Hãy ngừng dốc ngược trẻ khi cấp cứu đuối nước và thực hành hồi sức tim phổi (CPR) là cho trẻ cơ hội sống.
Dốc ngược trẻ – Sai lầm khi sơ cứu đuối nước khiến bé nguy kịch
PGS.TS.BS Tạ Anh Tuấn – Trưởng khoa Điều trị tích cực Nội khoa, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, chỉ trong 7 ngày khoa cấp cứu 3 ca đuối nước nhập viện, trong đó có 2 ca bế dốc ngược không được cấp cứu hồi sức tim phổi (CPR) kịp thời đã xin về, còn một ca cũng không khả quan.
"Hãy ngừng dốc ngược trẻ khi cấp cứu đuối nước và thực hành CPR là cho trẻ cơ hội sống. Việc dốc ngược người đuối nước khiến thời gian ép tim bị trì hoãn, trẻ ngừng tuần hoàn lâu hơn, làm giảm khả năng máu và oxy lên não", PGS.TS.BS Tạ Anh Tuấn phân tích.
Đuối nước – tai nạn thương tâm vẫn đang cướp đi sinh mạng của hàng nghìn trẻ em mỗi năm trên toàn thế giới. Phần lớn các vụ đuối nước đều bắt nguồn từ sự thiếu giám sát của người lớn, sự chủ quan, cũng như lỗ hổng lớn trong kiến thức phòng ngừa và kỹ năng xử trí khi trẻ gặp nạn. Một giây lơ là – cái giá có thể là cả một mạng sống non nớt.
Khoa Điều trị tích cực Nội khoa - Bệnh viện Nhi Trung ương đã tiếp nhận nhiều trường hợp đuối nước nghiêm trọng, trong đó số ca được sơ cấp cứu ban đầu đúng cách không nhiều, còn lại do không được thổi ngạt, ép tim ngay mà bị bế dốc chạy nên tình trạng nguy kịch. Dù đã được các cơ quan chuyên môn và truyền thông cảnh báo rất nhiều, nhưng tình trạng sơ cấp cứu ban đầu sai cách bằng cách dốc ngược nạn nhân đuối nước chạy vẫn xảy ra.
Như trường hợp của bé trai 3 tuổi ở Thái Nguyên đuối nước tại bể bơi người lớn. Dù được ép tim, thổi ngạt kịp thời và da hồng trở lại, trẻ sau đó bị dốc ngược và vác chạy suốt 5 phút – hành động sai lầm khiến tình trạng xấu đi. Khi được đưa đến bệnh viện, bé đã hôn mê, suy hô hấp, suy tuần hoàn và đa cơ quan.
Dù được hồi sức tích cực tại Bệnh viện Nhi Trung ương, sau 3 ngày điều trị, trẻ vẫn nguy kịch do tổn thương não nặng vì thiếu oxy kéo dài – hậu quả từ việc sơ cứu không đúng cách ngay từ đầu.
Sơ cứu đúng cách – Chìa khóa cứu sống trẻ đuối nước
PGS.TS.BS Tạ Anh Tuấn cho biết, việc sơ cấp cứu ban đầu cho trẻ đuối nước rất quan trọng vì nguyên nhân chính gây tử vong ở trẻ đuối nước là tổn thương não do thiếu ôxy. Thời gian chịu đựng thiếu oxy của não tối đa chỉ khoảng từ 4-5 phút, nếu quá thời gian này sẽ dẫn tới tổn thương não không hồi phục, gây tử vong hoặc di chứng thần kinh. Vì thế, khi thấy một trẻ bị đuối nước không tỉnh, không thở, ngừng tim thì cần phải hồi sức tim phổi (thổi ngạt, ép tim) ngay.
Việc nhiều người có thói quen dốc ngược trẻ lên vai rồi chạy sẽ làm cho các dịch ở dạ dày trào ngược hít vào đường thở và làm chậm trễ hồi sức tim phổi (ép tim/thổi ngạt), làm mất thời gian vàng để cấp cứu trẻ, thậm chí gây thêm các tổn thương cho trẻ.
Theo khuyến cáo của Hội Nhi khoa Việt Nam và Bệnh viện Nhi Trung ương, quy trình cấp cứu trẻ đuối nước đúng cách gồm:
Gọi trợ giúp ngay lập tức – hét lớn, gọi người hỗ trợ, gọi 115.
Đưa trẻ ra khỏi nước càng nhanh càng tốt, tùy khả năng chọn cứu gián tiếp (dùng phao, dây, gậy…) hoặc trực tiếp (bơi cứu nếu có kỹ năng).
Kiểm tra hô hấp và phản ứng: Quan sát lồng ngực, cảm nhận hơi thở, gọi tên, lay nhẹ trẻ.
Nếu trẻ không thở – tiến hành hồi sức tim phổi (CPR):
Thổi ngạt 5 nhịp đầu tiên (miệng áp cả mũi và miệng ở trẻ nhỏ).
Ép tim ngoài lồng ngực 30 lần xen kẽ 2 lần thổi ngạt, liên tục với tốc độ 100–120 lần/phút cho đến khi trẻ tự thở.
Khi trẻ tỉnh lại, đặt trẻ nằm nghiêng an toàn, giữ ấm, và nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế. Luôn theo dõi nhịp thở và tuần hoàn suốt quá trình vận chuyển.
Một số chú ý khi cấp cứu trẻ đuối nước và những sai lầm cần tuyệt đối tránh:
– Không được dốc ngược trẻ lên vai rồi chạy làm cho các dịch ở dạ dày trào ngược hít vào đường thở và làm chậm trễ hồi sức tim phổi (ép tim/thổi ngạt) làm mất thời gian vàng để cấp cứu trẻ.
– Không được ngừng hồi sức tim phổi nếu trẻ chưa có nhịp thở.
– Khi ép tim ngoài lồng ngực, không ấn ngực quá mạnh sẽ gây gãy xương sườn, đụng dập phổi.
– Cần đưa tất cả trẻ bị đuối nước đến các cơ sở y tế để tiếp tục kiểm tra và theo dõi các biến chứng sau đuối nước.
– Người cứu không biết bơi nhưng lại cố gắng nhảy xuống nước gây nguy hiểm tính mạng.
