Được ví như "cánh tay thép" vươn dài trong lòng đất, các đơn vị cơ khí ngành than chính là điểm tựa kỹ thuật vững chắc cho mọi tầng moong, đường lò. Không chỉ dừng lại ở việc sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị, lực lượng cơ khí mỏ ngày nay đã tự chủ chế tạo nhiều máy móc, giàn chống hiện đại, đáp ứng yêu cầu tinh nhuệ và an toàn của ngành khai thác. Sự sáng tạo bền bỉ cùng tay nghề cao của những người thợ cơ khí đã giúp tối ưu hóa sản xuất, làm chủ công nghệ, giữ cho dòng chảy "vàng đen" của Tổ quốc luôn vận hành thông suốt và an toàn.
Trong lịch sử phát triển của ngành Than - Khoáng sản Việt Nam, người thợ mỏ luôn là lực lượng trực tiếp làm nên những tấn than, góp phần bảo đảm nguồn năng lượng phục vụ sản xuất và đời sống đất nước. Từ những tầng sâu lòng đất đến các khai trường, nhà máy, công trường, ở đâu có những người thợ mỏ, ở đó có tinh thần vượt khó, ý thức tổ chức kỷ luật và sự gắn bó với nghề được hun đúc qua nhiều thế hệ.
Nằm sâu dưới mực nước biển, những đường lò ở độ sâu -100m là "đại công trường" đầy thách thức của ngành khai thác than hầm lò. Ở độ sâu đặc thù này, người thợ mỏ phải đối mặt với áp lực đất đá cực lớn, nguy cơ bùng phát khí mỏ và nền nhiệt độ luôn ở ngưỡng gay gắt. Tuy nhiên, bằng sự kiên cường cùng việc ứng dụng công nghệ cơ giới hóa hiện đại, những người thợ vẫn miệt mài chinh phục lòng đất. Mỗi tấn than được khai thác từ độ sâu hàng trăm m không chỉ là thành quả lao động gian khổ, mà còn khẳng định bản lĩnh vượt khó và khát vọng làm chủ lòng đất của ngành Than.
Nằm sâu dưới lòng đất hay trên những khai trường lộng gió, lịch sử ngành than được tạo dựng qua mồ hôi, sức trẻ và những đóng góp của bao thế hệ thợ mỏ. Với tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” được hun đúc qua nhiều thế hệ, cùng những sáng kiến từ thực tiễn lao động giúp công việc ngày càng an toàn, hiệu quả, họ đã lặng lẽ cống hiến tuổi xuân cho ngành than và sự nghiệp xây dựng đất nước. Những câu chuyện đời, chuyện nghề của họ góp phần làm nên niềm tự hào của vùng đất mỏ hôm nay.
Nếu những đường lò, hầm lò mang vẻ đẹp huyền bí của bóng tối, thì mỏ lộ thiên lại là “sàn diễn” của những gã khổng lồ cơ khí. Đến với Than Hà Tu, cùng tận mắt chiêm ngưỡng những dàn xe siêu trường, siêu trọng – lực lượng vận chuyển hàng triệu tấn đất đá và than mỗi năm, góp phần giữ nhịp sản xuất tại các công trường Vùng mỏ. Mỗi vòng bánh lăn là một nhịp chuyển động mạnh mẽ, thể hiện quy mô và sức vóc của ngành Than Quảng Ninh.
Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, ngành Than mà nòng cốt là Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) không chỉ giữ vai trò trụ cột của nền kinh tế, mà còn góp phần tạo dựng bản sắc Vùng mỏ, hun đúc truyền thống "Kỷ luật và đồng tâm". Trên nền tảng truyền thống ấy, Quảng Ninh và TKV tiếp tục đồng hành, chung khát vọng kiến tạo một Vùng mỏ phát triển nhanh, xanh, bền vững, giàu mạnh, văn minh, hiện đại.
Niềm vui, sự phấn khởi và niềm tự hào chắc hẳn là cảm xúc chung của đông đảo người dân Vùng mỏ Quảng Ninh trong những ngày này, khi được chứng kiến quê hương từng bước vươn lên từ gian khó, phát triển bứt phá, toàn diện và đáp ứng đủ tiêu chí để trở thành thành phố.
