Tạo chuyển biến toàn diện từ Quy hoạch phát triển vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt

(Đồng chí Nguyễn Minh Bạch, Giám đốc Sở GT-VT, trả lời phỏng vấn Báo Quảng Ninh)

Trong những năm gần đây, tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, tốc độ đô thị hoá và nhu cầu liên kết vùng tăng nhanh. Do vậy, nhu cầu đi lại của nhân dân trong tỉnh và du khách ngày càng tăng. Bên cạnh các phương thức vận tải hành khách đường dài thì việc phát triển vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt là một giải pháp và nhu cầu tất yếu cần thiết, nhất là với những địa phương phát triển nhanh như tỉnh Quảng Ninh - Đồng chí Nguyễn Minh Bạch, Giám đốc Sở GT-VT khẳng định.

- Nói như vậy có nghĩa là xe buýt có “chỗ đứng” rất quan trọng trong hệ thống phương tiện giao thông hiện nay, thưa đồng chí?

+ Đúng vậy, xe buýt là loại hình giao thông thể hiện nét văn minh đô thị. Hoạt động của xe buýt sẽ góp phần hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân, cải thiện điều kiện đi lại của người dân; đặc biệt là các đối tượng có nhu cầu đi theo tuyến cố định vào những giờ nhất định như: Công chức, viên chức, công nhân, học sinh… Điều này sẽ giúp giảm mật độ lưu thông phương tiện, hạn chế được ùn tắc giao thông vào những ngày, giờ cao điểm; giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Với từng cá nhân, việc lựa chọn xe buýt làm phương tiện đi lại còn giúp giảm cả chi tiêu, chi phí đầu tư phương tiện, tiêu hao nhiên liệu. Với nhà nước, việc phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt sẽ tiết kiệm được chi phí phải cải tạo, sửa chữa hệ thống giao thông khi mà có quá nhiều phương tiện lưu thông như hiện nay.

- Được biết, hệ thống vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt ở Quảng Ninh bắt đầu hình thành từ năm 2007. Đồng chí đánh giá thế nào về sự phát triển của loại hình này?

Công ty TNHH Phúc Xuyên xây dựng tuyến xe buýt Hòn Gai - Hoành Bồ thành tuyến xe buýt kiểu mẫu. Ảnh: Đỗ Phương
Công ty TNHH Phúc Xuyên xây dựng tuyến xe buýt Hòn Gai - Hoành Bồ thành tuyến xe buýt kiểu mẫu. Ảnh: Đỗ Phương

LTS: Mặc dù hình thành và phát triển đã được 5 năm nhưng hệ thống vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt ở Quảng Ninh hiện nay vẫn còn rất nhiều tồn tại, bất cập. Nguyên nhân là chưa có quy hoạch, cơ sở hạ tầng còn manh mún, công tác tổ chức quản lý chưa chuyên nghiệp... Thực tế này đang đặt ra nhiều vấn đề cần cơ quan chức năng sớm quan tâm giải quyết.

+ Nếu so với nhu cầu và tốc độ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh thì hệ thống vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt ở Quảng Ninh có thể khẳng định là phát triển chậm. Hiện nay, cả tỉnh có 3 doanh nghiệp tham gia kinh doanh loại hình này. Mặc dù đã hình thành được một số tuyến nội thị, nội tỉnh và liền kề với tỉnh Hải Dương nhưng ở một số khu vực nhu cầu đi lại của người dân vẫn rất lớn lại chưa mở được tuyến; một số tuyến khai thác chưa hiệu quả. Tuy nhiên, cũng phải công bằng mà đánh giá, các doanh nghiệp kinh doanh loại hình này thời gian qua đã rất cố gắng, nỗ lực, vượt khó để đầu tư, phát triển. Ban đầu từ 5 tuyến, nay toàn tỉnh đã có 9 tuyến xe buýt. Qua số liệu mà các phòng nghiệp vụ của Sở tổng hợp, cho thấy bình quân mỗi năm, vận chuyển hành khách bằng xe buýt đảm nhận 63% trong tổng số vận chuyển hành khách công cộng. Hiện các doanh nghiệp đang tiếp tục đầu tư, củng cố nâng cao chất lượng xe cũng như chất lượng phục vụ hành khách.  

- Có ý kiến cho rằng, loại hình vận tải bằng xe buýt ở Quảng Ninh phát triển chậm là do chưa có quy hoạch và ít được quan tâm. Điều này có đúng không, thưa đồng chí?

