Quá trình phát triển vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, hệ thống điểm dừng đón, trả khách (điểm dừng) đóng vai trò hết sức quan trọng. Đây không chỉ là địa điểm cho người dân đón xe, thể hiện văn minh đô thị mà còn góp phần hạn chế được tình trạng “bến cóc” xuất hiện, gây mất TTATGT, ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị. Thế nhưng hiện nay, hệ thống điểm dừng của xe buýt tại Quảng Ninh lại chưa đồng bộ, xuất hiện nhiều bất cập.
Thiếu và chưa hợp lý
Hiện nay, Quảng Ninh đang có 4 doanh nghiệp tham gia vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt với gần 150 đầu xe được chia thành 9 tuyến. Mặc dù có đội ngũ phương tiện hùng hậu, đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân, song hệ thống điểm dừng của xe buýt còn khá nhiều bất cập. Đó là, nhiều điểm dừng được bố trí chưa hợp lý về khoảng cách cũng như không thống nhất về quy cách; khi hỏng ít được quan tâm sửa chữa, thay thế; nhiều tuyến đường lại không có điểm dừng, còn ngược lại, có tuyến bị trùng điểm dừng do các doanh nghiệp tự đầu tư xây dựng... Sở dĩ các điểm dừng xe buýt tại Quảng Ninh rơi vào tình trạng trên, bởi không được thống nhất về đơn vị quản lý, loại do nhà nước xây dựng; loại do doanh nghiệp khai thác tuyến tự đầu tư và loại do các doanh nghiệp tài trợ để kết hợp quảng cáo. Từ sự thiếu đồng bộ, thống nhất, “mạnh ai nấy làm” như vậy đã dẫn đến việc hệ thống điểm dừng cho xe buýt thiếu đồng bộ và khá nhếch nhác.
Ông Đoàn Thế Xuyên, Giám đốc Công ty xe buýt Phúc Xuyên cho biết: “Hiện Công ty đang hoạt động trên 4 tuyến xe buýt với 80 đầu xe phục vụ hơn 10.000 khách mỗi ngày. Từ năm 2007 đến nay, Công ty đã chi gần 400 triệu đồng để xây dựng hơn 200 điểm dừng cho xe buýt, trong đó có khoảng 20 điểm có nhà chờ. Khi xây dựng điểm dừng, Công ty phải tự kẻ vẽ, thiết kế mẫu và mời cơ quan chức năng đi cùng để đặt biển nhưng đến nay, nhiều điểm dừng đã xuống cấp...”. Đây là thực trạng chung, do đó, tuyến xe chạy đến đâu, doanh nghiệp lại xin cắm biển đến đó mà không hề có quy hoạch, dẫn đến việc nhiều điểm dừng sử dụng lòng, lề đường làm nơi đỗ xe, không có cơ sở hạ tầng thiết yếu và cũng không có diện tích quay trở cho xe buýt hoạt động. Có thể kể đến như các tuyến số 01, số 02, số 03 và số 08, nhiều biển báo bị mất, vạch sơn bị mờ hoặc không còn vạch sơn do việc nâng cấp, sửa chữa mặt đường.
Ngoài ra, công tác rà soát để đặt điểm cũng chưa thực sự hiệu quả, tại nhiều vị trí đông dân, đông hành khách thì không có nhà chờ, đơn vị quản lý chỉ cắm chòng chọc một chiếc biển báo, trong khi tại nhiều vị trí khác ít dân, ít khách đón xe buýt lại được bố trí nhà chờ, gây khó khăn cho người dân khi có nhu cầu đi xe buýt. Anh Thuận, khách đón xe buýt tại vị trí đối diện với cổng khu công nghiệp Cái Lân, phường Bãi Cháy, TP Hạ Long than vãn: “Đây là khu vực có đông hành khách, công nhân trong khu công nghiệp tập trung chờ đón xe buýt đi lại trên các tuyến, nhưng không có nhà chờ khiến mọi người phải đội nắng, đội mưa để đón xe”. Trong khi đó, nhiều nhà chờ xe buýt được đầu tư xây dựng khang trang nhưng lại nằm ở vị trí ít người qua lại như tại cổng Cung Văn hoá thiếu nhi, TP Hạ Long có 2 nhà chờ chỉ cách nhau chưa đầy 100m...
Bao giờ có quy hoạch?
Hiện nay, khó có loại phương tiện vận tải nào hoạt động trong nội tỉnh có chi phí hợp lý đối với người dân thay thế được xe buýt. Do vậy, để di chuyển quãng đường ngắn, xe buýt vẫn là lựa chọn tối ưu. Vì thế, điểm dừng xe buýt luôn phải đồng hành cùng với hệ thống tuyến xe, bởi nó tạo ra thói quen và cải thiện điều kiện đi lại của người dân. Hơn nữa, điểm dừng còn là nơi trung chuyển, kết nối các tuyến xe với nhau, cùng thúc đẩy sự phát triển, đặc biệt là các đối tượng có nhu cầu theo tuyến cố định vào những giờ nhất định, góp phần hạn chế sử dụng phương tiện giao thông cá nhân, giảm mật độ lưu thông phương tiện...
Do vậy, đối với một tỉnh có tốc độ đô thị hoá ngày càng tăng như Quảng Ninh, thì việc quy hoạch các điểm dừng xe buýt là yêu cầu tất yếu. Trong đó, điểm dừng phải được xây dựng thành 2 loại hình có nhà chờ và không có nhà chờ ở những nơi thích hợp tuỳ theo lượng người đi xe buýt. Xây dựng điểm dừng có nhà chờ phải được lựa chọn ở những nơi tập trung đông người, có điều kiện mở rộng mặt đường, ưu tiên cải tạo mở rộng mặt đường đủ dừng, đón trả khách đảm bảo an toàn. Còn điểm dừng không có nhà chờ cần xây dựng ở các nơi ít người hơn, thời gian lên, xuống xe nhanh, song cần thống nhất hệ thống biển báo đảm bảo đúng quy định... Cùng với đó, việc xây dựng nhà chờ phải đi đôi với sự quản lý chặt chẽ, nếu không, sẽ vô tình trở thành nơi quảng cáo, rao vặt, thậm chí là những quán nước vỉa hè, gây khó dễ cho người dân có nhu cầu vào nhà chờ. Những nhà chờ này cũng có thể được thiết kế để giới thiệu các tuyến xe, các địa danh du lịch trong tỉnh để phục vụ khách du lịch khá thuận tiện và hữu ích...
Đỗ Phương