Cùng với sự phát triển của địa phương, ngành than đang đứng trước những yêu cầu mới: các khu vực khai thác ngày càng xuống sâu, điều kiện địa chất phức tạp hơn; trong khi yêu cầu về năng suất, an toàn lao động, bảo vệ môi trường và chất lượng nguồn nhân lực ngày càng cao. Từ phương thức sản xuất phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công, ngành than đang từng bước đổi mới trên nền tảng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và các phương thức sản xuất hiện đại.
Ngành Than không chỉ là ngành công nghiệp chủ lực của Quảng Ninh mà còn là “cái nôi” nuôi dưỡng nhiều thế hệ văn nghệ sĩ Quảng Ninh. Từ đời sống lao động, chiến đấu và tình cảm của người thợ mỏ, nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật đã ra đời. Không ít văn nghệ sĩ trưởng thành từ chính những công trường, hầm mỏ của vùng Than.
Một buổi sáng đầu tháng 8/2026, Anh hùng Lao động Hà Văn Hồng trở lại phòng truyền thống Công ty Xây lắp mỏ - nơi lưu giữ những dấu tích của một thời ông cùng đồng đội làm việc ở Xí nghiệp Xây lắp Mông Dương.
Hơn 22 năm gắn bó với Phân xưởng Vận tải - Xếp dỡ (Công ty CP Vật tư - TKV), anh Trần Văn An (SN 1981), Thuyền trưởng Đoàn Hạ Long 23, luôn là chỗ dựa tin cậy của đồng nghiệp mỗi khi con tàu vươn khơi làm nhiệm vụ.
Trong dòng chảy phát triển của Quảng Ninh, than không chỉ là nguồn tài nguyên thiên nhiên mà còn trở thành nền tảng của một vùng công nghiệp, góp phần hình thành văn hóa Vùng mỏ và là động lực quan trọng của tăng trưởng.
Trong nhiều năm qua, ngành Than luôn quan tâm, chăm lo hoạt động văn hóa văn nghệ, tổ chức các phong trào, đầu tư cơ sở vật chất, phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng nhân tài, động viên, tạo điều kiện và hỗ trợ văn nghệ sĩ có năng khiếu, đam mê cống hiến.
Nhiều năm qua, các phong trào thi đua tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam luôn giữ vai trò động lực quan trọng. Từ “Giành năng suất kỷ lục”, “Đào lò nhanh”, “90 ngày đêm quyết thắng” đến “Lao động giỏi - Lao động sáng tạo”, “Cơ giới hóa - Tự động hóa - Tin học hóa”… hàng chục nghìn sáng kiến của thợ mỏ đã ra đời, góp phần làm lợi cho doanh nghiệp hàng nghìn tỷ đồng.
Ngành than luôn gắn với nhiều gian khó, vất vả, thậm chí hiểm nguy. Thế nhưng, trong nhiều gia đình ở Vùng mỏ, từ thế hệ này sang thế hệ khác, người ta vẫn tiếp tục lựa chọn gắn bó với ngành than. Họ truyền cho nhau không chỉ kinh nghiệm lao động mà còn tinh thần "Kỷ luật và Đồng tâm" - giá trị làm nên bản sắc của người thợ mỏ Quảng Ninh.
90 mùa than đã đi qua, từ cuộc Tổng bãi công của hơn 3 vạn thợ mỏ năm 1936, đến diện mạo của ngành Than hiện đại, hội nhập hôm nay, truyền thống “Kỷ luật và đồng tâm” vẫn luôn được gìn giữ và vun đắp qua nhiều thế hệ.
Trong quá trình phát triển, ngành Than đã tạo dựng một kho tàng di sản văn hóa vật thể phong phú, phản ánh sinh động lịch sử đấu tranh và cống hiến của đội ngũ công nhân mỏ đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Trong bối cảnh yêu cầu về phát triển xanh ngày càng cao, công tác xử lý nước thải mỏ của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) không còn dừng ở việc đáp ứng quy chuẩn môi trường mà đang từng bước đổi mới theo hướng tự động hóa, số hóa và quản lý đồng bộ toàn bộ quá trình xử lý chất thải. Một trong những đơn vị giữ vai trò “gác cửa môi trường” của ngành Than chính là Công ty TNHH MTV Môi trường - TKV.
Sau 6 ngày thi đấu sôi nổi, sáng 16/7, Vòng chung kết Giải cầu lông, bóng bàn phong trào TKV năm 2026 đã bế mạc và trao giải tại Nhà sinh hoạt mỏ, Công ty CP Than Hà Lầm.
