Công chứng thay mặt Nhà nước xác nhận tính xác thực và tính hợp pháp của các hợp đồng, giao dịch bằng văn bản. Bằng hoạt động nghề nghiệp của mình, công chứng viên góp phần đảm bảo an toàn pháp lý cho các giao dịch, góp phần tích cực vào việc phòng ngừa tranh chấp, vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, hoạt động công chứng tư nhân hiện nay đang tồn tại không ít bất cập, cần sớm được giải quyết.
Kết quả đáng ghi nhận
Là văn phòng công chứng đầu tiên được thành lập trên địa bàn tỉnh, trong 3 năm qua (2010-2013), Văn phòng công chứng (VPCC) Hạ Long (phường Hồng Hải, TP Hạ Long) đã thực hiện công chứng trên 10 nghìn giao dịch, hợp đồng, tiếp trên 30 nghìn lượt người đến giao dịch. VPCC Hạ Long đã góp phần không nhỏ trong việc giảm tải lượng công việc cho các Phòng công chứng (PCC), đáp ứng được nhu cầu của nhân dân. Đến nay, VPCC Hạ Long luôn nhận được thiện cảm của người dân khi đến thực hiện giao dịch.
Anh Phạm Văn Thử, trú tại phường Hồng Hải (TP Hạ Long) cho biết: Tôi đã thực hiện nhiều giao dịch tại VPCC Hạ Long. Mỗi khi đến làm việc tại VPCC tôi thấy đội ngũ cán bộ, nhân viên rất nhiệt tình, phong cách chuyên nghiệp, hiện đại, có chuyên môn, thời gian giải quyết nhanh gọn, tạo thuận lợi cho người dân. Trong trường hợp khách hàng đến giao dịch nhưng không hiểu biết rõ về các quy định của Nhà nước đều được các nhân viên hướng dẫn, giải đáp tận tình. Đặc biệt, phía văn phòng không nhận bất cứ khoản tiền bồi dưỡng nào ngoài tiền phí công chứng đã niêm yết công khai tại văn phòng; trường hợp người nghèo, gia đình chính sách được miễn giảm… Do vậy, tôi cảm thấy rất hài lòng và yên tâm.
Tương tự, VPCC Giếng Đáy (phường Giếng Đáy, TP Hạ Long) với phương châm hoạt động “thuận lợi, chính xác, bảo mật”, đội ngũ làm nhiệm vụ công chứng có chuyên môn, nghiệp vụ nên mọi thủ tục, hồ sơ được giải quyết nhanh chóng, đảm bảo đúng trình tự, quy định của pháp luật. Để tạo điều kiện cho khách hàng đến công chứng, VPCC Giếng Đáy còn thực hiện hỗ trợ khách hàng trong soạn thảo, chỉnh sửa văn bản, thực hiện dịch vụ công chứng tại nhà, miễn, giảm phí công chứng cho người nghèo và một số đối tượng chính sách… do đó đã mang lại nhiều tiện ích cho người dân.
Theo số liệu thống kê của Sở Tư pháp, hiện nay trên địa bàn tỉnh có 12 tổ chức hành nghề công chứng gồm: 3 PCC và 9 VPCC với 30 công chứng viên. Trong 6 tháng đầu năm 2013, các tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn tỉnh đã thực hiện công chứng 13.781 hợp đồng, giao dịch, thu phí trên 5,7 tỷ đồng, nộp Ngân sách Nhà nước trên 1,5 tỷ đồng. Hầu hết các yêu cầu công chứng đều được hướng dẫn và giải quyết đúng trình tự, thủ tục, thời gian, hồ sơ đầy đủ, chặt chẽ theo quy định của pháp luật. Việc tiếp nhận và giải quyết nhanh gọn, không gây phiền hà cho tổ chức, công dân.
Có thể thấy, hoạt động của VPCC đã khắc phục được tình trạng quá tải trong hoạt động công chứng trước đây, từng bước đưa hoạt động công chứng phát triển theo hướng chuyên nghiệp, đáp ứng nhu cầu công chứng của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trên địa bàn tỉnh. Bên cạnh đó, việc xã hội hoá hoạt động công chứng đã thúc đẩy các PCC chủ động cải tiến lề lối làm việc; rà soát, đơn giản hoá thủ tục hành chính; công khai các thủ tục, thời hạn, phí và lệ phí công chứng, ứng dụng có hiệu quả công nghệ thông tin, do đó đã rút ngắn thời gian giải quyết theo quy định của pháp luật.
Những “lỗ hổng”
Xã hội hoá hoạt động công chứng đã đem lại nhiều thuận tiện cho công dân, tổ chức. Tuy nhiên, việc phát triển quá nhanh, không ổn định của các tổ chức công chứng hiện nay khiến cho hoạt động công chứng không tránh khỏi những bất cập, vướng mắc cần sớm được giải quyết.
