Tiếp tục chương trình tại kỳ họp thứ 10, ngày 17/11, Quốc hội tiến hành phiên thảo luận tổ để cho ý kiến vào các dự thảo nghị quyết. Trong đó, các ĐBQH tỉnh Quảng Ninh tập trung làm rõ các nội dung dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về những cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW (ngày 22/8/2025) của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về các cơ chế, chính sách để thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 72-NQ/TW (ngày 9/9/2025) của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Phát biểu thảo luận, đại biểu Trần Thị Kim Nhung, Ủy viên Thường trực Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh, bày tỏ quan điểm về hai nghị quyết đặc thù trong lĩnh vực y tế và giáo dục. Đại biểu nhấn mạnh đây là các lĩnh vực an sinh xã hội quan trọng cần cơ chế đột phá nhưng phải được xây dựng trên cơ sở rà soát kỹ lưỡng, tránh trùng lặp với luật và bảo đảm tính khả thi.
Với nghị quyết về y tế, đại biểu cho rằng nhiều nội dung trùng với các quy định đang được Quốc hội xem xét trong Luật Dân số, Luật Phòng bệnh và Luật Khám bệnh, chữa bệnh, vì vậy cần đưa các quy định mang tính ổn định vào luật thay vì lặp lại trong nghị quyết, chẳng hạn như quy định khám sức khỏe định kỳ miễn phí hằng năm. Về việc sử dụng trụ sở cơ quan dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính, đại biểu đồng ý với chủ trương ưu tiên cho cơ sở y tế nhưng đề nghị phải quy định rõ hình thức ưu tiên là giao, cho thuê, cho mượn hay chuyển mục đích sử dụng, tránh tình trạng mỗi địa phương hiểu một cách khác nhau.
Đối với cơ chế chuyển đổi mục đích sử dụng đất cho cơ sở y tế mà không phải điều chỉnh quy hoạch, đại biểu thống nhất với chủ trương giảm thủ tục, nhưng yêu cầu phải cập nhật thông tin vào quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất sau khi chuyển đổi để đảm bảo minh bạch. Đại biểu đặc biệt lưu ý việc áp dụng cơ chế ưu đãi, miễn tiền sử dụng đất và thuế đối với cơ sở y tế tư nhân cần được cân nhắc kỹ vì y tế tư nhân vẫn hoạt động theo nguyên tắc có lợi nhuận, nếu ưu đãi quá rộng sẽ dẫn đến nguy cơ lãng phí đất đai và tạo ra áp lực giao đất tràn lan cho mọi nhu cầu xin mở cơ sở khám chữa bệnh. Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị rà soát các quy định kỹ thuật trong điều khoản thi hành vì có dấu hiệu nhầm lẫn.
Với nghị quyết về giáo dục, đại biểu đánh giá nội dung còn chung chung, thiếu các cơ chế thật sự đặc thù và chưa thể hiện rõ sự khác biệt so với quy định hiện hành. Đại biểu cho rằng nếu nghị quyết chỉ nêu khẩu hiệu rồi giao Chính phủ quy định tiếp thì không mang ý nghĩa đột phá. Về chính sách nhân lực, đại biểu ủng hộ việc giao Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thẩm quyền tuyển dụng, tiếp nhận giáo viên vì phù hợp với Luật Nhà giáo, khắc phục tình trạng phân tán trước đây và giúp giảm số lượng kỳ thi tuyển, tiết kiệm ngân sách.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng việc điều động, thuyên chuyển giáo viên trong phạm vi một hoặc hai xã nên để cấp xã thống nhất giải quyết trước để đảm bảo linh hoạt; chỉ khi địa phương không thống nhất mới cần xin ý kiến Sở. Về chính sách phát triển khoa học, công nghệ và đào tạo nhân lực chất lượng cao, đại biểu nhận xét nghị quyết nêu còn quá chung, thiếu định hướng gắn với nhu cầu thực tiễn như công nghệ số, bán dẫn, các ngành mũi nhọn đang là ưu tiên quốc gia. Đại biểu đề nghị nếu đặt ra chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao thì phải có dự báo nhu cầu, cơ chế sử dụng và phát huy sau đào tạo, thay vì chỉ đặt mục tiêu đào tạo nhiều tiến sĩ.
Tham gia vào 2 nội dung này, đại biểu Đỗ Thị Lan, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội của Quốc hội, ĐBQH tỉnh, cho rằng, đối với nghị quyết phát triển giáo dục - đào tạo, tại Điều 2 về phát triển nguồn nhân lực cần được rà soát kỹ hơn. Quy định giao Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thẩm quyền tuyển dụng, tiếp nhận toàn bộ giáo viên, cán bộ quản lý và nhân viên trong các cơ sở giáo dục là quá rộng, chưa phân định rõ phạm vi cơ sở giáo dục và chưa tính đến sự phối hợp cần thiết với Sở Nội vụ, cơ quan quản lý biên chế và các quy định của Tỉnh ủy, UBND tỉnh.
Đại biểu cũng đặt vấn đề về tính hợp lý khi Giám đốc Sở phải tuyển dụng cả những vị trí nhân viên phục vụ như tạp vụ, lái xe, văn thư, cho rằng điều này không phù hợp và không cần thiết. Về thẩm quyền điều động, thuyên chuyển, biệt phái, đại biểu nhận xét việc quy định đến cả cán bộ, nhân viên các trường là đi quá sâu, vượt quá tính chất một nghị quyết của Quốc hội và không phù hợp với phân cấp hiện hành. Đồng thời, việc đề cập “phạm vi từ hai đơn vị hành chính cấp xã, cấp tỉnh trở lên” là không hợp lý, bởi cấp tỉnh trở lên không thể điều chỉnh các bố trí nhân sự chi tiết như quy định trong dự thảo. Đại biểu đề nghị giới hạn trong phạm vi nội tỉnh và làm rõ những loại hình cơ sở giáo dục thuộc quyền quản lý của Sở Giáo dục.
