Những năm qua, hoạt động hòa giải ở cơ sở ngày càng nâng cao chất lượng, hiệu quả. Tuy vậy, công tác này còn gặp không ít khó khăn, vướng mắc.
Hiện nay, các thôn, bản, khu phố trên địa bàn tỉnh đều có tổ hòa giải, với tổng số 1.570 tổ hòa giải và 8.945 hòa giải viên. Cơ cấu tổ chức tổ hòa giải phù hợp với các quy định của pháp luật về tổ chức tổ hòa giải ở cơ sở, đảm bảo mỗi tổ hòa giải có ít nhất là 3 thành viên và có thành viên nữ. Những nơi có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số đều có hòa giải viên là người dân tộc thiểu số. Đa số các hòa giải viên là bí thư chi bộ, trưởng thôn (bản, khu phố); trưởng ban công tác mặt trận; chi hội trưởng các chi hội phụ nữ, nông dân, cựu chiến binh; công an viên hoặc các tổ trưởng (xóm trưởng); những người có uy tín, kinh nghiệm tại cộng đồng dân cư.
Từ năm 2014 đến nay, các tổ hoà giải đã tiến hành thụ lý 8.053 vụ việc, chủ yếu liên quan đến lĩnh vực đất đai, giải phóng mặt bằng, quan hệ dân sự, hôn nhân gia đình… Trong đó, đã hòa giải thành 5.844 vụ việc (đạt 72,6%). Thông qua các cuộc hòa giải đã góp phần giải quyết các tranh chấp ngay từ cơ sở, giữ gìn tình đoàn kết thôn xóm, đảm bảo trật tự an toàn xã hội trong cộng đồng dân cư.
Bên cạnh những hiệu quả đạt được, công tác hòa giải ở cơ sở hiện còn gặp không ít khó khăn, vướng mắc. Đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý nhà nước về hòa giải ở cơ sở phải kiêm nhiệm nhiều việc. Công chức tư pháp - hộ tịch xã, phường, thị trấn, lực lượng còn mỏng, kiêm nhiệm nhiều công việc, nên chưa dành nhiều thời gian cho công tác hòa giải cơ sở. Các thành viên tổ hòa giải thường thay đổi. Để bổ sung hòa giải viên phải thực hiện theo thủ tục bầu hòa giải viên theo quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở, gồm rất nhiều bước, vì vậy việc kiện toàn tổ hòa giải ở một số nơi khó thực hiện được thường xuyên. Ngân sách địa phương còn hạn hẹp, kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ. Chế độ đãi ngộ cho hòa giải viên ở cơ sở còn thấp, mức chi chưa tương xứng với nhiệt huyết, thời gian và công sức mà các hòa giải viên thực hiện.
Trong quá trình hoạt động, một số vụ việc hòa giải thực hiện chưa theo đúng trình tự, không thể hiện bằng biên bản; việc lưu tài liệu, giấy tờ liên quan chưa đầy đủ, việc hoàn thiện hồ sơ để làm cơ sở chi trả thù lao cho các hòa giải viên còn hạn chế. Hòa giải viên còn hạn chế về nghiệp vụ, kiến thức pháp luật, kỹ năng hoà giải. Hoạt động hoà giải ở một số nơi còn mang tính hình thức, chưa chú trọng chiều sâu, kết quả hòa giải thành chưa cao.
Bà Phạm Thị Hoàn, Tổ trưởng Tổ hòa giải khu 6 (thị trấn Trới, huyện Hoành Bồ), cho biết: Hoạt động của các tổ hòa giải hiện gặp không ít khó khăn, vướng mắc. Đa phần các hòa giải viên là người cao tuổi, đã nghỉ hưu, việc cập nhật kiến thức còn hạn chế. Kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở được bố trí chung trong kinh phí công tác phổ biến giáo dục hằng năm. Trước kia, công tác hòa giải được hỗ trợ 500.000 đồng/năm, nay không còn nữa. Số tiền này đã gộp chung vào với khoản thu, chi cả năm của khu phố. Trong khi khu phố nhiều công việc, phải chi tiêu tiết kiệm mới không bị hụt. Các hòa giải viên làm vì sự nhiệt tình.
Để nâng cao chất lượng hòa giải ở cơ sở, những vướng mắc, tồn tại trên cần sớm được quan tâm giải quyết. Đồng thời có chế độ biểu dương, khen thưởng kịp thời để các hòa giải viên nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động trong thực hiện nhiệm vụ; tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ, kỹ năng cho hòa giải viên...
Trần Thanh
