Sáng 29/5, tỉnh Quảng Ninh tổ chức hội nghị sơ kết 1 năm chính thức vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp theo chủ trương của Trung ương. Tại hội nghị, báo cáo sơ kết và nhiều tham luận đã chứng minh rõ tính đúng đắn của cuộc cải cách tổ chức bộ máy lớn nhất trong nhiều thập niên qua bằng những kết quả cụ thể, đo đếm được. Không chỉ tinh gọn đầu mối, giảm tầng nấc trung gian, mô hình mới còn tạo ra sự chuyển biến rõ nét về hiệu lực quản lý nhà nước, chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và năng lực điều hành ở cơ sở. Những khó khăn, vướng mắc, tồn tại, hạn chế trong quá trình thực tiễn vận hành mô hình cũng đã được thẳng thắn chỉ rõ và phân tích nguyên nhân, đề ra giải pháp khắc phục. Qua đó thể hiện quyết tâm cao của tỉnh trên chặng đường đổi mới và phát triển.
Bộ máy tinh gọn hơn, phục vụ tốt hơn
Điểm đột phá lớn nhất của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là việc kết thúc hoạt động của cấp huyện, xóa bỏ tầng nấc trung gian trong hệ thống chính quyền địa phương. Từ ngày 1/7/2025, Quảng Ninh chính thức sắp xếp từ 171 xã, phường, thị trấn còn 54 xã, phường, đặc khu. Sau sắp xếp, tỉnh từng bước hoàn thiện mô hình tổ chức cơ quan chuyên môn cấp xã phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, bảo đảm tinh gọn nhưng không cơ học. Đến nay, toàn tỉnh có 239 cơ quan chuyên môn cấp xã. Hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập tiếp tục được sắp xếp theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng cung ứng dịch vụ công. Từ tháng 9/2025 đến nay, toàn tỉnh giảm từ 718 còn 477 đơn vị sự nghiệp công lập; chuyển giao nguyên trạng 55 trạm y tế và 92 điểm trạm về UBND cấp xã quản lý.
Nhấn mạnh kết quả nổi bật của cuộc cải cách tổ chức bộ máy tại Quảng Ninh, đồng chí Vũ Quyết Tiến, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh, cho rằng: Điều quan trọng nhất không chỉ là giảm đầu mối mà là bộ máy mới đã khắc phục được tình trạng chồng chéo chức năng, giảm trung gian trong chỉ đạo, điều hành, tạo nên hệ thống quản trị thống nhất, linh hoạt hơn. Sau một năm vận hành, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn giữa các cơ quan được xác định rõ ràng hơn; việc kết thúc hoạt động cấp huyện giúp giảm một tầng nấc trung gian trong quá trình triển khai và phản hồi chính sách, qua đó tạo điều kiện để cấp xã chủ động hơn trong quản lý địa bàn và giải quyết công việc cho người dân.
Một trong những yêu cầu cốt lõi khi triển khai mô hình mới là phải bảo đảm “trao quyền đi đôi với trách nhiệm”. Trong một năm qua, Quảng Ninh đã chuyển giao 1.047 nhiệm vụ, thẩm quyền của HĐND, UBND và Chủ tịch UBND cấp huyện; trong đó 188 nhiệm vụ chuyển lên cấp tỉnh và 859 nhiệm vụ chuyển xuống cấp xã. Đồng thời, tỉnh tiếp nhận thêm 746 nhiệm vụ thuộc 12 lĩnh vực được phân cấp, phân quyền từ trung ương.
Để bảo đảm mô hình vận hành hiệu quả, từ ngày 1/7/2025 đến nay, UBND tỉnh và Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành 58 quyết định phân cấp, ủy quyền. Thực tiễn cho thấy việc phân định rõ thẩm quyền giữa tỉnh và xã đã phát huy hiệu quả rõ nét. Nhiều lĩnh vực như hộ tịch, chứng thực, quản lý hành chính, giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) và cung ứng dịch vụ công được xử lý nhanh hơn ngay tại cơ sở.
Chia sẻ bên lề hội nghị, đồng chí Lê Văn Độ, Chủ tịch UBND phường Hoàng Quế, cho biết: Việc giao thêm thẩm quyền cho cấp xã, phường trong quản lý đất đai đã tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong giải phóng mặt bằng, triển khai dự án và xử lý các công việc phát sinh. Từ khâu tuyên truyền, hướng dẫn kê khai hồ sơ đến kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất đều được địa phương trực tiếp thực hiện và chịu trách nhiệm, qua đó giảm thời gian luân chuyển hồ sơ, tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả xử lý công việc.
