Trong thời đại công nghệ, trẻ em ngày càng gắn bó với điện thoại và máy tính bảng, điều này khiến trẻ đối diện với nguy cơ nghiện thiết bị điện tử.
Theo các chuyên gia, nghiện sử dụng điện thoại không đơn giản nằm ở số giờ sử dụng mỗi ngày mà xuất phát từ việc trẻ dần mất khả năng kiểm soát hành vi.
Khi thiết bị điện tử trở thành ưu tiên hàng đầu, lấn át cả việc học tập, vui chơi và giao tiếp, đó là dấu hiệu đáng báo động.
Sự kích thích từ mạng xã hội hay trò chơi điện tử có thể khiến não bộ giải phóng dopamine, tạo cảm giác hưng phấn và khiến trẻ muốn lặp lại hành vi này nhiều lần.
“Mặc dù chúng ta vẫn chưa nhận thức đầy đủ những tác động lâu dài của động lực số hóa mới này, nhưng dữ liệu hiện có cho thấy rõ ràng nó đang gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần và hạnh phúc của trẻ em” ông Kellyn Smythe, giám đốc tuyển sinh của Pacific Quest - một cơ sở điều trị nội trú giúp thanh thiếu niên phục hồi khỏi chứng nghiện mạng xã hội và điện tử, cho biết.
Trong thực tế, nhiều bậc phụ huynh có thể nhận ra con mình đang dần thay đổi nhưng lại bỏ qua. Trẻ có xu hướng né tránh các hoạt động ngoài trời, ít giao tiếp với bạn bè và không còn hứng thú với những sở thích trước đây.
Khi bị hạn chế sử dụng thiết bị điện tử, trẻ dễ cáu gắt, phản ứng tiêu cực hoặc tìm mọi cách để tiếp tục sử dụng. Một số trường hợp còn sử dụng thiết bị điện tử như cách để giải tỏa cảm xúc, từ buồn chán đến lo lắng.
Sự thay đổi này không chỉ dừng lại ở hành vi mà còn ảnh hưởng đến học tập và sức khỏe. Trẻ có thể mất tập trung, giảm kết quả học tập, thậm chí xuất hiện dấu hiệu lo âu hoặc trầm cảm. Nhiều trẻ thay đổi thói quen sinh hoạt, ngủ không đủ giấc hoặc có biểu hiện tăng, giảm cân bất thường.
Dù đáng lo ngại, các chuyên gia cho rằng tình trạng này hoàn toàn có thể cải thiện trong thời gian ngắn nếu được điều chỉnh kịp thời.
Khi giảm thời gian sử dụng màn hình, trẻ thường ngủ tốt hơn, tinh thần ổn định hơn và dần lấy lại hứng thú với các hoạt động đời thực. Khả năng sáng tạo và tương tác xã hội cũng được cải thiện rõ rệt chỉ sau vài ngày đến một tuần.
Trong hành trình giúp trẻ thoát khỏi lệ thuộc thiết bị điện tử, gia đình đóng vai trò then chốt. Thay vì áp đặt hoặc cấm đoán, cha mẹ cần đồng hành cùng con để xây dựng thói quen sử dụng thiết bị điện tử hợp lý.
Bên cạnh đó, việc tạo ra các hoạt động thay thế như thể thao, đọc sách hay dã ngoại sẽ giúp trẻ nhận ra rằng cuộc sống ngoài màn hình cũng thú vị không kém. Đặc biệt, cha mẹ cần làm gương trong cách sử dụng thiết bị điện tử, bởi hành vi của người lớn có ảnh hưởng trực tiếp đến trẻ nhỏ.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng nghiện màn hình điện tử không còn là vấn đề cá biệt mà đang trở thành một thách thức chung trong xã hội hiện đại.
Theo đó, việc can thiệp sớm là yếu tố quan trọng nhất. Khi được định hướng đúng cách, trẻ hoàn toàn có thể xây dựng lại thói quen lành mạnh và phát triển cân bằng trong môi trường số.