+ Đúng là hiện nay Quảng Ninh chưa có quy hoạch phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt. Tuy nhiên, mới đây, thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, Sở GT-VT cũng đã phối hợp cùng các ngành liên quan xây dựng dự thảo Quy hoạch phát triển vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt từ năm 2012 đến năm 2020. Quy hoạch này đang trong thời gian lấy ý kiến tham gia của các ngành và trình tỉnh để phê duyệt trong thời gian sớm nhất.

Còn nói là loại hình vận tải xe buýt ít được quan tâm, tôi cho rằng, sự quan tâm không thể xác định được thế nào là đủ để có thể khẳng định nó là ít hay nhiều. Trước khi quyết định phát triển hệ thống xe buýt ở Quảng Ninh chúng tôi cũng đã đi học tập, tham khảo cách làm ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh. Mỗi nơi có cách làm khác nhau. Chẳng hạn như ở Hà Nội, mỗi năm nhà nước đã phải chi rất nhiều tỷ đồng để trợ giá vé nên giá vé xe buýt rất rẻ. Còn ở TP Hồ Chí Minh, giao cho đơn vị vận tải tự hoạch toán, giá vé có phần cao hơn. Quảng Ninh đã lựa chọn cách thức như TP Hồ Chí Minh và cách này phù hợp với điều kiện, tình hình phát triển của tỉnh.

Tuy vậy, tỉnh vẫn luôn đồng hành cùng với doanh nghiệp, tạo điều kiện nhất định để các doanh nghiệp kinh doanh loại hình vận tải này phát triển. Điển hình như năm 2007, tỉnh đã có chính sách, khi giá xăng tăng lên 20%, các doanh nghiệp được phép điều chỉnh giá nhưng phải báo cáo UBND tỉnh. Hay như việc tỉnh chỉ định thầu tuyến, tạo điều kiện thuê mặt bằng bến bãi, xây dựng các công trình trên tuyến, điều phối giữa vận tải hành khách công cộng nói chung và vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt nói riêng, tăng cường công tác quản lý nhà nước để hạn chế các hành vi cạnh tranh không lành mạnh…

- Nhắc đến vấn đề Quy hoạch, đồng chí có thể chia sẻ những ý tưởng, mục tiêu hướng tới?

+ Quảng Ninh có hệ thống hạ tầng giao thông đa dạng. Gồm đường bộ, đường sắt, đường biển, đường thuỷ nội địa và đường hàng không. Riêng về đường bộ, có tổng chiều dài trên 3.600km gồm quốc lộ, đường tỉnh, đường đô thị, đường huyện và đường xã. Mật độ đường đạt 0,6km/km2 và đạt 3,2km/1.000 dân. Dự báo, đến năm 2020, nhu cầu vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt sẽ tăng lên 32,7 triệu hành khách (năm 2011 là 12,65 triệu hành khách). Theo đó, việc phát triển vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt sẽ phải đảm bảo đồng bộ và tương thích giữa các loại hình vận tải trong đô thị, từ trung tâm đô thị đến các huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và đến các tỉnh lân cận. Mạng lưới xe buýt phải phù hợp với hạ tầng giao thông hiện tại và các định hướng quy hoạch tương lai. Đặc biệt, phát triển hệ thống xe buýt theo hướng cung cấp dịch vụ xe buýt thuận tiện, phù hợp với nhu cầu đi lại của đa số người dân, khuyến khích người dân sử dụng xe buýt, hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân, góp phần giải quyết ùn tắc giao thông khi đô thị ngày càng phát triển.

Để đáp ứng mục tiêu này, giai đoạn từ nay đến 2015, chúng tôi cũng đề xuất phát triển 11 tuyến xe buýt; trong đó, 4 tuyến nội thị; 6 tuyến nội tỉnh và 1 tuyến liền kề; các cơ sở phụ trợ gồm văn phòng điều hành, điểm sửa chữa, bảo dưỡng, điểm đỗ phương tiện qua đêm. Ngoài ra, chúng tôi cũng định hướng phát triển các tuyến khác theo khu vực miền Đông, miền Tây, TP Hạ Long, các tuyến liền kề với tổng số 20 tuyến, khi đủ điều kiện về hạ tầng, kỹ thuật, nhu cầu… Khái toán vốn và nhu cầu đầu tư cho hệ thống xe buýt đến năm 2020 ước khoảng trên 300 tỷ đồng; trong đó, xã hội hoá khoảng trên 200 tỷ đồng. Chúng tôi sẽ tiếp tục tham mưu với tỉnh có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp để tiến tới chúng ta sử dụng các phương tiện xe buýt thân thiện môi trường.

