Thực hiện sự chỉ đạo của T.Ư về lấy ý kiến nhân dân tham gia Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở đã tích cực vào cuộc. Chúng tôi có dịp dự hội nghị lấy ý kiến do Uỷ ban MTTQ tỉnh tổ chức, cảm nhận được không khí thảo luận, tham gia đầy tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu tham dự.
8 giờ ngày 22-2, Hội trường của Uỷ ban MTTQ tỉnh đã đông đủ các đại biểu đến tham dự hội nghị lấy ý kiến về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992. Thành phần là đại diện các tổ chức xã hội như Hội Luật gia, Hội CCB tỉnh, đại biểu người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc, đại biểu tôn giáo và thân nhân người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Sau phần định hướng, gợi ý tham gia thảo luận, các đại biểu đã chủ động, tích cực trình bày ý kiến.
Các đại biểu tham dự đều cho rằng, việc lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 thể hiện Đảng, Nhà nước ta luôn quan tâm phát huy quyền làm chủ, huy động trí tuệ, tâm huyết, tạo sự đồng thuận của nhân dân, thể hiện ý chí, nguyện vọng của nhân dân trong việc sửa đổi Hiến pháp. Các đại biểu tham gia đóng góp vào rất nhiều chương, điều, khoản trong Hiến pháp.
Trước hết là về phần Lời nói đầu của Dự thảo, đại biểu Vũ Nho Kiên, Nguyên Trưởng Ban Dân chủ pháp luật MTTQ tỉnh, cơ bản thống nhất như Dự thảo, nhưng đề nghị: Ở phần cuối đoạn 4 bỏ câu “Nhân dân Việt Nam với truyền thống yêu nước, đoàn kết một lòng” vì có ý lặp lại, trùng với ý đoạn 1. Đại biểu Nguyễn Cảnh Loan (Hội Luật gia tỉnh) thì cho rằng: Lời nói đầu cần nêu bật truyền thống của nhân dân Việt Nam qua các thời kỳ một cách cô đọng, súc tích, trong sáng, nhưng phải chuẩn mực, nhất quán. Viện dẫn đoạn 1, của Hiến pháp 1992 nêu “...đã hun đúc nên truyền thống đoàn kết, nhân nghĩa, kiên cường, bất khuất của dân tộc”, luật gia Nguyễn Cảnh Loan cho rằng, truyền thống của dân tộc Việt Nam như vậy thì chưa đủ. Đoạn 1 và đoạn 5 của Lời nói đầu có sự mâu thuẫn, đoạn 1 ghi “Đoàn kết, nhân nghĩa, kiên cường, bất khất”, nhưng ở đoạn 5 lại ghi “Truyền thống yêu nước, đoàn kết một lòng”. Do đó, cần phải có hội thảo khoa học để góp ý kiến về truyền thống dân tộc một cách chính xác hơn. Luật gia Nguyễn Cảnh Loan cho rằng: Ở đoạn 2 ghi “Giành chiến thắng trong các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc” là chưa chính xác. Vì sự thật, trong lịch sử nước ta vừa có đấu tranh giải phóng dân tộc vừa có đấu tranh bảo vệ Tổ quốc”...
Về Chương III của Dự thảo, đại biểu Lê Vân Xuân, Hội đồng Tư vấn Dân chủ - Pháp luật (Uỷ ban MTTQ tỉnh) nhận xét, tại Khoản 1, Điều 54 xác định “Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng XHCN với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế” đã có sự chuyển hoá rất quan trọng về tư duy, nhận thức so với Hiến pháp năm 1992 và trước đó. Tại Khoản 2, Điều 54 nêu “Các thành phần kinh tế đều là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân, cùng phát triển lâu dài, hợp tác bình đẳng và cạnh tranh theo pháp luật”, đại biểu Lê Vân Xuân tiếp tục khẳng định, đây là điều chuyển biến rất quan trọng, có thể ví là một trong những cải cách hàng đầu thể hiện, quy định về việc kinh tế Nhà nước phải đóng vai trò chủ đạo không được nhắc tới nữa. Việc áp đặt vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước chứa đựng những rủi ro lớn. Mà khi xác định kinh tế Nhà nước là chủ đạo thì Nhà nước phải tập trung phân bổ các nguồn lực nhiều hơn, ưu tiên nhiều hơn. Việc này mâu thuẫn với quy định tại Điều 15, Hiến pháp năm 1992 đòi hỏi Nhà nước phải “Phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo cơ chế thị trường”. Nếu như vậy thì phải để cho thị trường phân bổ nguồn lực, Nhà nước không thể phân bổ mãi nguồn lực vốn vay đã hạn hẹp cho doanh nghiệp Nhà nước để họ làm ăn yếu kém, lỗ triền miên được.
