Vài năm trở lại đây, nhiều dự án hỗ trợ phòng, chống HIV/AIDS do các tổ chức quốc tế tài trợ dần kết thúc, điều này đồng nghĩa với nguồn kinh phí dành cho hoạt động này giảm dần. Do đó, nhiều CLB đồng cảm, nhóm tự lực hoạt động rất mạnh và hiệu quả ở nhiều địa phương trong tỉnh phải ngừng hoạt động hoặc chỉ hoạt động cầm chừng. Đặc biệt, sau năm 2018, một loạt những dịch vụ y tế miễn phí dành cho những người nhiễm HIV/AIDS sẽ bị cắt giảm. Chính vì vậy, tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) đối với người nhiễm HIV/AIDS để được hỗ trợ về kinh phí khám và điều trị bệnh sẽ là giải pháp hữu hiệu nhất trong việc điều trị lâu dài cho họ trong thời gian tới.
Theo báo cáo của Ban chỉ đạo Phòng, chống AIDS và tệ nạn ma tuý, mại dâm tỉnh, tính đến hết năm 2012, toàn tỉnh có 8.893 người nhiễm HIV, trong đó số người nhiễm HIV còn sống là 4.523 người. Số bệnh nhân đang nhận thuốc điều trị là 3.825 người, chiếm tỷ lệ 85%, đây là một con số không hề nhỏ và còn tiềm ẩn nguy cơ tăng lên trong thời gian tới. Trong khi đó, theo thống kê chưa đầy đủ của Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS tỉnh thì tỷ lệ người nhiễm HIV/AIDS có thẻ BHYT còn chưa cao, dao động từ 30% đến 50% tuỳ khu vực. Nguyên nhân chính là do, hiện nay người bệnh đang được hưởng các dịch vụ miễn phí từ các dự án quốc tế, đồng thời đa số người bệnh có hoàn cảnh khó khăn nên ít quan tâm tới dịch vụ này.
Bà Lê Thị Hoa, Giám đốc Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS tỉnh cho biết: “Hiện nay, 90% kinh phí cho công tác phòng, chống HIV/AIDS được các tổ chức quốc tế tài trợ, song dự kiến đến năm 2018 thì các nguồn viện trợ này sẽ bị giảm mạnh. Nếu chúng ta không có những chính sách ứng phó phù hợp và kịp thời thì người nhiễm HIV sẽ phải đối mặt với nguy cơ thiếu thuốc điều trị, thiếu khả năng chi trả cho những xét nghiệm chẩn đoán cơ bản trong điều trị…”. Còn theo bác sĩ Nguyễn Xuân Thiệu, phụ trách Phòng khám ngoại trú người lớn tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh thì việc người nhiễm HIV tuân thủ phác đồ điều trị, tuân thủ việc sử dụng thuốc kháng vi rút (ARV) là rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp tới sự sống còn của người bệnh. Bởi vì, nếu người nhiễm HIV đang dùng phác đồ bậc 1 mà không tuân thủ điều trị thì sẽ dẫn đến tình trạng kháng thuốc đang sử dụng và buộc phải chuyển sang phác đồ bậc 2. Khi đó, người bệnh sẽ phải đối mặt với nguy cơ bị tác dụng phụ của thuốc và áp lực về tài chính lớn hơn. Thêm nữa, người bệnh sẽ phải đối mặt với nguy cơ hết phác đồ điều trị, nhất là khi không tuân thủ uống thuốc phác đồ bậc 2 vì hiện ở nước ta mới chỉ có phác đồ bậc 2.
Khi chúng tôi hỏi về việc các dự án tài trợ quốc tế bị cắt giảm và sẽ ngừng hẳn trong thời gian tới, đa số người bệnh không biết phải làm thế nào và đều có ý nghĩ trông chờ vào các chính sách của nhà nước. Chị Nguyễn Thị Thương, Chủ nhiệm CLB “Vì ngày mai tươi sáng” ở Quan Lạn, Vân Đồn, cho biết: “Hiện nay, đa phần các hội viên có điều kiện khó khăn, lại đang được khám và cấp phát thuốc điều trị miễn phí. Chỉ khi họ có những bệnh không liên quan tới HIV/AIDS thì mới phải đi bệnh viện và trả viện phí thôi. Cái nữa là, khi sử dụng BHYT, người bệnh e ngại vì bị lộ danh tính. Chính vì vậy nên ý thức mua BHYT của mọi người chưa cao, thường thờ ơ với việc này”.
Điều 40 Luật Phòng, chống HIV/AIDS quy định: Người đang tham gia BHYT bị nhiễm HIV được Quỹ BHYT chi trả các chi phí khám, chữa bệnh; Bộ Y tế cũng đã có văn bản quy định danh mục thuốc kháng HIV do BHYT chi trả. Như vậy, Luật BHYT không phân biệt người nhiễm HIV/AIDS với người mắc bệnh khác và người nhiễm HIV/AIDS tham gia BHYT sẽ được hưởng chế độ và được chi trả giống như các bệnh khác. Điều đó có nghĩa là, tham gia BHYT người nhiễm HIV sẽ giảm được chi phí trong điều trị HIV. Hiện nay, các loại thuốc trong phác đồ điều trị cho người nhiễm HIV đều có trong danh mục thuốc BHYT do Bộ Y tế quy định, gồm cả thuốc ARV. Bà Lê Thị Hoa, Giám đốc Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS tỉnh khuyến cáo: “Nếu các nguồn tài trợ không còn duy trì trong tương lai, việc áp dụng chính sách BHYT đối với bệnh nhân nhiễm HIV để hỗ trợ họ chi phí trong quá trình điều trị sẽ là một giải pháp hữu hiệu. Vậy nên, người nhiễm HIV cần ý thức được tầm quan trọng của việc tham gia BHYT và nên tham gia BHYT ngay từ bây giờ để có thể sử dụng thẻ BHYT ngay khi phải nằm điều trị nội trú, vì các dự án không chi trả chi phí điều trị nội trú”.
Hoàng Trình