Bên cạnh việc tinh gọn bộ máy và đẩy mạnh phân cấp, cải cách hành chính (CCHC) và chuyển đổi số được xác định là thước đo phản ánh hiệu quả thực chất của mô hình mới. Sau 1 năm vận hành, Quảng Ninh đã hoàn thành chuẩn hóa và công khai 2.267 TTHC; trong đó có 101 thủ tục liên thông giữa các cấp. Toàn bộ 1.772 dịch vụ công trực tuyến đủ điều kiện đều được cung cấp ở mức toàn trình. Tỉnh cũng cắt giảm thời gian giải quyết đối với 1.323 TTHC, tương đương giảm gần 38% thời gian giải quyết theo quy định. Đáng chú ý, 100% quy trình nội bộ giải quyết TTHC đã được cấu hình trên môi trường điện tử; hệ thống giải quyết TTHC của tỉnh kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia và tích hợp với 15 cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành. Nhờ đó, trên 90% hồ sơ được xử lý trên môi trường số; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 98%.
Toàn bộ TTHC đủ điều kiện đều được thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính. Người dân có thể lựa chọn nơi nộp hồ sơ thuận lợi nhất thay vì phải thực hiện theo nơi cư trú như trước đây.
Phân tích rõ kinh nghiệm, cách làm và những kết quả của xã vùng cao trong nội dung này, đồng chí Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Kỳ Thượng, cho biết: Đối với một xã vùng cao có địa bàn rộng, dân cư phân tán, mô hình mới càng cho thấy ý nghĩa rõ nét. Yêu cầu đặt ra không chỉ là bộ máy vận hành thông suốt mà quan trọng hơn là người dân ở các thôn xa vẫn tiếp cận được dịch vụ công, được hỗ trợ và giải quyết công việc kịp thời. Ngay sau khi vận hành mô hình mới, xã Kỳ Thượng xác định 3 yêu cầu xuyên suốt: Ổn định nhanh tổ chức bộ máy; phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; lấy chất lượng phục vụ người dân làm thước đo thực chất của mô hình. Với quyết tâm đó, đến hết tháng 4/2026, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn và trước hạn tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã đạt 99,52%. Hạ tầng số trên địa bàn tiếp tục được mở rộng. Hiện 100% hộ gia đình có khả năng tiếp cận internet cáp quang; khu vực trung tâm được phủ sóng 5G; các thôn bản cơ bản không còn vùng lõm sóng thông tin. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng phục vụ người dân tại chỗ đối với địa bàn vùng cao, phân tán.
Hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng được phản ánh rõ qua các chỉ số đánh giá xã hội. Tỷ lệ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đối với việc giải quyết TTHC đạt trên 99%. Năm 2025, Chỉ số hài lòng về sự phục vụ hành chính (SIPAS) của Quảng Ninh đạt 88,33%, xếp thứ 2 toàn quốc; chỉ số CCHC (PAR INDEX) đạt 93,16 điểm, tiếp tục đứng thứ 2 cả nước.
Những kết quả bước đầu sau một năm vận hành cho thấy mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Quảng Ninh không chỉ bảo đảm bộ máy hoạt động ổn định, thông suốt mà còn tạo ra chuyển biến thực chất trong quản trị địa phương. Từ tinh gọn đầu mối tổ chức, nâng cao hiệu quả phân cấp, phân quyền đến đẩy mạnh chuyển đổi số, CCHC và nâng cao mức độ hài lòng của người dân, tất cả đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền hành chính tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ. Quan trọng hơn, những kết quả đó không chỉ là minh chứng cho sự chuẩn bị bài bản, quyết liệt của Quảng Ninh, mà còn góp phần khẳng định tính đúng đắn của chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy của Đảng và Nhà nước; tạo nền tảng để địa phương tiếp tục nâng cao năng lực quản trị, năng lực cạnh tranh và xây dựng mô hình phát triển hiện đại trong giai đoạn mới.
Chuyển “vận hành ổn định” sang “tạo đột phá phát triển”
Sau hơn 1 năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bên cạnh những kết quả tích cực đã được khẳng định trong thực tiễn, quá trình vận hành tại nhiều địa phương cũng bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục tháo gỡ để bộ máy hoạt động đồng bộ, hiệu quả và bền vững hơn. Đây là những vấn đề mang tính chuyển tiếp trong giai đoạn đầu đổi mới mô hình quản trị. Đặc biệt, Quảng Ninh là địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiều dự án động lực, công trình trọng điểm đồng thời triển khai; yêu cầu quản lý nhà nước, giải quyết TTHC, quản lý đất đai, quy hoạch, đầu tư, giải phóng mặt bằng ngày càng lớn, đặt ra áp lực rất cao đối với chính quyền cơ sở sau phân cấp.
