Vừa qua, với sự vào cuộc tích cực của cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương và các đơn vị có liên quan, TP Cẩm Phả đã xử lý dứt điểm các công trình xây dựng trái phép ở phường Mông Dương để bàn giao mặt bằng sạch cho Ban quản lý (BQL) Dự án Nhiệt điện 1 tiếp tục thi công dự án đảm bảo tiến độ, đúng quy hoạch.
Qua tìm hiểu được biết, trước đây khu vực Gò Gạo (tại tổ 8, khu 8, phường Mông Dương) là một gò đất nổi, xung quanh bao bọc bởi nhánh sông chảy từ thượng nguồn phường Mông Dương ra sông Cái và một phần là những bãi sú, vẹt. Khi nước cạn diện tích khu gò đất nổi ước khoảng 1ha. Trước năm 2003, trên gò đất có một ngôi miếu nhỏ diện tích gần 10m2 ngoài ra không có công trình gì khác, hoang vu không có người sinh sống tại đây. Vào tháng 9-2003 ông Nguyễn Văn Thức, cư trú tại tổ 40, khu 4, phường Cửa Ông đã đứng ra nhận đó là ngôi miếu có lịch sử của gia đình từ thời Pháp để lại và đã đầu tư tu sửa lại miếu thờ, xây dựng một số công trình trên gò đất (gọi là Gò Gạo). Việc tu sửa miếu thờ của ông Thức đã bị UBND phường Mông Dương nhiều lần lập biên bản yêu cầu đình chỉ đầu tư xây dựng và ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.
Đầu năm 2007, TX Cẩm Phả (nay là TP Cẩm Phả) đã thành lập tổ công tác liên ngành kiểm tra khu vực Gò Gạo và làm việc với ông Nguyễn Văn Thức và bà Nguyễn Thị Tỵ (có tên gọi khác là bà Gái) - là những người có liên quan đến việc tổ chức đầu tư sửa sang miếu thờ và xây dựng một số công trình trái phép trên Gò Gạo. Qua kiểm tra cho thấy việc đầu tư xây dựng trên Gò Gạo của ông Thức, bà Tỵ là hoàn toàn trái phép. Tổ công tác đã lập biên bản yêu cầu các hộ dân liên quan phải đình chỉ việc đầu tư xây dựng và làm thủ tục xin phép theo quy định của pháp luật.
Ngày 17-7-2007, UBND tỉnh có Quyết định (QĐ) số 2510 về việc phê duyệt Quy hoạch chi tiết xây dựng (tỷ lệ 1/2000) Trung tâm Điện lực Mông Dương tại phường Mông Dương; ngày 19-10-2007 có QĐ số 3855 về việc thu hồi và giao đất cho UBND TX Cẩm Phả (nay là TP Cẩm Phả) để bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) xây dựng Khu Trung tâm Điện lực Mông Dương. Đến tháng 8-2009 các cơ quan chức năng đã lập biên bản bàn giao mặt bằng tổng thể dự án Trung tâm Điện lực Mông Dương cho Ban quản lý Dự án Nhiệt điện 1 - EVN. Trong đó có một phần diện tích bãi sú, vẹt bao quanh khu vực Gò Gạo để đầu tư hạng mục bãi tập kết vật tư thiết bị phục vụ cho quá trình thi công dự án (mặt bằng sạch).Vào cuối năm 2010 đến tháng 5-2011, nhà thầu tổ chức thi công hạng mục Bãi tập kết vật tư thiết bị gần khu miếu Gò Gạo. Đất đá được vận chuyển từ mặt bằng Nhà máy Nhiệt điện đổ ra khu bãi sú, vẹt nối liền với khu Gò Gạo. Do vậy khu vực Gò Gạo không còn bị ngăn cách và các phương tiện ô tô, máy xúc đi ra đây dễ dàng.
