Ngày 5/11, tiếp tục phiên thảo luận tổ tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh đã tham gia góp ý kiến đối với các dự thảo: Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi); Luật Giám định tư pháp (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ; Luật Quản lý thuế (sửa đổi); Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi); Luật Tiết kiệm, chống lãng phí.
Đại biểu Trần Thị Kim Nhung, Ủy viên Thường trực Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, ĐBQH tỉnh đã tham gia đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc đối với một số dự án luật. Đối với dự án Luật Giám định tư pháp (sửa đổi), đại biểu cho rằng đây là lĩnh vực phức tạp, gắn với hoạt động tố tụng nên việc sửa đổi cần được nghiên cứu kỹ, đảm bảo rõ ràng, dễ hiểu, tránh dài dòng và trùng lặp. Đại biểu đề nghị cân nhắc không mở rộng phạm vi sang giám định tư pháp ngoài tố tụng, như vậy sẽ vượt ra ngoài phạm vi điều chỉnh của luật; đồng thời bỏ bớt các điều khoản không có nội hàm quy phạm hoặc mang tính “quét” để bảo đảm tính súc tích, dễ áp dụng.
Về quy định hành vi bị nghiêm cấm, đại biểu đề nghị cần thể hiện thống nhất, không gắn việc “nhận tiền, lợi ích” với mục đích “làm sai lệch kết quả giám định” vì dù trong bất kỳ trường hợp nào, hành vi nhận tiền, lợi ích đều phải bị cấm. Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị không quy định cứng việc bắt buộc giám định viên phải tham gia bồi dưỡng hàng năm, tránh phát sinh thủ tục hành chính không cần thiết, đồng thời ghi nhận hình thức tự học, tự bồi dưỡng của giám định viên là phù hợp thực tế…
Đối với Dự án Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi), đại biểu cho rằng việc chuyển đổi Văn phòng Thừa phát lại thành Văn phòng thi hành án dân sự tư nhân cần được nghiên cứu kỹ. Bản chất của thi hành án dân sự là thực hiện bản án nhân danh Nhà nước, mang tính cưỡng chế cao nên cần do cơ quan nhà nước đảm nhiệm. Đại biểu đề nghị chỉ nên thí điểm ở phạm vi hẹp, từng bước đánh giá hiệu quả trước khi mở rộng.
Với Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi), đại biểu đồng tình với chủ trương mở rộng phạm vi sang khu vực tư, coi đây là bước cụ thể hóa chủ trương của Đảng. Tuy nhiên, khi mở rộng quy định kê khai tài sản tại doanh nghiệp có vốn Nhà nước trên 50%, cần có hướng dẫn riêng đối với đối tượng là người nước ngoài để bảo đảm tính phù hợp, không ảnh hưởng đến môi trường đầu tư.
Đối với Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi), đại biểu đề nghị các quy định liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) nên được chuyển sang Luật Trí tuệ nhân tạo đang được chuẩn bị trình Quốc hội, nhằm bảo đảm thống nhất, tránh chồng chéo và phản ánh đúng tính đặc thù của lĩnh vực mới này.
Góp ý đối với dự án Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh đề nghị bổ sung quy định bố trí phiên dịch cho nhóm người yếu thế như người nước ngoài, người khuyết tật, không biết tiếng Việt nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp, bình đẳng và nhân văn trong quá trình thi hành án. Đồng thời, cần bổ sung yếu tố bảo vệ bí mật nhà nước trong nội dung về an toàn dữ liệu, bảo mật thông tin điện tử; quy định chế tài cụ thể với người cố tình kê khai gian dối, che giấu tài sản hoặc không hợp tác trong thi hành án. Đại biểu cũng kiến nghị, quy định rõ tiêu chí xác định trường hợp “chưa có điều kiện thi hành án” để tránh lúng túng khi áp dụng; yêu cầu thỏa thuận thi hành án phải lập thành văn bản có công chứng hoặc chứng kiến của cơ quan thi hành án để đảm bảo tính minh bạch, ràng buộc pháp lý.
Đối với Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi), đại biểu đồng tình với việc điều chỉnh mức kê khai tài sản cho phù hợp với thực tiễn, song cho rằng cần có hướng dẫn cụ thể, rõ ràng, dễ hiểu về cách xác định giá trị tài sản, thời điểm kê khai và mẫu biểu để hạn chế sai sót. Đại biểu nhấn mạnh, việc kê khai tài sản không chỉ nhằm phát hiện vi phạm, mà còn giúp cán bộ, công chức thực hiện đúng quy định, tăng tính minh bạch, liêm chính trong hoạt động công vụ.
Đối với Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi), đại biểu đánh giá cao quy định mới về sử dụng dữ liệu cho mục đích nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), coi đây là hướng đi tiến bộ, phù hợp với xu thế phát triển công nghệ. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng quy định này còn chung chung, dễ gây tranh cãi, cần được bổ sung cơ chế quản lý dữ liệu, quy định rõ tiêu chí xác định “thiệt hại đến lợi ích hợp pháp của tác giả”, quyền sở hữu đối với sản phẩm AI tạo ra, cũng như bảo đảm không vi phạm bản quyền, không thu thập dữ liệu trái phép. Ngoài ra, đại biểu cũng kiến nghị làm rõ vai trò đầu mối giữa các cơ quan thực thi quyền sở hữu trí tuệ như thanh tra, công an, quản lý thị trường, hải quan, biên phòng… để tránh chồng chéo, bảo đảm thống nhất, hiệu quả khi xử lý vi phạm.
