Thời gian qua, một số bưu cục thuộc bưu điện các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh được Công ty Dịch vụ tiết kiệm Bưu điện cho mở dịch vụ huy động tiền gửi tiết kiệm theo một quy trình quản lý tiền gửi khép kín, có sự giám sát, kiểm tra từng khâu nghiệp vụ trong việc nhập, xuất mỗi khi khách hàng gửi hoặc rút tiền... Quy trình thì chặt chẽ, nhưng do buông lỏng quản lý đã dẫn đến vụ việc Vũ Thị Thanh Thuý, nguyên kiểm soát viên giao dịch ở Bưu cục Km11 (Bưu điện huyện Yên Hưng) chiếm đoạt hơn 4 tỉ đồng của nhà nước.
Trưởng Bưu cục Km11 là Hoàng Thị Oanh (sau là Lê Thị Hương Lan) đã bỏ qua quy trình nghiệp vụ kiểm soát hoạt động huy động gửi tiền tiết kiệm tại đơn vị, giao toàn bộ việc thực hiện dịch vụ tiết kiệm bưu điện, kể cả mã truy cập và mật khẩu kiểm soát viên cho Vũ Thị Thanh Thuý, SN 1983, trú tại phường Thanh Sơn (TP Uông Bí) mà không hề kiểm soát, kiểm tra trong nhiều năm.
Trần Thị Lan Anh, Giám đốc Bưu điện huyện Yên Hưng, khi giao nhiệm vụ cho Trưởng Bưu cục Km11 (kiêm kiểm soát viên), đã không đề nghị Công ty Dịch vụ Tiết kiệm Bưu điện cấp mã số truy cập và mật khẩu mới. Đồng thời biết rõ Vũ Thị Thanh Thuý sử dụng mã truy cập và mật khẩu của kiểm soát viên, giả chữ ký của Trưởng Bưu cục để làm thay công việc của Trưởng Bưu cục, nhưng không có biện pháp ngăn chặn.
Lợi dụng sự sơ hở, buông lỏng nói trên, mỗi khi có khách hàng đến gửi tiền tiết kiệm, Vũ Thị Thanh Thuý đã lấy thông tin trên phiếu yêu cầu mở tài khoản (Thẻ TK1) và thẻ gốc (Thẻ TK2) lưu tại Bưu cục để lập phiếu xác nhận “Giao dịch tất toán tài khoản” (Thẻ TK1 để rút) rồi giả chữ ký của khách hàng và chữ ký của kiểm soát viên, Trưởng Bưu cục. Với mánh khoé đó, Thuý đã rút tiền gửi tiết kiệm trước thời hạn 84 tài khoản với số tiền gần 2,9 tỉ đồng. Cùng thời gian đó, Thuý còn sử dụng thông tin cá nhân của khách hàng đã từng giao dịch tại Bưu cục rồi bỏ tiền lập tài khoản giả mang tên khách hàng này, nhưng không nhập vào sổ Tiết kiệm Bưu điện (Thẻ TK3) mà in qua giấy trắng. Bằng cách làm này, Thuý đã rút được 20 phôi sổ Tiết kiệm Bưu điện (Thẻ TK3 trắng). Sau đó, khi có khách hàng đến gửi tiền tiết kiệm, Thuý không nhập thông tin gửi tiền tiết kiệm của khách hàng vào cơ sở dữ liệu của Hệ thống tin học quản lý tiền gửi tiết kiệm của Bưu điện huyện Yên Hưng; đã chiếm đoạt tiền gửi của 20 tài khoản với số tiền trên 1,1 tỉ đồng. Với những thủ đoạn trên, trong thời gian từ 13-3-2008 đến ngày 7-3-2010, Thuý đã chiếm đoạt hơn 4 tỉ đồng của khách hàng.
Thấy nguy cơ bị lộ, ngày 13-3-2010, Thuý đã đến cơ quan công an tự thú, khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình. Hành vi này chỉ do một mình Thuý thực hiện, trong Bưu cục không một ai biết và tham gia. Tại cơ quan điều tra, Trần Thị Lan Anh, Hoàng Thị Oanh, Lê Thị Hương Lan cũng thừa nhận do thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý một thời gian dài, nên đã để xảy ra vụ nhân viên dưới quyền, chiếm đoạt một khoản tiền lớn của nhà nước. Ngày 25-11-2010, Công ty Dịch vụ Tiết kiệm Bưu điện đã khắc phục hậu quả chi trả cho khách hàng cả gốc và lãi hơn 4,2 tỉ đồng.
