Với mục tiêu phát triển nhanh, mạnh các tuyến vận tải hành khách nội tỉnh, năm 2007 người dân Quảng Ninh vui mừng chào đón sự ra đời của loại hình vận tải bằng xe buýt với sự kiện tuyến xe buýt tiêu chuẩn đầu tiên mang số 01 Bãi Cháy - Cẩm Phả (nay kéo dài thành tuyến Bãi Cháy - Vân Đồn) chính thức hoạt động. Từ đó đến nay xe buýt đã trở thành một điểm nhấn quan trọng trong bức tranh giao thông của tỉnh. Hiện trên địa bàn tỉnh có 10 tuyến xe buýt đang hoạt động (trong đó 8 tuyến nội tỉnh và 2 tuyến ngoại tỉnh sang Hải Dương và Hải Phòng) với tần xuất trung bình khoảng 15-25 phút trên chuyến. Sự hoạt động của các tuyến xe buýt này không chỉ góp phần giải quyết nhu cầu đi lại của người dân mà còn góp phần hạn chế phương tiện cá nhân; lập lại trật tự trong dịch vụ vận tải hành khách và đóng góp không nhỏ trong việc giảm thiểu ùn tắc giao thông trên tuyến đường. Năm 2011 các tuyến buýt này cũng đã vận chuyển được gần 10 triệu lượt hành khách; 6 tháng đầu năm vận chuyển được gần 6 triệu lượt hành khách.
Tuy hoạt động của mạng lưới xe buýt đã được 5 năm, nhưng hạ tầng (bãi đỗ xe, điểm dừng đỗ...) phục vụ cho loại hình này còn quá nhiều bất cập. Theo như ký kết giữa ngành Giao thông với các doanh nghiệp khai thác hoạt động các tuyến xe buýt thì về phía doanh nghiệp đầu tư phương tiện, nhà xưởng bảo dưỡng, đào tạo công nhân để kinh doanh xe buýt trên phương châm không trợ giá, lấy thu bù chi. Về phía tỉnh đầu tư bến bãi hai đầu, cơ sở hạ tầng dọc tuyến xe buýt. Thế nhưng hiện nay, việc đầu tư bến bãi chưa được xây dựng (hiện nhiều doanh nghiệp thuê đất trống của nhà dân, doanh nghiệp hay bến xe cũ...). Việc đầu tư các điểm dừng đỗ và nhà chờ còn ít, trong quá trình 5 năm đưa vào sử dụng nhiều điểm báo cột buýt, nhà chờ xuống cấp.
Nguyên nhân của vấn đề này do thời điểm xe buýt ở Quảng Ninh ra đời và đi vào hoạt động, cơ sở hạ tầng giao thông vẫn còn thấp kém; tỉnh cũng chưa có quy hoạch về phát triển tuyến xe buýt và hạ tầng xe buýt. Chính vì vậy mà không có quy hoạch bến đỗ hai đầu; điểm trung chuyển để kết nối các tuyến xe buýt.
Ông Đoàn Thế Xuyên, Giám đốc Công ty TNHH Phúc Xuyên cho biết: Hiện doanh nghiệp thực hiện vận chuyển hành khách trên 4 tuyến buýt, với 70 đầu phương tiện hoạt động phục vụ khoảng 300 chuyến buýt/ngày, thế nhưng các đầu bến bãi của công ty đều là các điểm phải đi thuê với thời hạn ký hợp đồng 1 năm/lần. Hay như bến, bãi xe buýt của Công ty CP Buýt Quảng Ninh và Công ty CP Bus Vân Đồn phải thuê đất của doanh nghiệp Việt - Mỹ tại Bãi Dài (Vân Đồn)... Không những thế, phương tiện của các doanh nghiệp sau 5 năm sử dụng đã xuống cấp cần được thay thế, nhưng trong cơ chế tín dụng như hiện nay doanh nghiệp không tiếp cận nổi. Còn nhớ cách đây hơn 1 năm đã có doanh nghiệp xe buýt có nguy cơ phải dừng hoạt động do ngân hàng “xiết nợ” giam xe. Do khó khăn về vốn một số doanh nghiệp đã bán cổ phần theo đầu xe cho người lao động, tình trạng này dẫn đến chất lượng phục vụ trên tuyến xuống cấp nghiêm trọng (như tuyến Bãi Cháy - Vân Đồn) nhiều hành khách đi trên tuyến buýt này phản ánh chất lượng không bằng các loại xe khác. Bởi lẽ do muốn tăng doanh thu, các phương tiện của tuyến này dừng đón khách không đúng điểm, nhân viên không mặc đồng phục, xe không có vé... điểm duy nhất còn lại đối với hoạt động xe buýt trên tuyến này đó là quy định đảm bảo thời gian giữa 2 đầu bến là 120 phút/chuyến...
Mặc dù các tuyến xe buýt trên đã đi vào hoạt động ổn định, đạt được kết quả nhất định, thế nhưng tại sao vấn đề bến, bãi vẫn còn bất cập, để giải quyết vấn đề này, thiết nghĩ các cấp, các ngành cần sớm quy hoạch và xây dựng các bến bãi xe buýt ở 2 đầu bến ở các địa phương có các tuyến buýt hoạt động; quy hoạch cơ sở hạ tầng dọc tuyến xe buýt như nhà chờ, điểm dừng đón đúng quy hoạch của Nhà nước. Có cơ chế hỗ trợ vốn vay ưu đãi bằng nguồn vốn ngân sách tỉnh thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội để các doanh nghiệp được vay vốn đầu tư phương tiện xe buýt hoặc hỗ trợ sau đầu tư. Cùng với đó, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xe buýt cần sớm có những chấn chỉnh trong việc phục vụ hành khách đảm bảo đúng tiêu chí của loại hình xe buýt...
Trung Thành
