Thời gian qua, các cơ quan tiến hành tố tụng trên địa bàn tỉnh đã tích cực phối hợp thực hiện tốt công tác trợ giúp pháp lý (TGPL) trong hoạt động tố tụng, góp phần đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho đối tượng yếu thế. Tuy nhiên, hiện nay việc thực hiện TGPL trong hoạt động tố tụng vẫn còn gặp một số khó khăn.
Thống kê của Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh, từ đầu năm 2017 đến nay, Trung tâm đã thực hiện hoạt động TGPL tại trụ sở, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng 34 vụ việc cho 34 đối tượng. Các vụ việc đã thụ lý chủ yếu thuộc lĩnh vực pháp luật về hình sự, dân sự, hôn nhân gia đình, hành chính... So với 6 tháng đầu năm 2016, thì cùng kỳ năm 2017, số lượng vụ việc tham gia tố tụng đã tăng 1,5 lần (từ 14 vụ lên 22 vụ). Theo Trung tâm, con số này sẽ tăng cao hơn nếu khắc phục được các khó khăn, vướng mắc trong quá trình TGPL.
Phó Giám đốc Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh Vũ Thị Uyên cho biết: “Thực tế kiểm tra về TGPL trong hoạt động tố tụng tại các địa phương đã chỉ ra một số vấn đề, trong đó công tác truyền thông vẫn còn hạn chế. Việc niêm yết công khai bảng thông tin và hộp tin TGPL tại trụ sở cơ quan tiến hành tố tụng, nhà tạm giữ về cơ bản đã được thực hiện nghiêm túc, đầy đủ theo quy định; tuy nhiên, vẫn còn một số đơn vị sử dụng bảng thông tin đã cũ, mờ chữ, hoen ố; tờ gấp về TGPL đã hết hoặc là biểu mẫu cũ, chưa cập nhật nội dung thường xuyên, kịp thời... theo sự thay đổi của pháp luật”.
Qua tìm hiểu cho thấy, việc giải thích chính sách, pháp luật cho bị can, bị cáo, người bị hại và các đương sự khác khi tiến hành tố tụng tại địa phương vẫn chưa được thực hiện triệt để. Một số đơn vị mới chỉ chú trọng đến việc phát hiện và giải thích cho đối tượng thuộc diện TGPL là bị can, bị cáo trong vụ án hình sự. Còn đối với người tham gia tố tụng khác, như: Người bị hại, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, đương sự trong các vụ án hành chính... thì chưa được giải thích đầy đủ, chi tiết. Nói về điều này, Trưởng Phòng hành chính tổng hợp, Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh Khương Thị Sen, chia sẻ: “Nguyên nhân của việc giải thích về quyền được TGPL và việc xác minh đối tượng thuộc diện TGPL trong các vụ án còn gặp nhiều khó khăn là do một số địa phương tập trung nhiều đồng bào dân tộc thiểu số, trình độ dân trí và hiểu biết pháp luật còn thấp; địa bàn lại xa xôi nên trở ngại trong việc đi lại. Đôi lúc, chính người nhà của người được TGPL không hợp tác để cung cấp giấy tờ chứng minh thuộc diện TGPL”. Cùng với đó, hiện nay chưa có hướng dẫn thống nhất cách ghi biên bản về việc giải thích quyền được TGPL cho bị can, bị cáo, người bị hại hoặc những người tham gia tố tụng. Vì thế, có những vụ án, người bị hại hoặc các đương sự khác không đến làm việc theo giấy triệu tập của toà án và các cơ quan tiến hành tố tụng nên không tiến hành giải thích về quyền được TGPL cho đương sự được.
Theo ông Nguyễn Hùng Tân, Giám đốc Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh, thời gian tới, Trung tâm sẽ yêu cầu các địa phương có bảng thông tin, hộp tin, tờ thông tin TGPL bị hư hỏng và thiếu tờ gấp pháp luật phải thông báo bằng văn bản về Trung tâm để có kế hoạch đề nghị cấp bổ sung theo quy định. Về phía địa phương, việc ghi biên bản giải thích cho người được TGPL trong các vụ án cũng phải thể hiện được các nội dung, như: Đã giải thích cho những người thuộc diện được TGPL; nếu các đối tượng này thuộc diện TGPL thì họ có nhu cầu TGPL hay không... Trong trường hợp phát hiện các đối tượng thuộc diện và có nhu cầu TGPL thì các đơn vị cần hướng dẫn họ viết đơn, thủ tục yêu cầu TGPL miễn phí và thông báo về Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh để kịp thời cử người thực hiện TGPL cho họ. Bên cạnh đó, Trung tâm sẽ tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu kỹ năng tham gia tố tụng hành chính cho cán bộ lãnh đạo và công chức; đồng thời tiếp tục thực hiện chương trình TGPL lưu động để phổ biến kiến thức pháp luật, đảm bảo quyền lợi cho đối tượng yếu thế.
Hoàng Quỳnh
[links()]