Sau khi khu vực Gò Gạo được nối liền với khu đất mặt bằng Nhà máy Nhiệt điện, ông Nguyễn Văn Nguyên, trú tại phường Cửa Ông (là cháu của ông Thức, bà Tỵ) lại tiếp tục đầu tư xây dựng một số công trình nhà cấp 4, nhà tạm trái phép với diện tích gần 100m2. Mặc dù UBND phường Mông Dương, UBND TP Cẩm Phả và BQL Dự án Nhiệt điện 1 đã nhiều lần tiến hành kiểm tra, lập biên bản yêu cầu đình chỉ và tháo dỡ 2 nhà tạm, giải phóng mặt bằng giao cho ban quản lý dự án. Tất cả các lần làm việc ông Nguyên đều nhận thức ra việc làm sai trái, đều ký vào biên bản nhưng lại không tự giác chấp hành, không tháo dỡ công trình trái phép mà còn lôi kéo một số đối tượng ở huyện Vân Đồn, ở phường Cẩm Đông vào tiếp tục đầu tư xây dựng công trình, trồng cây trái phép, lấn chiếm đất của dự án. Đặc biệt, cuối tháng 5 vừa qua ông Nguyên tiếp tục xây dựng công trình trái phép và đặt một pho tượng Phật bà Quan âm Bồ tát trên gò đất nằm cách miếu Gò Gạo khoảng 150m về hướng Đông. Khu vực đặt pho tượng này nằm trong ranh giới quản lý đất của dự án Nhà máy Nhiệt điện 1.
Sau rất nhiều lần làm việc, đối thoại với ông Nguyên và một số thành viên gia đình ông có liên quan, TP Cẩm Phả đã có thông báo về xử lý vi phạm trong việc lấn chiếm đất đai, xây dựng công trình trái phép trên đất đã giải phóng mặt bằng giao cho chủ đầu tư xây dựng Nhà máy Nhiệt điện. Một tổ công tác đã được thành lập và ra kế hoạch giúp hộ ông Nguyên tháo dỡ công trình xây dựng trái phép. Cuối tháng 5, toàn bộ cây trồng trái phép trong mặt bằng của dự án đã được giải phóng xong, đến giữa tháng 6 nhà thầu đã tổ chức thi công hệ thống hàng rào ngăn cách ranh giới đất của dự án với phần đất khu vực miếu Gò Gạo. Cuối tháng 6 vừa qua, với sự tham gia hỗ trợ, giám sát của lãnh đạo và các ngành chức năng của TP Cẩm Phả, đại diện Ban trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh, đại diện trụ trì Chùa Phả Thiên (TP Cẩm Phả), phường Mông Dương đã huy động lực lượng tổ chức di chuyển pho tượng ra khỏi mặt bằng dự án và tháo dỡ công trình trái phép, bàn giao mặt bằng sạch trở lại cho BQL dự án Nhiệt điện 1 để nhà thầu tiếp tục thi công các hạng mục.
Như vậy, với sự vào cuộc tích cực của cả hệ thống chính trị và sự quyết tâm vượt khó của từng tổ chức, từng cá nhân trên địa bàn, một lần nữa địa phương đã bàn giao mặt bằng sạch trở lại cho chủ đầu tư để tiếp tục thi công các hạng mục công trình đảm bảo đúng tiến độ đề ra.
Để xảy ra tình trạng lấn chiếm đất dự án, xây dựng công trình trái phép trên có một phần trách nhiệm của chính quyền địa phương, cụ thể là UBND phường Mông Dương chưa làm tốt công tác quản lý Nhà nước tại địa phương; còn thiếu kiểm tra giám sát thường xuyên và việc xử lý các vi phạm chưa dứt điểm. Đối với BQL Dự án Nhiệt điện 1 không giám sát chặt chẽ quá trình nhà thầu thi công, chưa quản lý tốt ranh giới đã được bàn giao, các vụ việc vi phạm phát hiện không kịp thời. Sự phối kết hợp với địa phương còn nhiều hạn chế, thường để xảy ra rồi mới báo cáo địa phương nên khi giải quyết các vụ việc gặp rất nhiều khó khăn. Về phía nhà thầu thi công do không tuân thủ các quy trình trong khi thực hiện dự án, quản lý phương tiện chưa chặt chẽ; quá trình đổ đất tôn tạo mặt bằng còn lợi dụng đổ ra khỏi khu vực dự án, đổ vào những vị trí chưa được phép của cơ quan có thẩm quyền, làm cho một số cá nhân có cơ hội lợi dụng thực hiện hành vi vi phạm, gây tình hình phức tạp cho công tác quản lý nhà nước tại địa phương.
Thiết nghĩ đây là bài học không chỉ đối với TP Cẩm Phả mà các cấp chính quyền, BQL các dự án cũng như nhà thầu thi công ở các địa phương trên địa bàn toàn tỉnh cần phải rút kinh nghiệm.
Ngọc Anh
