Bàn về Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở cấp xã, phường, thị trấn, Phó Chủ tịch QH Trương Quang Được nói rằng, nơi nào cán bộ yếu là xảy ra kiện tụng. Người dân không phản đối chủ trương, chính sách của Nhà nước mà phản đối cách làm việc của cán bộ địa phương.
Bộ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường trực tiếp nghe dân nói về chính sách đất đai.
10% chủ tịch xã chỉ đạt phiếu tín nhiệm dưới 50%
Lấy phiếu tín nhiệm sẽ được làm hàng năm đối với Chủ tịch HĐND và Chủ tịch UBND cấp xã. Nếu số phiếu tín nhiệm dưới 50% thì đề nghị HĐND xem xét, miễn nhiệm. Đây là nội dung mới nhất được đưa vào Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn. Thành phần lấy phiếu tín nhiệm gồm Ủy viên Ủy ban MTTQ cấp xã, Bí thư chi bộ thôn, tổ dân phố, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố, Trưởng ban công tác Mặt trận thôn, tổ dân phố.
Theo Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam Phạm Thế Duyệt, kết quả thực hiện lấy phiếu tín nhiệm thí điểm cho thấy, về cơ bản, cán bộ chính quyền cơ sở đều tốt.
Trong số hơn 59 tỉnh tham gia thí điểm việc lấy phiếu tín nhiệm năm ngoái, số phiếu dưới 50% đối với Chủ tịch UBND, HĐND xã là 0,7%; đối với trưởng thôn là chưa đầy 2%. Ở miền Trung, các tỉnh từ Nghệ An đến Ninh Thuận các vị chủ tịch đều được quần chúng đánh giá tốt. Tại Quảng Bình, Hà Tĩnh, Khánh Hòa chỉ có 11 chủ tịch UBND xã đạt dưới 50% phiếu.
Song, đối với những nơi mất ổn định, không đoàn kết, người ta không tiến hành lấy phiếu tín nhiệm. Tại phường Lê Đại Hành, Trung Tự (Hà Nội) cán bộ làm không tốt bị loại ngay, không đợi bỏ phiếu.
Ông Duyệt nhận xét, có thể việc lấy phiếu tín nhiệm không làm được hết ở trên 10.000 xã trong cả nước, nhưng ở những nơi dân bức xúc nhất, hay đụng chạm đến quyền lợi của dân thì nên làm và tập trung vào diện cán bộ điều hành. Thậm chí, tại Diễn Châu (nghệ An) còn bỏ phiếu luôn cả chức danh Phó Chủ tịch UBND xã. Nhưng 39 xã cũng chỉ có 1 Phó Chủ tịch có số phiếu dưới 50%.
Hay Hà Tĩnh mở rộng ra 4-8 chức danh lấy phiếu tín nhiệm, gồm kế toán, cán bộ địa chính, sổ đỏ... Việc mở rộng đối tượng trực tiếp quản lý khi lấy phiếu tín nhiệm là rất tốt. Ông Duyệt cho rằng, số chức danh Chủ tịch UBND và Chủ tịch HĐND xã nếu đúng phải là 10% không đạt 50% phiếu tín nhiệm chứ không phải là con số 0,6-0,7% hiện nay.
"Không nhất thiết cứ dưới 50% phiếu tín nhiệm là cán bộ đó phải bị loại, bởi có địa phương đội ngũ cán bộ quá yếu, không có ai hơn để thay thế. Nhưng bản thân tôi cũng chưa thấy ở đâu cán bộ xã có phiếu tín nhiệm dưới 50% mà không bị loại", ông Duyệt nói.
Ông Nguyễn Đức Kiên, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Ngân sách của QH, đề nghị, Pháp lệnh mới về dân chủ cơ sở nên có hình thức lấy phiếu tín nhiệm. Trong khi bỏ phiếu tín nhiệm mà tỷ lệ dưới 50% là loại ngay, thì lấy phiếu là để qua đó đề xuất lên cấp uỷ. Song, ông Kiên cho rằng, thành phần lấy phiếu tín nhiệm như vậy thì ít quá, nên mở rộng thêm đối tượng.
Ông Kiên lưu ý cũng cần cân nhắc việc lấy tín nhiệm ở cấp xã thường vấp phải tình trạng nể nang, họ hàng ở thôn quê. Hay nói như Phó Chủ tịch QH Trương Quang Được, làm thế nào để tỷ lệ này không bị bóp méo.
Dân chủ chỉ làm tốt ở nơi chính quyền mạnh
Ngoài việc lấy phiếu tín nhiệm, Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở cấp xã, phường, thị trấn cũng yêu cầu công khai thông tin đến người dân. Phó Chủ tịch nước Trương Thị Mỹ Hoa cho biết, khi đi giám sát việc này ở địa phương, có xã niêm yết công khai các quy định để dân biết, dân làm, dân bàn; còn quy định để dân kiểm tra thì không niêm yết. "Rõ ràng, quy chế này chỉ làm tốt ở những nơi có bộ máy chính quyền mạnh", bà nhận xét.
Theo ông Trương Quang Được, có hai nội dung của dân chủ cơ sở là trực tiếp và gián tiếp. Yêu cầu đặt ra là cần làm tốt dân chủ trực tiếp (người dân muốn được trực tiếp nghe, được tôn trọng) thì hiện vẫn yếu.
"Nơi nào yếu là xảy ra kiện tụng của dân. Người dân không phản đối chủ trương, chính sách của Nhà nước mà phản đối cách làm việc, không thông báo công khai, cụ thể cho dân, giải thích cho họ biết. Cho nên, người trực tiếp tiếp xúc với dân ngày càng phải hoàn thiện. Có nơi đưa quy chế dân chủ ra dân phản ứng, đó là do ban đầu, người đứng đầu làm không đúng đắn", ông Được nói.
Mặt khác, theo ông Nguyễn Đức Kiên, cũng cần đề phòng đối tượng lợi dụng dân chủ để bôi nhọ phẩm chất, xâm hại lợi ích cá nhân, trên thực tế không phải không có. Do vậy, cần có chế tài xử lý. Dân chủ thì cởi mở nhưng phải có kỷ cương.
