* Đồng chí Hoàng Huy Trọng, Bí thư Đảng uỷ xã Hoành Mô, Bình Liêu:
Qua nghiên cứu Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, tôi nhất trí cao về toàn bộ Dự thảo, bao gồm lời nói đầu, chế độ chính trị, quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, kinh tế, xã hội, văn hoá, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường, bảo vệ Tổ quốc, bộ máy Nhà nước, hiệu lực của Hiến pháp và quy trình sửa đổi Hiến pháp, kỹ thuật trình bày các quy định của Hiến pháp cho phù hợp với tình hình mới. Trong Dự thảo, tôi thấy có những ưu điểm nổi bật như: Nội dung sâu rộng, trình bày súc tích, chú trọng hơn đến quyền con người với việc có hẳn một chương – Chương II quy định về “Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân”, trong đó có những điều, khoản phù hợp với đời sống hiện nay. Tuy nhiên, trong chương này, tôi cho rằng Hiến pháp cũng cần ghi rõ mọi công dân đủ 18 tuổi đều được đi bầu cử trực tiếp, người đủ 21 tuổi được ứng cử đại biểu Quốc hội, HĐND các cấp. Trong Hiến pháp cũng cần ghi rõ hơn việc nâng cao trách nhiệm dân chủ đại diện như đòi hỏi các cơ quan, công chức Nhà nước phải làm tốt trách nhiệm đại diện của dân, nâng cao hiệu quả các cuộc tiếp xúc cử tri, công khai, dân chủ trong việc trưng cầu ý dân, mở rộng việc đối thoại trực tiếp giữa cơ quan Nhà nước với người dân để tạo sự đồng thuận trong toàn xã hội. Ở Điều 4, mục 3 của Dự thảo, cần thêm cụm từ “và điều lệ của Đảng” vào mục này, hoàn chỉnh là: “Các tổ chức Đảng và đảng viên hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, Pháp luật và Điều lệ của Đảng.” Bởi trong Điều lệ của Đảng cũng đã quy định rõ trách nhiệm, quyền lợi, nghĩa vụ của đảng viên.
* Đồng chí Đào Văn Giáp, Trưởng Phòng Hành chính -Tổng hợp, Công ty Xăng dầu B12:
Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 thể hiện sự nhất quán của một quốc gia độc lập. Tôi nhất trí với những nội dung đã nêu trong Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992. Bố cục và nội dung của lời nói đầu đã được khái quát ngắn gọn, súc tích và đầy đủ. Ở chương về chế độ chính trị, tôi đề nghị nên nêu rõ biểu tượng quốc kỳ, quốc huy và tên bài quốc ca của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam để thể hiện vị thế và khẳng định chủ quyền của Việt Nam. Tôi nhất trí theo bố cục và nội dung ở các chương về chế độ chính trị, quyền con người trong Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992. Ở các chương nội dung kinh tế - xã hội, văn hoá, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường trong Dự thảo, nên xác định theo thứ tự ưu tiên thứ nhất: Phát triển GD-ĐT là quốc sách hàng đầu, tiếp theo là phát triển KHCN và bảo vệ tài nguyên môi trường. Tôi cũng nhất trí với bố cục và nội dung về bảo vệ Tổ quốc; bộ máy nhà nước, hiệu lực Hiến pháp và quy trình sửa đổi Hiến pháp trong Dự thảo. Dự thảo đã xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm và quyền hạn giữa Chủ tịch nước và Chính phủ. Riêng trách nhiệm của Chính phủ, cần xác định rõ hơn việc chịu trách nhiệm khi quản lý, phát triển nền kinh tế quốc dân mà thực hiện không đúng hướng, làm thiệt hại kinh tế nhà nước. Tôi cũng nhất trí với kỹ thuật trình bày các quy định của Hiến pháp.