Tháng 9-2011 vừa qua, TAND tỉnh đã mở phiên toà xét xử công khai, sơ thẩm vụ án hình sự đối với 4 bị cáo nói trên về các tội “Tham ô tài sản”, “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng đến tài sản của Nhà nước” và “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”.
Tại toà, bị cáo Thuý khai nhận: Lợi dụng sơ hở trong quản lý tiền gửi tiết kiệm của khách hàng, nên bị cáo đã chiếm đoạt một khoản tiền lớn để chơi đề và chi tiêu hết, không có khả năng khắc phục hậu quả. Bị cáo đã làm liên lụy đến các bị cáo còn lại.
Cả 3 bị cáo còn lại đều không nhận mình có tội. Bị cáo Anh khai: Bị cáo được phân công phụ trách chung; phần nghiệp vụ cụ thể, trong đó có huy động tiền gửi tiết kiệm do Phó Giám đốc và trưởng các bưu cục chịu trách nhiệm, hàng tháng giao ban không có phản ánh gì. Vì vậy, bị cáo chỉ thiếu sót về quản lý hành chính, chứ không có tội... Bị cáo Lan khai: Bị cáo thay Hoàng Thị Oanh từ tháng 5-2009, khi bàn giao không thấy trao đổi đến nghiệp vụ tiền gửi tiết kiệm. Bị cáo chỉ học tại chức, không có nghiệp vụ về huy động tiền gửi tiết kiệm. Bị cáo thấy có lỗi chứ không có tội. Còn bị cáo Oanh khai: Bị cáo chỉ học tại chức, kiến thức tin học không thành thạo; trong khi đó nghiệp vụ huy động quản lý tiền gửi tiết kiệm đều theo dõi trên vi tính, việc này lãnh đạo Bưu điện huyện cũng biết. Bị cáo thấy có lỗi, chứ chưa đến mức phạm tội.
Trong phần tranh tụng, Luật sư Đặng Quốc Anh (Đoàn Luật sư Quảng Ninh) cho rằng thân chủ Thuý lợi dụng khách hàng đến bưu điện gửi tiền tiết kiệm để chiếm đoạt tài sản; như vậy phạm tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”, chứ không phạm tội “Tham ô” như cáo trạng của Viện KSND tỉnh truy tố. Luật sư Lê Quang Lâm (Đoàn Luật sư Quảng Ninh) lại cho rằng: Các thân chủ Lan, Oanh, Anh tuy là người phụ trách, nhưng không chịu trách nhiệm chỉ đạo nghiệp vụ huy động tiền gửi tiết kiệm bưu điện. Do đó, các thân chủ chỉ có lỗi chứ không phạm tội “Thiếu tinh thần trách nhiệm...”.
Đại diện Viện KSND tỉnh vẫn giữ nguyên quan điểm truy tố như trong cáo trạng, khẳng định: Bị cáo Thuý là người quản lý tiền gửi tiết kiệm bưu điện, đã lợi dụng buông lỏng quản lý của Trưởng Bưu cục, bằng thủ đoạn nghiệp vụ để chiếm đoạt tiền của Nhà nước. Hành vi đó đủ yếu tố cấu thành tội “Tham ô”. Các bị cáo còn lại nguyên là những người được bổ nhiệm để điều hành mọi công việc của đơn vị. Quá trình điều hành do buông lỏng quản lý, để nhân viên dưới quyền chiếm đoạt một khoản tiền lớn của Nhà nước. Hành vi đó đủ yếu tố cấu thành tội “Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản của Nhà nước” và “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”.
HĐXX căn cứ tính chất, hậu quả hành vi phạm tội, thái độ khai báo của từng bị cáo... đã tuyên phạt các bị cáo: Vũ Thị Thanh Thuý, 20 năm tù; Lê Thị Hương Lan, 7 năm tù; Hoàng Thị Oanh, 2 năm tù; Trần Lan Anh, 3 năm tù treo, thử thách 60 tháng.
Thanh Thuận