Tham gia vào Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng, đại biểu Đặng Xuân Phương, Phó Bí thư Đảng ủy Quốc hội, ĐBQH tỉnh bày tỏ tán thành với ý kiến thẩm tra của Ủy ban Pháp luật, cho rằng việc quy định Văn phòng Quốc hội là cơ quan có thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức đang công tác tại Văn phòng Quốc hội, Hội đồng Dân tộc và các ủy ban của Quốc hội là phù hợp.
Đối với thẩm quyền của Ủy ban Công tác đại biểu, đại biểu cho rằng nếu dự thảo quy định ủy ban này cũng thực hiện kiểm soát tài sản, thu nhập đối với người có nghĩa vụ kê khai thuộc thẩm quyền quản lý của mình thì sẽ dễ dẫn đến trùng lặp chức năng với Văn phòng Quốc hội. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cần bổ sung quy định riêng cho phép Ủy ban Công tác đại biểu được thực hiện quyền kiểm soát tài sản, thu nhập đối với người ứng cử ĐBQH khi có yêu cầu xác minh, trả lời các vụ việc cử tri nêu liên quan đến người ứng cử. Theo đại biểu, quy định như vậy vừa bảo đảm tính khách quan, vừa phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Ủy ban Công tác đại biểu theo quy định của Luật Bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND, góp phần tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong công tác phòng, chống tham nhũng.
Trong phiên thảo luận chiều cùng ngày đối với dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh đề nghị rà soát quy định về thu nhập từ thừa kế, quà tặng để tránh trùng lặp, đảm bảo người dân không bị đánh thuế 2 lần; đồng thời xem xét miễn thuế có thời hạn đối với hoạt động khoa học, đổi mới sáng tạo, nhằm khuyến khích khởi nghiệp, nhưng vẫn đảm bảo nguồn thu ngân sách.
Về biểu thuế, đại biểu cho rằng mức khởi điểm chịu thuế hiện nay quá thấp, chưa phù hợp với thực tế thu nhập của người lao động, đề nghị nâng mức giảm trừ gia cảnh và điều chỉnh định kỳ theo chỉ số giá sinh hoạt.
Đối với Luật Quản lý thuế (sửa đổi), đại biểu kiến nghị làm rõ phạm vi “các khoản thu khác thuộc NSNN”, thống nhất cách hiểu giữa “cơ quan thuế” và “cơ quan quản lý thuế”, đồng thời quy định chặt chẽ quy trình hoàn thuế tự động để đảm bảo minh bạch, tránh thất thu ngân sách.
Đại biểu Trần Thị Kim Nhung, Ủy viên Thường trực Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, ĐBQH tỉnh cho rằng: Dự án Luật Quản lý thuế (sửa đổi), tuy đã tiếp thu nhiều ý kiến của các cơ quan, Đoàn ĐBQH và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, song vẫn chưa đặt ra vấn đề cải cách tổng thể hệ thống thuế theo hướng tinh gọn, khoa học, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và giảm chi phí quản lý cho cơ quan nhà nước. Hiện nay, hệ thống thuế, phí và lệ phí còn tồn tại nhiều điểm chồng chéo, trùng lặp, như giữa thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt, hay giữa thuế môi trường, phí môi trường và tiền cấp quyền khai thác tài nguyên. Đại biểu đề nghị cần có sự tổng kết, rà soát để hợp nhất hoặc tinh giản đầu mối thu, tạo sự minh bạch, dễ kiểm soát, giảm TTHC và chi phí xã hội.
Về tổ chức bộ máy cơ quan thuế, đại biểu cho rằng không nên quy định quá chi tiết trong luật, chẳng hạn như tên gọi, hay cấp quản lý (tổng cục, cục, chi cục), mà nên giao Chính phủ hoặc bộ trưởng có thẩm quyền quy định để đảm bảo tính linh hoạt trong việc sắp xếp, cải cách bộ máy, tránh phát sinh điểm nghẽn khi cần thay đổi mô hình tổ chức. Đại biểu cũng cho rằng Điều 2 về đối tượng áp dụng trong dự thảo luật không cần thiết, bởi nội dung này đã được quy định rõ trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; thay vào đó, nên chỉ quy định riêng về đối tượng nộp thuế. Đại biểu nhấn mạnh, luật chỉ nên quy định mang tính nguyên tắc, khung, giao Chính phủ quy định chi tiết ở mức hợp lý, tránh tình trạng giao quá nhiều khiến văn bản dưới luật vừa quá tải, vừa trùng lặp với nội dung của luật.
Đối với Luật Tiết kiệm, chống lãng phí, đại biểu nhận định chương về khen thưởng và xử lý vi phạm chủ yếu lặp lại các quy định chung của pháp luật hiện hành, chưa có tính đặc thù. Do đó, đề nghị rà soát, lược bỏ những nội dung trùng lặp, hình thức để làm cho luật gọn và thiết thực hơn. Về quy định miễn, giảm trách nhiệm pháp lý cho cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, đại biểu cho rằng hiện nay đã có các văn bản của Đảng và Chính phủ điều chỉnh nội dung này, nên cần cân nhắc tính cần thiết khi đưa vào luật, bởi ranh giới giữa “dám làm” và “vi phạm” là rất khó xác định, phụ thuộc nhiều vào bối cảnh và quan điểm của cơ quan có thẩm quyền.