* Đồng chí Chu Tuyết Ngân, Phó Chủ tịch Hội LHPN huyện Đầm Hà:
Tôi thấy, Điều 27 của Dự thảo khá ngắn gọn so với Điều 63 Hiến pháp 1992, nhưng do quá ngắn gọn nên chưa thể hiện hết được nội dung vấn đề. Tôi đề nghị giữ lại một số quy định của Điều 63 Hiến pháp 1992 để vừa đảm bảo bình đẳng giới, vừa đảm bảo tạo điều kiện cho phụ nữ thực hiện được vai trò làm mẹ, tái tạo nòi giống, nguồn nhân lực cho đất nước. Theo tôi, hưởng chế độ thai sản là quyền của phụ nữ. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ phụ nữ khi sinh con, không kể là phụ nữ có quan hệ lao động hay không. Nhà nước, xã hội và gia đình cần tạo cơ hội để phụ nữ thực hiện quyền bình đẳng, tham gia quản lý, lãnh đạo. Thực tế có nhiều quy định bình đẳng nhưng phụ nữ không có cơ hội thực hiện. Tôi cũng đề nghị phải đưa vào các quy định: Lao động nam, nữ làm việc có giá trị ngang nhau thì tiền lương, tiền công, bảo hiểm xã hội như nhau; công dân nữ, nam có trách nhiệm chia sẻ hỗ trợ nhau trong gia đình và ngoài xã hội. Sửa lại Điều 27 theo hướng trên nhằm khẳng định nguyên tắc bình đẳng không chỉ quyền (khía cạnh pháp luật) mà còn phải bảo đảm về cơ hội (khía cạnh thực tế) cho nam, nữ trong tất cả các lĩnh vực, làm cơ sở cho việc cụ thể hoá trong các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành (tại khoản 1); bảo đảm phù hợp với các Công ước Liên Hợp quốc và Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) về lao động mà nước ta là thành viên (tại khoản 2) và khẳng định nguyên tắc hợp tác, chia sẻ của công dân bảo đảm để gánh nặng công việc không dồn lên một người, bảo đảm mỗi người đều có điều kiện thực hiện đầy đủ quyền con người và quyền công dân của mình (tại khoản 3); khẳng định đặc thù của phụ nữ và mối liên hệ đặc biệt giữa phụ nữ và trẻ em (tại khoản 4 và 5).
* Đồng chí Bùi Bá Quảng, Phó Trưởng Phòng Văn hoá - Thông tin, TP Móng Cái:
Tôi cho rằng, Dự thảo đã thể hiện rõ quy mô, phạm vi sửa đổi (cả về nội dung, cơ cấu các chương, điều và kỹ thuật lập hiến) của một bản dự thảo Hiến pháp nhằm thể chế hoá Cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên CNXH, đáp ứng yêu cầu và phù hợp với tình hình mới của đất nước. Nội dung sửa đổi, bổ sung tại Dự thảo đã giải quyết được những vấn đề bất cập, tồn tại của thực tiễn đặt ra trong quá trình tổng kết việc thi hành Hiến pháp năm 1992. Tham gia vào Dự thảo, ở phần Lời nói đầu, tôi đề nghị sửa cụm từ “chủ quyền nhân dân” bằng cụm từ “quyền làm chủ của nhân dân” trong đoạn “Dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, thể chế hoá Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, thực hiện chủ quyền nhân dân…” vì đây một khái niệm mới, khá xa lạ và khó hiểu với nhiều người. Nói đến chủ quyền ta vẫn thường nói đến chủ quyền quốc gia. Do đó, ngôn từ trong Hiến pháp nên diễn đạt dễ hiểu. Ở Chương 2, Điều 1, tôi đề nghị ghi rõ tên các quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và các đảo nhỏ khác và trong dự thảo sửa đổi Hiến pháp, nhằm khẳng định chủ quyền lãnh thổ Việt Nam với các nước trên thế giới. Ở Điều 3, theo tôi cứ để lại cụm từ “Nghiêm trị mọi hành động xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân” như Điều 3, Hiến pháp năm 1992.
Ngọc Hà (Thực hiện)