Cũng tại Chương III, đại biểu Trần Doãn Thuận cho rằng ở Khoản 2, Điều 54 nêu “Các thành phần kinh tế... bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân” như vậy là thừa chữ “quan trọng”. Vì đã là bộ phận cấu thành thì đều quan trọng. Tại Khoản 1, Điều 61 có cụm chữ “thu nhập thoả đáng”, vậy như thế nào là thoả đáng. Vì vậy, cần sửa lại là “có thu nhập hài hoà”. Đại biểu Thuận giải thích, “có thu nhập hài hoà” nghĩa là thu nhập giữa mọi người trong xã hội, trong tổ chức không chênh lệch nhau nhiều...
Lĩnh vực Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân đã thu hút được nhiều ý kiến tham gia nhất. Đại biểu Bùi Đức Miện, Hội Luật gia tỉnh cho rằng, Điều 22 cần phải bổ sung khoản 2 mới, chuyển khoản Khoản 2 thành Khoản 3 với nội dung là đoạn 2, Điều 71 của Hiến pháp năm 1992 để quy định rõ việc người bị bắt hoặc thân nhân người bị bắt xác định được ngay việc bắt đúng hay sai để kịp thời phản ánh đến các cơ quan bảo vệ pháp luật. Cụ thể là cần ghi rõ “Không ai bị bắt, nếu không có quyết định của TAND, quyết định phê chuẩn của Viện KSND, trừ trường hợp phạm tội quả tang. Việc bắt, giữ người phải đúng pháp luật”.
Điều 39 “Để đảm bảo mọi gia đình Việt Nam êm ấm, thuận hoà, bền vững”, đại biểu Bùi Đức Miện đề nghị cần bổ sung thêm các Khoản 3, 4, 5 thành “Cha mẹ có trách nhiệm nuôi, dạy con thành những công dân tốt; con, cháu có nghĩa vụ chăm sóc ông bà, cha mẹ; Nghiêm cấm hành vi bạo lực gia đình”. Đại biểu Bùi Thế Anh (Uỷ ban MTTQ tỉnh) cho rằng, Điều 18 ghi “Không một công dân Việt Nam nào có thể bị trục xuất hoặc dẫn độ sang nước khác. Nhà nước Việt Nam bảo hộ những công dân của mình ở nước ngoài”, như vậy là chưa tính đến thực tế ở Việt Nam hiện nay đã thừa nhận một công dân có 2 quốc tịch. Và thực tế, xu thế ngày càng tăng trên thế giới của việc thừa nhận công dân có 2 quốc tịch. Khoản 2 diễn giải dài dòng, lại không rõ ý. Vì vậy, cần gộp Khoản 2 vào Khoản 3 cho gọn, đồng thời bổ sung thêm Khoản 3 để khắc phục tình trạng hạn chế nêu trên. Đại biểu Bùi Thế Anh cho rằng nên bỏ Khoản 3, Điều 20 “Công dân có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và xã hội” vì đã có trong Khoản 2, Điều 15. Điều 21 “Mọi người có quyền sống”, đại biểu Bùi Thế Anh khẳng định: Việc bổ sung điều về quyền sống là cần thiết và rất phù hợp với xu thế chung và với các điều ước quốc tế về nhân quyền mà Việt Nam tham gia. Tuy nhiên, quy định này còn quá sơ sài dẫn đến những thắc mắc về sự xung đột giữa Hiến pháp và Bộ luật Hình sự (hiện vẫn giữ hình phạt tử hình). Hiện Luật Nhân quyền Quốc tế quy định quyền sống, nhưng chỉ khuyến khích, vận động mà không bắt buộc các quốc gia phải xoá bỏ hình phạt tử hình. Như vậy, khi quy định về quyền này mà không có một đoạn kèm theo về vấn đề hình phạt tử hình là chưa đầy đủ. Đại biểu Trần Trọng Quý (Hội CCB tỉnh) cũng cho rằng, Điều 21 nếu quy định sơ sài như vậy rất khó cho các văn bản luật liên quan đến xử lý hình sự sau này.
Các đại biểu còn tham gia góp ý một số điều, khoản trong Dự thảo như vấn đề người Việt Nam ở nước ngoài muốn về Việt Nam mua nhà; vấn đề lao động nữ, lao động nam... Những ý kiến đóng góp tâm huyết, trách nhiệm sẽ được Uỷ ban MTTQ tỉnh tập hợp để báo cáo lên cấp trên, thiết thực cùng cả hệ thống chính trị xây dựng được bản Hiến pháp của Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN của dân, do dân và vì dân.
