Hiện Quảng Ninh đang có gần 50 đơn vị kinh doanh vận tải hàng hoá, hành khách với lượng phương tiện hùng hậu gồm hơn 1.000 đầu xe tải, xe khách thuộc diện phải lắp đặt hộp đen. Việc thực hiện quy định lắp đặt hộp đen cùng với sự vào cuộc tích cực từ các cơ quan chức năng thời gian qua đã như một làn gió mới góp phần giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản lý, hạn chế được những nguy cơ mất trật tự ATGT, mất uy tín thương hiệu.
| Nghị định 91/2009/NĐ-CP ngày 21-10-2009 của Chính phủ quy định đơn vị kinh doanh vận tải hàng hoá, hành khách bằng xe ô tô phải lắp đặt và duy trì tình trạng kỹ thuật tốt của hộp đen và được gia hạn bắt đầu thực hiện từ 1-7-2013. |
Tiên phong trong việc lắp đặt hộp đen có lẽ phải kể đến Công ty TNHH Phúc Xuyên. Xác định lợi ích của việc lắp đặt hộp đen, từ trước khi Nghị định 91/2009/NĐ-CP được ban hành, Công ty đã mạnh dạn đầu tư, trang sắm hộp đen và camera giám sát cho phương tiện. Ông Đoàn Thế Xuyên, Giám đốc Công ty cho biết: “Việc đưa hộp đen vào sử dụng đã tạo cho hành khách đi xe tâm lý an tâm hơn, bởi mọi hoạt động trên xe sẽ được hệ thống camera truyền dữ liệu về phòng điều hành trung tâm. Như vậy nếu có sự cố về an ninh, Công ty sẽ nhanh chóng tìm biện pháp xử lý, đảm bảo an toàn trên tuyến. Hiện 100% thiết bị xe máy của Công ty đều được trang bị hộp đen”.
Không riêng gì Công ty TNHH Phúc Xuyên, ông Đặng Mạnh Hà, Chánh Thanh tra Giao thông tỉnh cho biết, qua một tháng triển khai kiểm tra việc lắp đặt hộp đen, hầu hết các phương tiện vận tải đều nghiêm túc thực hiện lắp đặt. Tuy nhiên, vẫn có phương tiện thiết bị không hợp chuẩn, dẫn đến không trích xuất được thông tin, nhiều trường hợp thiết bị mất kết nối, không kiểm tra được trên máy… Bên cạnh đó, một số đơn vị vận tải chưa có sổ theo dõi phương tiện qua hộp đen, chưa nhắc nhở, xử lý lái xe vi phạm về ATGT. Cụ thể, trong những ngày đầu kiểm tra tại Bến xe Bãi Cháy (TP Hạ Long), 100% các xe được kiểm tra đều lắp đặt hộp đen. Tuy nhiên, vẫn có 4 xe hộp đen không hoạt động, lực lượng Thanh tra giao thông đã nhắc nhở, lập biên bản và xử phạt.
Điều đáng nói là, mặc dù lượng xe tải, xe khách trên địa bàn tỉnh đã cơ bản được trang bị hộp đen, thực hiện giám sát việc tuân thủ Luật Giao thông đường bộ từ xa, song những vi phạm trật tự ATGT vẫn diễn ra khá phổ biến. Lý giải về vấn đề này, nhiều ý kiến cho rằng các quy định, tính pháp lý chưa thực sự rõ ràng, đã gây nhiều lúng túng cho các đơn vị thực hiện và cả lực lượng giám sát. Ông Đặng Mạnh Hà cho biết: “Hiện nay, khó khăn lớn nhất đó là thiết bị để kiểm tra hộp đen. Bộ GT-VT có yêu cầu đơn vị Thanh tra Giao thông tự trang sắm thiết bị kiểm tra, song chưa có đánh giá, hướng dẫn thiết bị nào hợp quy chuẩn và mua ở đâu. Trong khi đó, trên thị trường đã xuất hiện nhiều mẫu thiết bị do các doanh nghiệp nhập khẩu, sản xuất chào hàng. Điều đó gây lúng túng cho đơn vị thực thi công vụ. Để ra quân xử lý, hiện Thanh tra Giao thông tỉnh phải đi mượn thiết bị để kiểm tra. Do vậy, tiến độ kiểm tra phương tiện vận tải diễn ra rất chậm, chưa tiến hành đồng thời được ở nhiều nơi.” Còn anh Hoàng Nam, lái xe khách thuộc Công ty Đức Phúc lại cho rằng: “Quy định phương tiện phải lắp hộp đen là cần thiết, tuy nhiên, nếu lực lượng chức năng chỉ dựa vào việc kiểm tra qua máy in, nếu không trích xuất được dữ liệu là vi phạm thì không khách quan. Bởi khâu in ấn thiết bị bị lỗi, chứ chưa hẳn do thiết bị không hoạt động. Thêm nữa, phương tiện, thiết bị đều do chủ phương tiện trang sắm, trong khi chúng tôi chỉ hợp đồng lái xe thuê cho chủ, thu nhập chẳng đáng là bao, nay hộp đen có sự cố thì lái xe phải chịu trách nhiệm nộp phạt và tạm giữ bằng, điều đó thật bất hợp lý…”.
Được biết, vừa qua Bộ GT-VT đã ban hành hướng dẫn số 597/TTr-P3 ngày 10-7 về việc hướng dẫn nghiệp vụ thanh tra, kiểm tra về hộp đen. Theo đó, việc in thông tin từ hộp đen chỉ để xác định tình trạng hoạt động sau khi đã tiến hành kiểm tra qua hệ thống quản lý thông tin tại doanh nghiệp. Như vậy, thay vì kiểm tra đột xuất tại các bến xe như trước đây, lực lượng thanh tra phải đến các doanh nghiệp để xác định tình trạng hoạt động của hộp đen qua hệ thống quản lý thông tin. Điều này xem ra không mấy khả thi và dễ phát sinh tiêu cực. Bởi đối với các doanh nghiệp vận tải lớn thì dễ dàng xây dựng được trung tâm quản lý thông tin, nhưng với các nhà xe, doanh nghiệp nhỏ lẻ, có ít đầu xe chạy tuyến cố định lại rất khó để kiểm soát được hệ thống quản lý này. Họ lắp hộp đen hầu như chỉ để đối phó các cơ quan chức năng, chứ thực chất không mấy quan tâm đến lần xe dừng đỗ, mở cửa hay tốc độ là bao nhiêu… trong khi đây lại chính là đối tượng có nguy cơ gây mất ATGT cao.
Đỗ Phương
