Thời gian vừa qua, dịch vụ vận tải khách đón trả tận nơi được nhiều người ví von là “hàng không mặt đất”. Tuy nhiên, bên cạnh sự tiện lợi cho người dân thì loại hình kinh doanh này đã không chỉ gây nhiễu loạn thị trường vận tải khách, trốn nghĩa vụ thuế với Nhà nước mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây mất ATGT cao.
Xe khách trá hình công khai hoạt động
Những năm trước, xe khách trá hình núp bóng xe hợp đồng thường chạy vào giữa đêm, rạng sáng để trốn tránh sự kiểm soát của lực lượng chức năng thì hiện nay loại xe này lại biến tướng ngày một tinh vi và công khai hoạt động giữa ban ngày. Trên tuyến Quảng Ninh - Hà Nội, xuất hiện ngày càng nhiều loại xe 16 chỗ hoán cải thành xe 9 chỗ ngồi dưới dạng xe “Limousine” gắn bảng xe hợp đồng, thậm chí cả những chiếc xe bán tải cũng tham gia hoạt động vận chuyển khách cạnh tranh với xe khách thông thường.
Một ngày đầu tháng 10, trong vai hành khách đi từ Móng Cái về Hạ Long, chúng tôi liên lạc qua số điện thoại 016783883xx với nhà xe Dcar Limousine để đặt chỗ. Khoảng 12h30’, một chiếc xe Ford màu đen qua đón chúng tôi tại một điểm trên đường Tuệ Tĩnh, phường Ka Long (TP Móng Cái). Trên xe còn khá nhiều ghế trống, kính chắn gió phía trước có dán chữ “hỉ” nếu không hỏi kỹ nhiều người dễ lầm tưởng đây là xe phục vụ đám cưới. Những tưởng chiếc xe sẽ chạy thẳng về Hạ Long theo lịch trình nhưng đến trước cửa Bến xe Móng Cái, phụ xe đề nghị khách chuyển sang một xe khác cùng loại của hãng. Sau khi hành khách đã yên vị, phụ xe thu tiền của hành khách với giá 200.000 đồng cho chặng Móng Cái - Hạ Long và 300.000 đồng cho chặng Móng Cái - Hà Nội. Nhà xe thu tiền nhưng không đưa vé và không ghi thông tin cá nhân hành khách. Do xe còn chỗ trống nên dọc hành trình từ Móng Cái về Hạ Long hễ qua bất cứ khu vực trung tâm nào là phụ xe lại thò cổ ra ngoài cửa kính mời chào.
Một lần khác, trong vai hành khách đi từ Hạ Long đến Hà Nội, chúng tôi liên hệ với hãng “Vân Đồn xanh” để đặt ghế. Cũng như các nhà xe hợp đồng khác, nhà xe này thu tiền của khách mà không đưa vé cũng như ghi bất kỳ thông tin cá nhân nào. Do xe chạy qua QL10 rồi theo đường cao tốc Hải Phòng - Hà Nội nên lịch trình từ Hạ Long - Hà Nội chỉ có 3 giờ đồng hồ. Tuy nhiên, khi đến thủ đô, nhà xe lại trả khách xuống một bến cóc trên đường Tam Trinh, quận Hoàng Mai.
Cần có sự quản lý chặt chẽ hơn
Không thể phủ nhận hình thức kinh doanh này có những điểm thuận lợi cho hành khách như phương tiện tốt hơn, đi nhanh hơn... thế nhưng đây là xe hợp đồng trá hình - một trong những tác nhân chính gây nên tình trạng xe dù, bến cóc làm nhiễu loạn thị trường, mất an ninh trật tự, ATGT.
Trao đổi với chúng tôi, ông Lê Văn Doanh, Trưởng Phòng Quản lý vận tải, Sở GT-VT cho biết, tình trạng xe hợp đồng núp bóng xe khách đã diễn ra từ nhiều năm nhưng quan trọng là lực lượng chức năng như cảnh sát giao thông, thanh tra giao thông có xử lý hay không thôi. Theo quy định, xe hợp đồng phải có hợp đồng với hành khách từ trước, bên cạnh đó, lái xe chỉ được đón, trả khách tại các địa điểm đã ghi trong hợp đồng và thu cước vận tải theo giá trị hợp đồng đã ký kết; không được bán vé, thu tiền, xác nhận đặt chỗ cho từng hành khách đi xe dưới mọi hình thức. Thông tư số 63/2014, Bộ GT-VT đã quy định, khi sử dụng xe ô tô có trọng tải thiết kế từ 10 hành khách trở lên để thực hiện hợp đồng vận chuyển, trước khi thực hiện hợp đồng, đơn vị kinh doanh vận tải phải thông báo tới Sở GT-VT các thông tin: Hành trình (điểm khởi hành, lộ trình, điểm đón, trả khách, điểm kết thúc hành trình), thời gian thực hiện hợp đồng và số lượng khách bằng văn bản hoặc qua thư điện tử. Để lách luật các xe này đều được hoán cải thành xe dưới 10 chỗ với tên gọi xe VIP, Limousine hòng đối phó với quy định trên.
Được biết, ngày 29-8-2016, UBND tỉnh đã có Văn bản số 5275/UBND-GT1 về việc tăng cường chấn chỉnh tình trạng “xe dù, bến cóc” trong hoạt động vận tải hành khách bằng ô tô trên địa bàn Quảng Ninh. Trong đó đã chỉ đạo cụ thể các sở, ban, ngành liên quan tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong hoạt động vận tải hành khách bằng ô tô trên địa bàn tỉnh, tập trung kiểm tra hoạt động của các “xe chạy sớm” và xe chở khách núp bóng xe hợp đồng, hoạt động đón trả khách trái quy định của pháp luật, gây bức xúc trong dư luận xã hội, đặc biệt là các xe hoạt động chở khách trên tuyến Hà Nội - Quảng Ninh.
Mặc dù UBND tỉnh đã có sự chỉ đạo rất rõ ràng, thế nhưng hiện nay tình trạng xe khách trá hình hoạt động ngày càng công khai dưới nhiều hình thức từ xe 16 chỗ hoán cải còn 9 chỗ đến xe bán tải, nay lại có thêm loại xe 45 chỗ hoán cải xuống còn 24 chỗ. Từ thực tế trên để đảm bảo trật tự ATGT, lành mạnh hóa trong kinh doanh, thiết nghĩ các cơ quan chức năng cần bổ sung các quy định, chế tài để quản lý loại xe này và tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát, không thể vì sự tiện lợi mà để xe dù, bến cóc hoạt động ngang nhiên như thời gian qua.
Nghĩa Hiếu