Trung tuần tháng 6 vừa qua, TAND tỉnh đã tiến hành xét xử sơ thẩm đối với bị cáo Phùng Văn Tiến, trú tại phường Hà Tu (TP Hạ Long) về các tội danh “lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”, “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức”. Theo hồ sơ vụ án, do cần tiền để mua xe ô tô trả góp nên vợ chồng Tiến thoả thuận bán căn nhà đang ở tại khu 5, phường Hà Tu cho ông Trần Văn Thuận. Hai bên lập hợp đồng viết tay, chưa qua công chứng chuyển nhượng nhà đất, ông Thuận chưa nhận nhà mà giao cho vợ chồng Tiến ở nhờ. Đầu năm 2011, do lâm vào hoàn cảnh vỡ nợ, Tiến đã mượn lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) của ông Thuận và nhờ người làm giả GCNQSDĐ, lừa bán lần lượt cho các ông bà: Vũ Hữu Tuyến, Nguyễn Thị Minh, Vũ Thị The. Khi lừa bán cho ông Tuyến, Tiến nhờ Vũ Bá Bình đi cùng ông Tuyến đến PCC số 1 để làm thủ tục chứng thực việc mua bán. Tại trụ sở, Vũ Bá Bình đã dùng GCNQSDĐ giả để giao dịch, khi bị cán bộ phòng công chứng phát hiện, Bình nói cầm nhầm và dặn không được nói với khách (ông Tuyến) là có bản phôtô màu và đưa ra GCNQSDĐ thật. Sau khi làm hợp đồng chuyển nhượng xong, ông Tuyến trả cho Phùng Văn Tiến 250 triệu đồng, Tiến đã đánh tráo bìa thật và đưa bìa giả cho ông Tuyến.
Tiếp đó, để lừa bán nhà và đất cho bà Nguyễn Thị Minh, tại VPCC Hạ Long, Tiến cũng đưa ra GCNQSDĐ thật để thực hiện giao dịch nhưng sau đó đánh tráo và đưa GCNQSDĐ giả cho bà Minh. Sau đó, Tiến tiếp tục lừa bán nhà đất cho bà The, Tiến giao cho bà The giữ GCNQSDĐ giả, hai bên viết giấy tay và thống nhất khi nào giao lại nhà thì mới làm thủ tục chuyển nhượng. Khi thực hiện các giao dịch khác ông Tuyến, bà Minh mới phát hiện GCNQSDĐ mình đang cầm giữ là giả nên đã nộp lại cho cơ quan điều tra và làm đơn tố cáo hành vi của Tiến. Tháng 4-2011, Phùng Văn Tiến bỏ trốn, bà The biết mình bị lừa đã đến trình báo và nộp GCNQSDĐ giả cho cơ quan điều tra.
Mới đây, ông Đỗ Thế Trung, trú tại khu 2, phường Bãi Cháy có đơn gửi đến cơ quan chức năng tố cáo về hành vi lừa đảo của các ông, bà: Lê Trọng Trung, Nguyễn Thị Ngọc. Ông Đỗ Thế Trung cho biết, năm 2011 ông đã mua 6 thửa đất của vợ chồng ông Lê Trọng Trung - Nguyễn Thị Ngọc, hợp đồng chuyển nhượng được thực hiện và công chứng tại VPCC Hưng Quảng (phường Bạch Đằng, TP Hạ Long). Nhưng sau đó 10 ngày, đại diện VPCC Hưng Quảng đã mời ông lên và thông báo trong 6 thửa đất mà ông mua thì có 5 thửa đã thực hiện giao dịch bán cho bà Lê Thị Tuyết, trú tại phường Giếng Đáy (TP Hạ Long), giao dịch trên cũng được thực hiện tại VPCC Hưng Quảng. Do sơ suất, nhân viên VPCC không phát hiện ra mà vẫn tiếp tục tiến hành thủ tục giao dịch chuyển nhượng lần hai, gây ra thiệt hại tài chính không nhỏ đối với gia đình ông.
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Hồng Trường, Trưởng VPCC Hạ Long cho biết: Theo quy định tại khoản 2, Điều 12 Luật Công chứng 2006, nghiêm cấm người yêu cầu công chứng cung cấp thông tin, tài liệu sai sự thật. Nhưng trường hợp người dân cố tình làm trái, có hành vi lừa đảo, như: Làm giả hồ sơ, giấy tờ, bán cùng một thửa đất cho nhiều người… trong khi công chứng viên không có chức năng giám định, điều tra, nếu có đầy đủ giấy tờ hợp lệ thì công chứng viên vẫn phải thực hiện công chứng.
Có thể khẳng định, thực hiện chủ trương xã hội hoá công chứng, hoạt động công chứng trên địa bàn tỉnh đã từng bước phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, phục vụ kịp thời nhu cầu của tổ chức, công dân. Tuy nhiên, những bài học về sự phát triển nhanh của loại hình dịch vụ công này là sự cảnh báo cho công tác quản lý của Nhà nước cần sớm có lời giải đáp.
Thanh Hoa
Bài 2: Cần sự kết nối đồng bộ, hiệu quả