Quang Minh - Nguyễn Huế
| Các vấn đề bổ sung, sửa đổi phải nhất quán và ổn định * Ông Nguyễn Đồng, Bí thư Đảng uỷ, Giám đốc Công ty Xăng dầu B12: Đảng bộ Công ty đã triển khai, quán triệt sâu rộng đến toàn thể cán bộ, đảng viên, công nhân viên đơn vị để mọi người hiểu rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của việc sửa đổi Hiến pháp. Trên tinh thần đó, khuyến khích mọi người tập trung nghiên cứu, huy động trí tuệ tham gia đóng góp ý kiến về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp ngày càng phù hợp với tình hình đất nước trong thời kỳ mới và bối cảnh khu vực, thế giới đang có nhiều thay đổi. Bên cạnh đó, việc lấy ý kiến tham gia đóng góp về Dự thảo chính là để nâng cao nhận thức và trách nhiệm của mỗi cá nhân, cơ quan, tổ chức trong việc tuân thủ và thi hành Hiến pháp. Nhà nước luôn tôn trọng, bảo vệ, phát huy mọi quyền tự do của cá nhân, mọi quyền chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, môi trường, quyền phát triển của từng cá nhân, của từng công dân và của toàn dân tộc để bảo đảm sự phát triển của dân tộc, sự thịnh vượng của đất nước, hạnh phúc của nhân dân. * Ông Nguyễn Văn Ken, Trưởng Công an xã Đài Xuyên, huyện Vân Đồn: Việc lấy ý kiến nhân dân vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 được tỉnh, huyện Vân Đồn quán triệt đến các ngành, địa phương là phải tiến hành rộng rãi, dân chủ, khoa học, công khai; tổ chức thảo luận, lấy ý kiến bằng các hình thức phù hợp, thiết thực và tiết kiệm. Thực hiện chỉ đạo của tỉnh, huyện, xã Đài Xuyên đã triển khai lấy ý kiến trong toàn thể cán bộ, nhân dân các dân tộc ở địa phương. Hầu hết các ý kiến đánh giá cao Dự thảo sửa đổi, thể hiện tính nhân văn, hiện đại, tiếp thu, kế thừa thành tựu các bản Hiến pháp trước đó, cũng như xu thế tiến bộ của nhân loại. Để việc lấy ý kiến đạt hiệu quả cao, Đảng uỷ, chính quyền xã đã phân công cụ thể từng ban, ngành, đoàn thể địa phương trong việc tổ chức thực hiện. Đông đảo người dân xã quan tâm nhất ở Dự thảo sửa đổi lần này chính là về vấn đề đất đai, vì nó có tác động ảnh hưởng trực tiếp đến mọi người dân. Vì thế, rất mong các cấp có thẩm quyền tập trung nghiên cứu kỹ và mạnh dạn sửa đổi, lắng nghe, tập hợp đầy đủ và chi tiết các ý kiến của nhân dân đóng góp về vấn đề này để bổ sung hoàn thiện Luật Đất đai sao cho phù hợp với thực tiễn hiện nay. * Ông Dín A Sặng, thôn Văn Mây, xã Phong Dụ, huyện Tiên Yên: Việc lấy ý kiến đóng góp của toàn dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 là một việc hệ trọng đến vận mệnh quốc giạ. Vì vậy, thời hạn lấy ý kiến của nhân dân phải được kéo dài. Để việc đóng góp ý kiến về Dự thảo đạt hiệu quả, các cấp, các ngành, nhất là ngành chức năng cần tuyên truyền, hướng dẫn cụ thể để mọi tầng lớp nhân dân hiểu và tập trung thảo luận, đóng góp được nhiều ý kiến sát với yêu cầu chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, tỉnh, địa phương đề ra. Bên cạnh việc đóng góp ý kiến về Dự thảo, Quốc hội, Uỷ ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp cần đưa ra các dự thảo khác để toàn thể đồng bào tham khảo, so sánh, thảo luận nhằm xây dựng một bản Hiến pháp phù hợp nhất cho quốc gia. Hiến pháp là đạo luật cao nhất và căn bản nhất của một quốc gia, không thể thường xuyên sửa đổi, cho nên các vấn đề bổ sung, sửa đổi phải nhất quán và ổn định. Dự thảo cũng cần làm rõ vai trò rất quan trọng của Mặt trận trong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc... Đó là củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, tạo nên sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong nhân dân, thắt chặt mật thiết giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước để thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới. * Già làng Hoàng Sỹ Thành, thôn 1, xã Đường Hoa, huyện Hải Hà: Lần sửa đổi Hiến pháp này được kỳ vọng tạo ra một thời kỳ phát triển mới của đất nước, trong đó làm rõ thể chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và nhân dân làm chủ với bộ máy nhà nước thực sự trong sạch, vững mạnh và được sự tín nhiệm cao của người dân. Với niềm kỳ vọng ấy, người dân chúng tôi luôn mong muốn sửa đổi, bổ sung Hiến pháp để có một nhà nước pháp quyền, kiến tạo một bộ máy chính quyền từ T.Ư xuống địa phương thực sự là của dân, do dân và vì dân. Do vậy trong Dự thảo sửa đổi Hiến pháp lần này cần tập trung làm rõ quyền làm chủ của nhân dân, nhất là quyền dân chủ trực tiếp. Người dân phải được quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước thông qua trưng cầu ý dân, và kết quả trưng cầu ý dân phải mang tính chất quyết định, nếu một chủ trương có đa số người dân không đồng tình thì chính quyền không được thực hiện. Điều này khẳng định vai trò làm chủ của nhân dân, đồng thời hạn chế những quyết định tuỳ tiện của cơ quan công quyền, làm rõ thêm nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thực sự của dân và vì dân. Tuấn Hương (Thực hiện) |
