Bạn Nguyễn Phương Thảo, xã Bình Khê, TX Đông Triều, hỏi: “Vừa qua, tôi đi khám được bác sĩ chẩn đoán mỡ máu cao. Qua Báo Quảng Ninh, nhờ chuyên gia tư vấn giúp, bệnh này có gây nguy hiểm gì không, có điều trị hết được không? Tôi xin cảm ơn!”. Phóng viên Báo Quảng Ninh đã trao đổi cùng bác sĩ Nguyễn Thị Thoa, Trưởng Khoa Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa tỉnh, để tư vấn giúp bạn.
- Xin bác sĩ cho biết nguyên nhân nào gây bệnh máu nhiễm mỡ?
+ Máu nhiễm mỡ (mỡ máu cao) là tình trạng dư thừa lipid trong máu. Lipid là 1 trong 3 chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể bao gồm cả glucid và protein. Thông thường, trong máu luôn có một tỷ lệ mỡ nhất định, được đánh giá thông qua 4 chỉ số xét nghiệm của mỡ máu, bao gồm cholesterol, triglycerid, HDL - cholesterol và LDL - cholesterol. Nếu những chỉ số này cao hơn mức cho phép thì được gọi là mỡ máu cao.
Cholesterol chủ yếu do gan tạo ra từ các chất béo bão hòa. Một phần cholesterol cũng được hấp thu từ các loại thức ăn như sữa, lòng đỏ trứng, mỡ động vật, não, nội tạng động vật, tôm… Còn triglycerid được tạo ra khi các axit béo sau khi hấp thụ vào gan được gan chuyển hóa thành cholesterol. Lượng axit béo tự do không được gan chuyển hóa sẽ dư thừa và trở thành triglycerid.
Khi nồng độ cholesterol tốt thấp, cholesterol xấu và triglycerid cao sẽ làm tăng lượng mỡ trong máu.
Nguyên nhân nhiễm mỡ máu là do cách ăn uống không điều độ, ăn nhiều chất béo bão hòa, đạm động vật, nhiều đường bột, lười vận động, nhất là đối với người làm công tác văn phòng. Mỡ máu cao còn phụ thuộc vào giới tính và tuổi tác, nữ nhiều hơn nam, gặp ở người lớn tuổi nhiều hơn. Bên cạnh đó còn có yếu tố gia đình do gen di truyền, ngoài ra bệnh còn do căng thẳng thần kinh, stress.
- Người bị máu mỡ cao có triệu chứng gì không? Biến chứng của bệnh là gì?
+ Bệnh mỡ máu cao làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý về tim mạch, như: Xơ vữa động mạch, bệnh mạch vành… Việc tăng cholestrol xấu, giảm cholestrol tốt sẽ tạo điều kiện thuận lợi hình thành các mảng xơ vữa ở thành mạch máu, gây hẹp lòng mạch, tăng huyết áp, thiếu máu cơ tim, thiếu máu não, giảm trí nhớ… Nặng nề hơn nữa là vỡ các mảng xơ vữa làm lấp mạch não (đột quỵ) hoặc nhồi máu cơ tim có thể dẫn đến tàn phế hoặc tử vong.
Còn tăng triglyceride nghĩa là mỡ trong gan sẽ tăng có thể dẫn đến bệnh đái tháo đường. Ngoài ra, nếu triglyceride quá cao có thể gây ra viêm tuỵ cấp.
Người bị mỡ máu cao gần như không có triệu chứng mà chỉ có triệu chứng của những biến chứng khác về tim, mạch, thận... Để nhận biết chỉ thông qua xét nghiệm các chỉ số cholesterol toàn phần, triglyceride, HDL - cholesterol và LDL - cholesterol trong máu. Do đó, cần đi khám sức khỏe định kỳ.
- Bệnh có điều trị dứt điểm được không, thưa bác sĩ?
+ Tùy vào tình trạng và mức độ bệnh cụ thể của mỗi người mà bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp chữa trị phù hợp. Có thể điều trị không dùng thuốc bằng cách chỉ thực hiện lối sống sinh hoạt lành mạnh như ngừng hút thuốc lá, không uống quá nhiều rượu, bia, thay đổi thói quen ăn uống, chăm chỉ luyện tập thể thao.
Khi biện pháp trên không hiệu quả, người bệnh sẽ được áp dụng điều trị dùng thuốc. Thời gian dùng thuốc điều trị máu nhiễm mỡ tùy thuộc vào từng tình trạng bệnh. Liệu trình điều trị thông thường từ 4-8 tuần đối với người có chỉ số mỡ máu cao và không có các bệnh lý đi kèm. Đối với những người bị mỡ máu cao có kèm theo các bệnh lý mãn tính khác như tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì, bệnh tim thiếu máu cục bộ hoặc tiền sử đột quỵ não, thì việc điều trị dùng thuốc giảm mỡ máu có thể lâu dài, có khi đến hết đời. Tuy nhiên, các loại thuốc hạ mỡ máu có thể gây nhiều tác dụng phụ nên người bệnh nên tuân thủ các chỉ định của bác sĩ.
Bệnh mỡ máu cao có thể phòng ngừa được bằng cách áp dụng chế độ ăn uống và sinh hoạt, vận động phù hợp. Những người ăn nhiều mỡ động vật, phủ tạng động vật sẽ có nguy cơ bị mỡ máu cao; do đó, cần hạn chế ăn các loại thức ăn chứa chất béo và cholesterol như các thức ăn chiên, rán, xào. Nên ăn tăng cường thức ăn có chất xơ, ngũ cốc và rau quả.
Với người béo phì nên có chế độ ăn giảm béo. Nên giảm béo một cách từ từ, không nóng vội, tránh ép cân quá nhanh, không dùng thuốc giảm cân mà chưa có chỉ định của bác sĩ. Tăng cường vận động thể lực tùy theo sức khỏe của mình, tránh lối sống tĩnh tại. Cần hạn chế rượu, bia, bỏ thuốc lá và khám sức khỏe định kỳ nhằm phát hiện và điều trị sớm bệnh mỡ máu cao.
- Xin cảm ơn bác sĩ!
Thu Nguyệt (Thực hiện)
