Từ đầu năm đến nay, TAND tỉnh đã đưa hàng chục vụ án liên quan đến than trái phép ra xét xử, nhiều bị cáo phải nhận bản án nghiêm khắc của pháp luật. Trong số đó có không ít bị cáo vốn là lao động “chân lấm tay bùn” ở các vùng quê Thái Bình, Thanh Hoá... vì mưu sinh, ra Quảng Ninh làm thuê đào than cho các chủ lò mà không biết là vi phạm pháp luật. Điển hình như các bị cáo trong vụ án vừa được TAND tỉnh đưa ra xét xử về tội “Vi phạm các quy định về khai thác tài nguyên”.
Biết dưới lòng đất thuộc địa bàn tổ 20, khu 3, phường Hà Khánh, TP Hạ Long có than, Đinh Khắc Cường (SN 1981, trú tại phường Hà Khánh, TP Hạ Long), Ngô Văn Chung (phường Hà Khánh, TP Hạ Long) cùng một đối tượng có tên Lại (không rõ địa chỉ) bàn tổ chức khai thác than trái phép tại địa chỉ nói trên và phân công: Lại quản lý chung và hướng dẫn kỹ thuật mở lò; Cường mua máy phát điện, thiết bị, dụng cụ phục vụ khai thác than; Chung tìm thuê nhân công, làm trưởng ca. Thực hiện sự phân công, Chung đã về quê ở huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình thuê Nguyễn Văn Dôn, Vũ Văn Tường, Vũ Văn Vạn, Đặng Văn Hoà, Vũ Ngọc Chất cùng Sơn, Hoan, Thuần và Dũng ra TP Hạ Long đào than thuê cho Cường, được Cường trả 300.000 đồng/công/người (làm dưới lò), 200.000 đồng/công/ người (làm trên cửa lò), cứ 15 ngày thanh toán tiền công một lần, chỉ khai thác than vào ban đêm.
Tối ngày 27-3-2012, bắt đầu mở lò, thời gian đầu chưa có than, mọi người tập trung đào, chuyển đất đá lên. Khi đã ra than, Chung kéo tời đưa than lên và chấm công; Dôn và Sơn phụ trách kỹ thuật chống lò, xúc than; Vạn, Chất, Thuần, Hoan xuống lò xúc than vào thùng phuy; Hoà bắt phuy than trên cửa lò; Tường đổ than vào đống và nấu ăn. Việc mở lò, khai thác than đang suôn sẻ thì nhận được tin sắp có đoàn kiểm tra, nên ngày 6-4-2012, Cường cho dừng khai thác than, tạm lấp cửa lò. Trước khi trở về quê, Cường trả công cho mỗi người 2,8 triệu đồng. Gần 20 ngày, đoàn kiểm tra xong, Chung lại về quê đưa số lao động trên ra Hà Khánh tiếp tục khai thác than trái phép. Được 6 ngày, tiếp tục nghe tin có đoàn kiểm tra, Cường lại chỉ đạo tạm lấp cửa lò, thanh toán cho mỗi người 780 nghìn đồng, rồi bảo họ về quê.
Đến ngày 9-5-2012, thấy tình hình yên ổn, Chung lại về quê đưa Vạn, Tường, Chất, Sơn, Hoà ra Hà Khánh tiếp tục khai thác than trái phép. Đêm 17-5, trong lúc các đối tượng trên đang đào, xúc than dưới hầm lò thì bị mất điện, Chất trèo thang từ đáy lò lên miệng lò, thang gãy, làm Chất ngã xuống lò bị chấn thương cột sống, liệt tuỷ, được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh, 10 ngày sau thì tử vong.
Ngay sau đó, cơ quan chức năng đã khởi tố điều tra vụ án, khởi tố bị can; cùng với Trung tâm Cấp cứu mỏ, Công ty Than Hòn Gai -Vinacomin kiểm tra hiện trường khai thác than trái phép của bọn Cường. Qua kiểm tra xác định, các đối tượng trên đã khai thác trái phép được 35,8 tấn, tương đương than cám 5, có giá trị hơn 52 triệu đồng.
Biết không thể thoát tội, từ ngày 28-5 đến 7-6-2012, lần lượt Tường, Vạn, Dôn, Cường ra đầu thú; các đối tượng Sơn, Hoan, Hoà, Thuần, Dũng hiện không có mặt ở nơi cư trú tại huyện Đông Hưng (Thái Bình). Ngô Văn Chung hiện bỏ trốn và đang bị truy nã.
Quá trình điều tra, các đối tượng trên đã khai nhận hành vi phạm tội của mình. Cường đã tự nguyện bồi thường cho gia đình bị hại Vũ Ngọc Chất 170 triệu đồng. Tại phiên toà, Cường khai nhận, sinh sống tại phường Hà Khánh (TP Hạ Long), biết dưới lòng đất trên địa bàn phường, nhiều điểm xa dân có than. Thời gian qua, nhiều người trong, ngoài phường đã thuê người mở lò khai thác than, kiếm tiền một cách dễ dàng mà không bị phát hiện bắt giữ. Bị cáo biết Lại có kỹ thuật trong việc mở lò, biết Chung đã từng đưa người từ quê ra Hạ Long khai thác than trái phép cho các chủ lò, biết địa điểm xa trung tâm phường có than; vì vậy đã trao đổi và được Lại, Chung nhất trí, tổ chức mở lò khai thác than. Thời gian đầu chủ yếu đào đất đá mở đường lò, khi đến tầng than, việc khai thác và tiêu thụ than rất thuận lợi, thu nhập cao, hy vọng sẽ đổi đời. Không may mới ra than được vài ngày, anh Chất ngã, bị tử vong. Mong HĐXX giảm nhẹ hình phạt để bị cáo sớm trở về với gia đình, làm lại cuộc đời.
Đối với các bị cáo Dôn, Tường và Vạn khai: Các bị cáo làm ruộng ở quê, những lúc nhàn rỗi theo anh Chung ra Quảng Ninh đào than thuê, phải bỏ sức lao động, nguy hiểm mới kiếm được đồng tiền. Sau khi bị bắt giữ, các bị cáo mới biết việc đào than thuê cho chủ lò là có tội. Mong HĐXX xem xét, giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo.
HĐXX đã tuyên phạt Đinh Khắc Cường 12 tháng tù giam; Nguyễn Văn Dôn, Vũ Văn Vạn, Vũ Văn Tường mỗi bị cáo 6 tháng tù giam.
Thanh - Thuận
