Qua thanh tra, hàng loạt sai phạm trong chuyển giao, tiếp nhận doanh nghiệp và quản lý tài chính tại Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) đã được Thanh tra Chính phủ chỉ ra...
Tối 22/11, Thanh tra Chính phủ đã có thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật và thực hiện nhiệm vụ đối với Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC).
Nội dung thanh tra tập trung vào một số nội dung chủ yếu như: việc tiếp nhận, chuyển giao quyền đại diện vốn nhà nước của SCIC; việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu vốn nhà nước tại doanh nghiệp; việc đầu tư kinh doanh vốn; việc bán cổ phần vốn đầu tư của SCIC tại một số doanh nghiệp; việc quản lý, sử dụng Quỹ hỗ trợ, sắp xếp và phát triển doanh nghiệp; công tác quản lý tài chính, mua sắm, đầu tư xây dựng cơ bản.
Kết luận thanh tra số 2105/KL-TTCP đã nêu rõ một số khuyết điểm, vi phạm việc chấp hành chính sách, pháp luật và thực hiện nhiệm vụ đối với SCIC.
Vi phạm trong việc tiếp nhận, chuyển giao quyền đại diện vốn nhà nước của SCIC
Theo đó, bên cạnh một số kết quả tích cực trong hoạt động, Thanh tra Chính phủ cũng đã phát hiện khá nhiều sai phạm, tồn tại trong việc tiếp nhận, đầu tư kinh doanh vốn, bán cổ phần và chuyển giao quyền đại diện vốn nhà nước tại Tổng Công ty này.
Kết luận thanh tra nêu rõ, SCIC là doanh nghiệp nhà nước hoạt động theo mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên 100% vốn Nhà nước được giao thực hiện việc tiếp nhận quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại các bộ, ngành, địa phương chuyển giao với số lượng lớn nhưng lại thực hiện một số nội dung công việc như một cấp quản lý nhà nước trong việc thẩm định, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra các bộ, ngành, địa phương dẫn đến khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện.
Việc rà soát, xây dựng danh mục các doanh nghiệp nhà nước đủ điều kiện bàn giao, doanh nghiệp nhà nước thuộc đối tượng bàn giao nhưng chưa đủ điều kiện bàn giao cũng như lộ trình tiếp nhận theo từng bộ, ngành, địa phương của SCIC còn chưa đầy đủ, thiếu chính xác.
Hội đồng thành viên SCIC không có văn bản phê duyệt kế hoạch tiếp nhận doanh nghiệp hàng năm. SCIC tiếp nhận Tổng công ty cổ phần thương mại xây dựng (Vietracimex) mà không có Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, không thuộc đối tượng chuyển giao theo quy định của pháp luật; tổng hợp, báo cáo việc đại diện vốn tại Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Việt Nam trên cơ sở nhận chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu từ Vinashin là không đúng quy định; theo dõi, tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền việc tiếp nhận Công ty cổ phần dịch vụ và đầu tư phát triển Việt Ninh từ tỉnh Ninh Thuận, sau đó đã bàn giao trả lại địa phương năm 2009 trong khi thực tế SCIC chưa tiếp nhận doanh nghiệp này.
Theo kết luận thanh tra, từ giai đoạn 2008 - 2013, SCIC đã chuyển giao lại quyền đại diện vốn nhà nước về Bộ, địa phương quản lý tổng số 30 doanh nghiệp nhưng chỉ có Công ty Cổ phần Jetstar Pacific Airlines là có văn bản của Thủ tướng Chính phủ. Đối với 29 doanh nghiệp còn lại đã bàn giao về địa phương, Thanh tra Chính phủ yêu cầu SCIC rà soát lại để thực hiện tiếp nhận theo quy định.
Buông lỏng giám sát đối với doanh nghiệp
Về thực hiện quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu vốn nhà nước tại doanh nghiệp, Kết luận chỉ rõ, biên bản và hồ sơ chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước đầu tư về SCIC tại một số doanh nghiệp còn thiếu văn bản ủy quyền, số liệu chuyển giao không phải tại thời điểm gần nhất của doanh nghiệp, tài liệu pháp lý kèm theo không có báo cáo quyết toán quý gần nhất thời điểm chuyển giao, thiếu biên bản bàn giao vốn, tài sản của doanh nghiệp nhà nước sang công ty cổ phần.
Về việc cử người đại diện vốn SCIC tại các doanh nghiệp, cơ quan thanh tra phát hiện nhiều vấn đề trong việc cử người đại diện vốn SCIC tại các doanh nghiệp. Cụ thể, việc SCIC ban hành Quy chế Người đại diện vốn theo hướng mở rộng độ tuổi dẫn đến sự khác biệt trong quy định đối với Người đại diện vốn nhà nước tại các doanh nghiệp trong việc cử người đại diện đã quá tuổi nghỉ hưu. Đến thời điểm 30/9/2015 còn có 21 người đại diện của SCIC quá tuổi nghỉ hưu. Việc ủy quyền người đại diện chủ sở hữu vốn của SCIC tại doanh nghiệp còn chưa thực hiện đầy đủ.
Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ chỉ ra, SCIC chưa thể hiện rõ hoạt động giám sát đối với doanh nghiệp, không có văn bản tổ chức kiểm tra, giám sát thực hiện các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật hay xử lý trách nhiệm theo đúng trình tự và thủ tục đối với Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Đầu tư Phát triển công nghiệp và vận tải.
Việc đầu tư không có phương án đầu tư, không được thẩm định hiệu quả của phương án đầu tư, không xin ý kiến của SCIC trước khi tham gia ý kiến, biểu quyết tại cuộc họp hội đồng quản trị đối với việc đầu tư hoặc những nội dung quan trọng của doanh nghiệp theo quy định.
