“Thực phẩm bẩn”, “thực phẩm không an toàn” ngày càng trở thành vấn đề nóng bỏng được dư luận rất quan tâm, trong đó có vấn đề đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) tại các chợ truyền thống. Bởi lẽ, nguồn thực phẩm tiểu thương đưa vào bán lẻ tại đây vẫn khá đơn giản, dễ dàng chưa được kiểm soát triệt để về chất lượng, trong khi thực tế các gia đình hiện nay hầu hết vẫn có thói quen sử dụng thực phẩm mua tại đây.
Theo thống kê của Sở Công Thương, hiện nay trên địa bàn tỉnh có 19 chợ hạng 1, 19 chợ hạng 2, trên 100 chợ hạng 3. Thế nhưng theo đánh giá, nhiều chợ, chủ yếu là các chợ hạng 2, hạng 3 bày bán đều thiếu quy củ và rất lộn xộn, thực phẩm chín được bày bán lẫn lộn với thực phẩm sống, rác thải thì vứt bừa bãi, ứ đọng mất vệ sinh. Tại các chợ cóc, chợ tạm thì lại càng mất vệ sinh hơn khi không có cơ quan chức năng nào giám sát và kiểm tra, người bán hàng thích ngồi bán chỗ nào thì trải tấm nilon bán chỗ đó. Các tiểu thương đưa thực phẩm vào các chợ truyền thống vẫn rất đơn giản dễ dàng, nguồn thực phẩm đưa vào vẫn chưa được kiểm soát triệt để.
Để tìm hiểu rõ vấn đề này, chúng tôi thực hiện khảo sát tại nhiều chợ trên địa bàn tỉnh. 5 giờ sáng, tại chợ Cái Rồng (Vân Đồn) ấn tượng đầu tiên của chúng tôi là khu chợ khá tồi tàn, nhếch nhác. Lúc này, hàng chục phương tiện lớn, nhỏ nối đuôi nhau chở thịt, rau củ quả, hải sản tươi sống các loại từ khắp nơi đổ về đây. Đập ngay vào mắt chúng tôi tại cổng chợ đó là tình trạng tiểu thương bày bán thực phẩm la liệt trên nền đất, vỉa hè, hễ thừa ra chỗ nào là người nấy ngồi, thậm chí tràn xuống cả lòng đường, không theo một trật tự nào, vừa mất vệ sinh lại tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông. Bước chân vào dãy hàng tôm, cá, thịt gia cầm tươi sống kiêm luôn dịch vụ giết mổ ngay tại chỗ... chúng tôi cảm nhận rõ sự ô nhiễm ở đây. Hải sản tươi sống, thịt lợn, bò được mổ xẻ trực tiếp dưới nền đất, nước thải sau khi được tiểu thương sơ chế đổ thẳng ra hệ thống tiêu thoát nước của khu dân cư bên cạnh. Không những vậy, các sạp hàng bày bán thức ăn chín khá nhiều nhưng không được che đậy. Đấy là chưa kể hàng cơm, phở, bún, quà bánh được bày bán cạnh những hàng bán thịt gia súc, gia cầm tươi sống mà không có bất kỳ dụng cụ che đậy nào... Do thiếu hệ thống cung cấp nước sạch, cơ sở vật chất đều là những lán tạm thời, đường đi, lối lại chật hẹp lại xuống cấp nghiêm trọng càng làm cho những thức ăn, thực phẩm bày bán ở đây tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Không riêng tại các chợ Vân Đồn, mà ngay cả tại chợ trung tâm, điểm tham quan du lịch mua sắm, nguy cơ mất VS ATTP cũng hiện hữu. Khảo sát tại chợ Hạ Long I, chợ lớn nhất của TP Hạ Long, số lượng người mua, bán rất đông với số lượng, chủng loại hàng hoá cực kỳ phong phú. Thế nhưng, trong khi nhiều ngành hàng bày bán khá trật tự, quy củ thì dọc các lối đi trong chợ lại bị lấn chiếm thành nơi bán hàng. Tại đây, thịt lợn đều được bày bán trên những chiếc bàn gỗ cũ kỹ đã cáu đen, chất bẩn bám dính khắp nơi, hết buổi chợ người bán chỉ đem chùi rửa qua rồi ngày mai lại bày bán tiếp; nội tạng lợn, bò được bày trên bao tải đặt dưới mặt đất hoặc đặt trên tấm phản cáu bẩn. Thực phẩm chín và thực phẩm tươi sống bày bán lẫn lộn. Đáng sợ nhất là các sạp hàng bán phở, bún, xung quanh la liệt rác, cống rãnh, thế mà người bán vô tư chế biến chỉ bằng cái bếp than bé xíu và vài xô nước.
Tiếp tục ghé vào một gian hàng tạp phẩm, mặc dù nhà sản xuất yêu cầu gói sứa phải được bảo quản ở -4 độ, thế nhưng người bán hàng bày bán đổ đống trên mặt bàn, hạn sử dụng cũng không có. Cũng tại chợ, cách ngành hàng bán thịt lợn không xa, rác thải đổ ngổn ngang, phế phẩm của những mặt hàng tươi sống bị vứt bừa bãi, tràn lan tạo thành một “bãi rác” ngay giữa chợ. Tình trạng này tồn tại khá lâu, cơ quan chức năng đã nhiều lần dẹp bỏ, nhưng chỉ được vài ngày, việc buôn bán lại tấp nập trở lại.
Mới đây, trong cuộc kiểm tra đột xuất tại chợ Hạ Long I, đồng chí Đặng Huy Hậu, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh đã yêu cầu Ban Quản lý chợ phải khắc phục ngay tình trạng mất vệ sinh môi trường, tăng cường công tác đảm bảo VS ATTP, các ngành hàng bán đồ ăn chín phải có thiết bị che đậy, đồng thời dẹp bỏ ngay việc bày bán lộn xộn... thế nhưng, đến nay tình trạng trên vẫn chưa có chuyển biến.
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Minh Chung, Chi Cục trưởng Chi cục An toàn Vệ sinh thực phẩm tỉnh, cho biết: Hiện nay, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại các chợ, đặc biệt là các chợ nông thôn còn nhiều hạn chế, tình trạng vi phạm các quy định về sản xuất, kinh doanh thực phẩm còn phổ biến. Thời gian qua, Chi cục đã phối hợp với các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, bảo đảm nguồn gốc, xuất xứ hàng hoá phải rõ ràng; thường xuyên mở các lớp tập huấn kiến thức VSATTP đối với ban quản lý chợ và các hộ kinh doanh thực phẩm tại chợ... Tuy nhiên, dù các cơ quan chức năng hay chính quyền địa phương có tăng cường công tác tuyên truyền, kiểm tra, giám sát thì ý thức về bảo đảm VSATTP của các hộ kinh doanh, buôn bán tại chợ vẫn mang tính quyết định.
Nghĩa Hiếu[links()]