Đối với các quy định liên quan cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học trong việc tuyển dụng chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài hoặc người Việt Nam ở nước ngoài, đại biểu lưu ý rằng Nghị định năm 2019 của Chính phủ vẫn đang điều chỉnh vấn đề này và yêu cầu đảm bảo an ninh, quốc phòng vẫn phải được tuân thủ. Vì vậy, dù phân cấp thì cũng phải quy định rõ thẩm quyền, quy trình và trách nhiệm gia hạn thời hạn làm việc để tránh tạo ra “khoảng trống” pháp lý.
Về ưu đãi đầu tư trong giáo dục (Điều 7), đại biểu cho rằng các nội dung giảm bớt thủ tục liên quan sử dụng đất và bố trí kế hoạch đầu tư công là phù hợp, không gây xáo trộn lớn và góp phần tháo gỡ khó khăn cho các cơ sở giáo dục.
Đối với nghị quyết về y tế, đại biểu nêu một số điểm cần điều chỉnh để phù hợp với quy hoạch và chủ trương của Trung ương. Về chính sách đất đai (Điều 5), đại biểu không đồng tình với quy định cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất cho cơ sở y tế mà không cần điều chỉnh quy hoạch. Theo đại biểu, các cơ sở y tế, đặc biệt là trung tâm kiểm soát bệnh tật cấp vùng và bệnh viện chuyên sâu, phải được đặt trong tổng thể quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh; nếu bỏ yêu cầu phù hợp quy hoạch thì sẽ mâu thuẫn với chủ trương chung. Đại biểu cũng đề nghị bỏ nội dung về miễn, giảm tiền thuê đất vì Luật Đầu tư đã quy định rõ, không có gì đột phá và không cần thiết phải lặp lại trong nghị quyết.
Ngoài các vấn đề trên, đại biểu nhấn mạnh ba nội dung “đột phá” mà nghị quyết vẫn chưa giải quyết. Thứ nhất, thiếu cơ chế thu hút đầu tư vào trang thiết bị y tế cho các bệnh viện chuyên sâu; thực tế nhiều bệnh viện lớn thiếu máy móc quan trọng nhưng chưa có chính sách đủ hấp dẫn và minh bạch để thu hút tư nhân. Thứ hai, tình trạng thiếu thuốc và vật tư y tế vẫn kéo dài do vướng mắc trong mua sắm công. Đại biểu đề nghị nghiên cứu phân cấp mạnh hơn hoặc thí điểm cho một số bệnh viện chủ động trong mua thuốc và trang thiết bị để giảm tình trạng trì trệ, quá tải. Thứ ba, nhân lực y tế đang thiếu nhưng pháp luật lại không cho phép tăng biên chế. Đại biểu đề xuất nghiên cứu cơ chế xã hội hóa để thực hiện một số dịch vụ công không nhất thiết phải sử dụng biên chế nhà nước, nhất là trong lĩnh vực dân số, truyền thông phòng bệnh, như mô hình mà nhiều quốc gia đang áp dụng.
Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh, cho rằng 2 nghị quyết về cơ chế đặc thù cho giáo dục và y tế vẫn còn nhiều điểm chưa đồng bộ với các luật hiện hành và chưa hiện thực hóa đầy đủ tinh thần của Nghị quyết 71. Đại biểu nêu rõ nhiều nội dung quan trọng như hội nhập quốc tế, nâng cao năng lực ngoại ngữ, mục tiêu đưa giáo dục Việt Nam vào top 20 châu Á hay chuyển đổi lao động theo chuẩn quốc tế chưa được thể hiện rõ. Về phân cấp trong tuyển dụng, bổ nhiệm và luân chuyển viên chức giáo dục, đại biểu chỉ ra sự mâu thuẫn giữa nghị quyết và các luật hiện hành, đồng thời lo ngại việc tập trung thẩm quyền về Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ gây quá tải và giảm vai trò của cấp xã. Đại biểu đề xuất áp dụng cách tiếp cận đang được xây dựng trong dự thảo Luật Viên chức để bảo đảm linh hoạt và phù hợp thực tiễn.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung chính sách cho khối trường ngoài công lập nhằm tránh tạo chênh lệch lớn trong đầu tư và khen thưởng. Với lĩnh vực y tế, đại biểu đồng tình mở rộng quyền lợi BHYT nhưng nhấn mạnh cần tính toán kỹ lộ trình tăng mức hưởng, phân bổ quỹ theo tuyến và sửa Luật BHYT. Nhiều khó khăn của y tế cơ sở, đặc biệt về tự chủ tài chính và thiếu nhân lực, được chỉ ra; đồng thời đề xuất tăng phụ cấp cho các nhóm bác sĩ, kỹ thuật viên; bổ sung chính sách cho nhân viên y tế luân phiên, nhân viên y tế thôn bản; và sắp xếp lại mạng lưới trạm y tế sau sáp nhập đơn vị hành chính. Đại biểu cũng kiến nghị bổ sung chính sách thuế và đảm bảo ngân sách cho y tế dự phòng, vaccine, đào tạo nhân lực và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