Người đại diện vốn của SCIC tại doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ quy định về nghĩa vụ trách nhiệm của người đại diện vốn trong việc đôn đốc, thu hồi nợ Quỹ Hỗ trợ sản xuất và Phát triển doanh nghiệp cũng như công nợ với SCIC.
Ngoài ra, trong việc thực hiện các dự án đầu tư, một số người đại diện vốn chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ và trách nhiệm của mình, để doanh nghiệp vi phạm các quy định trong đấu thầu dự án, thực hiện dự án khi chưa được đại hội cổ đông thông qua, không thẩm định hiệu quả đầu tư…
Công tác quản lý tài chính tại một số công ty do người đại diện vốn SCIC tham gia quản lý điều hành để xảy ra nhiều sai phạm, khuyết điểm với tổng số tiền sai phạm lên tới hơn 183 tỷ đồng; xác định giá trị doanh nghiệp trước khi cổ phần nhưng không đúng giá trị khu đất và tài sản (Vinaconex)…
Sai phạm trong quản lý tài chính, sử dụng quỹ hỗ trợ
Đối với việc đầu tư kinh doanh vốn của SCIC, kết luận nêu rõ về cơ bản là có lợi nhuận, tuy nhiên một số khoản đầu tư chưa rõ ràng về hiệu quả, việc thêm vốn đầu tư vào một số doanh nghiệp chưa được thẩm định kỹ, trong đó có khoản đầu tư vào Công ty Cổ phần Giao thông Hà Nội không có trong kế hoạch đầu tư, không thực hiện các bước thẩm định…dù công ty này liên tục gặp khó khăn.
SCIC cũng đã quyết định chi hơn 1.600 tỷ đồng để tăng vốn điều lệ cho Vinaconex, nhưng thực chất chỉ để giúp doanh nghiệp này trả nợ trái phiếu đến hạn do khoản lỗ 2.000 tỷ tại dự án Xi măng Cẩm Phả.
Việc bán vốn đầu tư của SCIC tại một số doanh nghiệp cũng thể hiện một số sai phạm, trong đó đáng chú ý là việc SCIC đã tự ý loại trừ khoản lợi nhuận từ chuyển nhượng bất động sản năm 2011 ra khỏi kết quả kinh doanh trong 3 năm 2010 – 2012 tại Công ty Cổ phần Du lịch TP. Hồ Chí Minh.
SCIC cũng thực hiện bán vốn đầu tư khi doanh nghiệp còn nợ quỹ hỗ trợ sản xuất và phát triển doanh nghiệp hoặc chưa có cam kết trả nợ quỹ.
Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện một số sai phạm của SCIC trong việc quản lý, sử dụng quỹ hỗ trợ, sắp xếp và phát triển doanh nghiệp
Trong công tác quản lý tài chính, trích lập dự phòng không đúng quy định gần 1.000 tỷ đồng; công tác đầu tư, mưa sắm tài sản còn có vi phạm trong việc lập hồ sơ hoàn công, quyết toán; hạng mục phát sinh thiếu thủ tục theo quy định; nghiệm thu, thanh quyết toán sai khối lượng là 251,864 triệu đồng; sai phạm khác 129,216 triệu đồng…
Thanh tra Chính phủ kiến nghị SCIC cần phải tăng cường công tác giám sát người đại diện, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của người đại diện nhằm phát hiện các thiếu sót, yếu kém để có biện pháp ngăn chặn. Xem xét việc tách chức danh Chủ tịch Hội đồng quản trị với Giám đốc/Tổng giám đốc, việc bầu thành viên Hội đồng quản trị độc lập đối với công ty đại chúng theo quy định tại Thông tư 121/2012 của Bộ Tài chính.
Kiến nghị tiến hành kiểm điểm trách nhiệm đối với tập thể và cá nhân sai phạm
Với những sai phạm nói trên, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Thủ tướng, Bộ Tài chính cùng một số bộ ngành, địa phương có liên quan tiến hành khắc phục tồn tại, tiến hành xử lý kinh tế .
Cụ thể, giao Bộ Tài chính chỉ đạo cơ quan thuế tiến hành xem xét, xử lý các khoản trích lập dự phòng sai quy định; sử dụng hóa đơn không hợp pháp, không hợp lệ làm chứng từ thanh toán tại một số Công ty có phần vốn SCIC và các đơn vị thành viên với tổng số tiền 178,295 tỷ đồng; xem xét, xử lý số tiền gần 5 nghìn tỷ đồng chi phí không hợp lý, hợp lệ đối với Tổng Công ty cổ phần Điện tử và Tin học Việt Nam. Yêu cầu SCIC thu hồi, nộp về tài khoản tạm giữ chờ xử lý của Thanh tra Chính phủ số tiền hơn 175 tỷ đồng; thu hồi về Quỹ hỗ trợ sản xuất và phát triển doanh nghiệp số tiền lãi chậm nộp của các doanh nghiệp phải thu Quỹ tính đến 30/6/2014 là 366,49 tỷ đồng…
Bộ Tài chính, SICI căn cứ vào những khuyết điểm, vi phạm nêu tại kết luận thanh tra để tiến hành kiểm điểm và chỉ đạo kiểm điểm trách nhiệm đối với tập thể và cá nhân theo thẩm quyền quản lý; đồng thời đề xuất hoặc áp dụng ngay các giải pháp để chấn chỉnh, khắc phục, xử lý những khuyết điểm, vi phạm.
Thủ tướng Chính phủ đã có ý kiến bằng văn bản đồng ý với những kết luận nói trên của cơ quan này.
Theo Thu Hằng/DangCongSan.vn