- Xin cảm ơn đồng chí!

Cẩm Nang

Ý KIẾN NGƯỜI TRONG CUỘC

Đồng chí Nguyễn Thị Hiền, Phó Ban chuyên trách Ban ATGT tỉnh: “Cần phát triển tốt loại hình xe buýt để giải quyết một số vấn đề tồn tại trong công tác đảm bảo ATGT hiện nay”
Quảng Ninh có hệ thống giao thông rất phức tạp; phương tiện tham gia giao thông lại không ngừng tăng trong mấy năm gần đây. Đây chính là một trong những nguyên nhân khiến cho tình trạng ùn tắc giao thông trên các tuyến đường xảy ra. Trên thực tế, từ khi đưa vào sử dụng đến nay, xe buýt đã góp phần đáng kể để giải quyết vấn đề này. Tuy nhiên, sự phát triển của loại hình này còn chậm và chưa tương xứng. Để phát triển tốt loại hình vận tải hành khách công cộng này, rất cần được đầu tư về cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng phương tiện, dịch vụ. Việc phát triển tốt loại hình xe buýt không chỉ giải quyết được những tồn tại trong công tác đảm bảo ATGT mà đây còn là chính sách bảo đảm an sinh xã hội.  

Ông Nguyễn Huy Hạnh, tổ 4, khu 3A, phường Quang Hanh (TP Cẩm Phả): “Khoảng cách giữa các điểm dừng đón, trả khách quá xa”
Từ khi xe buýt bắt đầu có ở Quảng Ninh, tôi cũng đi thử vài lần. Thú thật là ưu điểm cũng có mà nhược điểm cũng nhiều. Xe buýt rộng rãi không phải xô đẩy, chen lấn. Người già lên xe được nhường ghế ngồi; giá cả không lo bị chèn ép nhưng tôi thấy bất cập ở chỗ các điểm dừng đỗ đón trả khách quá xa, nhất là ở khu vực ngoại thành như phường Quang Hanh; chất lượng phương tiện thì cũ nát, ì ạch, già cỗi. Thời gian chờ đợi xe buýt cũng khá lâu… Việc các điểm dừng, đỗ đón trả khách quá xa đã dẫn đến tình trạng người dân tiện đâu đứng đón xe đó. Đó còn chưa kể các biển báo điểm đón khách của các loại phương tiện như: Xe Hoàng Long, xe khách công cộng, xe buýt rất chồng chéo.  

Bà Bùi Thị Huấn, thôn 1, xã Điền Công (TP Uông Bí): “Cần nâng cao chất lượng phương tiện”
Thỉnh thoảng tôi cũng sử dụng dịch vụ xe buýt trên tuyến từ Hòn Gai đến Uông Bí của Công ty TNHH Phúc Xuyên. Nhìn chung xe đón trả khách đúng nơi quy định, khá đúng giờ, nhân viên phục vụ cũng nhã nhặn, nhiệt tình với khách. Tuy nhiên, giá vé hơi cao và chất lượng xe còn kém quá. Hiện giá tuyến buýt đó là 20.000 đồng, trong khi các xe khách khác cũng chỉ thu từ 25.000 đến 30.000 đồng; còn xe chất lượng cao của các hãng xe tên tuổi mới thu 35.000 đồng cho toàn tuyến. Xét về giá, mặc dù hơi cao so với loại hình dịch vụ xe buýt nhưng vẫn có thể chấp nhận được. Tuy nhiên, về chất lượng phương tiện thì doanh nghiệp cần phải xem lại. Xe chạy trên tuyến này thường di chuyển chậm, tiếng nổ to, nhiều khói, lúc dừng đỗ phả ra hơi nóng rất ngột ngạt, màu sắc bề ngoài của xe cũng không còn được tươi tắn, sắc nét nữa. Khi giao thông càng phát triển thì xe buýt sẽ là sự lựa chọn tốt nhất cho người tham gia giao thông, nhất là những người phải đi lại thường xuyên trên cùng một tuyến đường. Tuy nhiên, để giữ khách và cũng là tạo ra môi trường văn hoá giao thông bền vững, tôi mong các đơn vị, doanh nghiệp cần phải liên tục đầu tư bảo dưỡng, sửa chữa, thậm chí thay mới phương tiện.

Thiện Phong - Việt Hoa

Cùng chuyên mục