tác chuẩn bị và tổ chức Đại hội Đảng, bầu cử Quốc hội, HĐND các cấp, nhiệm vụ QSQP địa phương.

Trên từng địa bàn, công tác dân vận được gắn với những nhiệm vụ cụ thể, thiết thực như: Giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; tham gia xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu; phòng, chống tệ nạn xã hội; bảo vệ rừng, bảo vệ đường biên, cột mốc; nâng cao nhận thức, ý thức cảnh giác của nhân dân trước âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, phản động lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Nhiều công trình, phần việc cụ thể, ý nghĩa gần dân, sát dân đã được triển khai. Tại xã Hải Lạng, một tuyến đường giao thông được khánh thành với kinh phí gần 4,2 tỷ đồng; ở xã Đường Hoa, tuyến đường ngõ được khởi công với kinh phí gần 3,5 tỷ đồng. Thực hiện chủ trương xóa nhà tạm, nhà dột nát, Ban CHQS cấp xã được giao tham gia xây dựng, sửa chữa 8 căn nhà cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học trên địa bàn thành phố, trong đó 6 căn đã hoàn thành và bàn giao, 2 căn nhà còn lại phấn đấu hoàn trong tháng 10/2026.

Sự đồng hành ấy tiếp tục được thể hiện qua những hoạt động chăm lo thế hệ trẻ và các gia đình còn khó khăn. Từ đầu năm đến nay, 34 học sinh thuộc dự án “Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường” được khen thưởng với tổng số tiền trên 20 triệu đồng; 100 suất học bổng, tổng trị giá trên 300 triệu đồng, được trao cho học sinh trong chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi Đồn Biên phòng” và học sinh nghèo vượt khó. Đảng uỷ Quân sự thành phố còn phối hợp Đảng uỷ Than Quảng Ninh nhận đỡ đầu 22 nữ thanh niên xung phong đơn thân, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn với kinh phí 1 triệu đồng/tháng/người. Từ những việc làm cụ thể ấy, mối quan hệ quân - dân ngày càng bền chặt, tạo thêm sự đồng thuận và nguồn sức mạnh từ cơ sở cho nhiệm vụ xây dựng nền quốc phòng toàn dân.

Trong xây dựng thế trận lòng dân, công tác chính sách, hậu phương quân đội, đền ơn đáp nghĩa luôn có vị trí quan trọng, góp phần bồi đắp niềm tin và tình cảm của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và Quân đội. Trong đó phải kể đến việc triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” trên địa bàn thành phố. Để thực hiện nhiệm vụ, Bộ CHQS thành phố phối hợp với Sở Nội vụ thành lập các tổ chuyên môn, hướng dẫn các địa phương chuẩn bị lấy mẫu hài cốt liệt sĩ; khảo sát 22 nghĩa trang liệt sĩ với 3.736 mộ. Trong đó, 1.837 mộ có đủ thông tin, 1.221 mộ có một phần thông tin và 803 mộ cần lấy mẫu sinh phẩm để giám định ADN, xác định danh tính.

Đại tá Nguyễn Đình Khiêm, Phó Chính uỷ Bộ CHQS thành phố, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo 515 thành phố, cho biết: Hơn 1.200 cán bộ, chiến sĩ LLVT, các đơn vị quân đội đóng quân trên địa bàn, cán bộ, y, bác sĩ cùng các địa phương được huy động tham gia. Cùng với đó, cán bộ, đảng viên, hội viên cựu chiến binh, đoàn viên thanh niên, học sinh và nhân dân đã đóng góp trên 5.600 ngày công lao động.

Chỉ sau 70 ngày phát động, Quảng Ninh đã hoàn thành 100% việc quy tập mộ liệt sĩ vào Nghĩa trang Liệt sĩ; khai quật, lấy mẫu đối với 803 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin; thu nhận hơn 3.200 mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ, góp phần tạo lập hệ thống dữ liệu phục vụ đối sánh, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Kết quả này giúp Quảng Ninh về đích sớm 100 ngày so với kế hoạch của Quân khu 3 và sớm 310 ngày so với kế hoạch của Trung ương.

Cùng với đó, các chương trình “Hành quân xanh”, “Tháng Ba biên giới”, “Trăng thu biên cương”, “Xuân biên cương, hải đảo - Tết thắm tình quân dân”, “Xuân biên phòng ấm lòng dân bản” gắn với “Gian hàng 0 đồng” được tổ chức tại các địa phương biên giới, hải đảo và địa bàn khó khăn với tổng số tiền trên 2,1 tỷ đồng. Chương trình “Bát nước thao trường” tại Trung đoàn 244 cũng là một hoạt động giàu ý nghĩa, thể hiện sự quan tâm của hậu phương đối với cán bộ, chiến sĩ…

Từ lực lượng vững mạnh đến lòng dân vững chắc, từ thế trận quốc phòng toàn dân đến thế trận an ninh nhân dân, thành phố Quảng Ninh đang từng bước tạo dựng thế chủ động ngay từ cơ sở, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân. Đó chính là nền tảng để vùng đất địa đầu Đông Bắc vững vàng trong bảo vệ Tổ quốc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tạo động lực cho thành phố phát triển nhanh và bền vững.

Thực hiện: Lưu Linh
Trình bày: Vũ Đức