Tại hội nghị, nhiều ý kiến tham luận đã chỉ ra những khó khăn, điểm nghẽn trong quá trình vận hành mô hình mới, chủ yếu tập trung ở áp lực công việc tăng cao đối với cấp xã sau khi kết thúc hoạt động cấp huyện; năng lực, số lượng cán bộ ở một số địa phương chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới; một số lĩnh vực chuyên môn sâu như đất đai, quy hoạch, xây dựng, tài chính - ngân sách, chuyển đổi số còn lúng túng trong triển khai. Cùng với đó, việc phân cấp, phân quyền ở một số nội dung chưa thật sự đồng bộ với điều kiện bảo đảm thực hiện; cơ chế phối hợp giữa các cấp, ngành có lúc còn chồng chéo; hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm chuyên ngành, cơ sở dữ liệu và điều kiện cơ sở vật chất ở một số địa phương còn hạn chế.
Giai đoạn tới, yêu cầu đặt ra không còn dừng ở việc “vận hành ổn định” mà phải chuyển mạnh sang “vận hành hiệu quả, tạo đột phá phát triển”. Đặc biệt, trong bối cảnh Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc trung ương, tỉnh đang đứng trước thời điểm có ý nghĩa chiến lược, mở ra yêu cầu mới về tầm vóc phát triển, năng lực quản trị và chất lượng tăng trưởng.
Trong định hướng phát triển mới, Quảng Ninh đang từng bước hình thành cấu trúc phát triển đa cực, đa trung tâm, đa hành lang; phát triển tích hợp giữa đô thị, công nghiệp, dịch vụ, logistics, kinh tế biển, kinh tế cửa khẩu, kinh tế di sản và đổi mới sáng tạo; phát huy vai trò các cực động lực như Hạ Long, Vân Đồn, Móng Cái, Quảng Yên, Yên Tử. Điều đó đòi hỏi mô hình quản trị cũng phải chuyển tương ứng, từ quản lý theo địa giới hành chính sang quản trị theo không gian phát triển, liên kết vùng và điều phối tổng thể các nguồn lực phát triển. Mỗi xã, phường, đặc khu phải trở thành một “điểm kết nối phát triển” trong tổng thể cấu trúc phát triển chung; vừa giữ vai trò quản trị địa bàn, vừa tham gia trực tiếp vào các chuỗi giá trị kinh tế, các hành lang phát triển, các cực tăng trưởng và các không gian đổi mới sáng tạo của Quảng Ninh trong tương lai.
Từ góc độ địa phương, đồng chí Cao Tường Huy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND đặc khu Vân Đồn, cho rằng: Yêu cầu đặt ra hiện nay là phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị phát triển; từ bảo đảm vận hành ổn định sang chủ động kiến tạo động lực tăng trưởng mới. Thời gian tới, đặc khu tiếp tục phối hợp với các sở, ngành hoàn thiện Đề án thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển đặc khu kinh tế Vân Đồn; đồng thời đề xuất các cơ chế, chính sách ưu đãi vượt trội nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, tạo đột phá phát triển trong thời gian tới. Vân Đồn tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số; ưu tiên phát triển hạ tầng thông minh, đô thị xanh, hiện đại, thu hút các ngành công nghệ cao, logistics, dịch vụ và du lịch chất lượng cao; tăng cường liên kết vùng, mở rộng hợp tác quốc tế; đồng thời tiếp tục xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Móng Cái 1 Hồ Quang Huy nhấn mạnh: Địa phương tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu quản lý địa bàn biên giới, cửa khẩu. Đồng thời, đẩy mạnh phối hợp với các lực lượng chức năng trong quản lý biên giới, xuất nhập cảnh, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý dân cư và giải quyết TTHC; góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị sơ kết, đồng chí Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh cho rằng, vận hành hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp phải tạo ra một hệ thống quản trị đủ hiện đại, đủ linh hoạt, đủ năng lực điều phối phát triển nhanh, xanh, bền vững; đủ khả năng thích ứng với mô hình đô thị biển - di sản - thông minh - cửa ngõ quốc tế mà Quảng Ninh đang hướng tới. Đồng chí yêu cầu tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy và phương thức vận hành chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng hiện đại, thông suốt, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ hiệu quả; tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới; tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất; củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở, tăng cường kiểm tra, giám sát, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương hành chính.
Một năm qua mới chỉ là bước khởi đầu của một quá trình đổi mới lớn hơn, sâu sắc hơn và cũng đòi hỏi cao hơn. Quảng Ninh đã hoàn thành bước chuyển về tổ chức bộ máy; nhưng yêu cầu phía trước là phải tạo được bước chuyển thực chất về chất lượng quản trị, hiệu quả điều hành và năng lực phục vụ nhân dân. Không chỉ vận hành ổn định mà phải vận hành hiệu quả; không chỉ tinh gọn bộ máy mà phải nâng cao chất lượng quản trị; không chỉ giải quyết công việc hành chính mà phải kiến tạo phát triển.
Trong bối cảnh Quảng Ninh đang trên lộ trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, việc vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tạo nền hành chính tinh gọn, hiện đại, gần dân, sát dân; đồng thời mở ra không gian phát triển mới, tạo động lực để tỉnh tiếp tục bứt phá trong giai đoạn phát triển mới.
