Để giúp bạn đọc có những thông tin cơ bản và chuẩn xác về bệnh tai biến mạch máu não (TBMMN). PV Báo Quảng Ninh đã có cuộc trao đổi với Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thị Hương, Phó Giám đốc Bệnh viện Y dược cổ truyền tỉnh.
- Thưa bác sĩ, một bạn đọc của Báo Quảng Ninh có địa chỉ ở phường Hà Tu, TP Hạ Long có hỏi: “Thời gian gần đây, tôi chứng kiến rất nhiều trường hợp bị TBMMN (trong đó, có người thân của tôi). Sau tai biến, thường để lại di chứng rất nặng nề. Vậy, nguyên nhân gây bệnh là gì?
+ TBMMN hay đột qụy là một trong 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, chỉ đứng sau tim mạch và ung thư. Trường hợp qua khỏi cơn nguy kịch, nhưng sẽ phải chịu di chứng nặng nề như: Liệt nửa người, nói ngọng, không nói được, không thể nhận biết được bản thân và người xung quanh…
Nguyên nhân TBMMN thường do mạch máu não bị vỡ hoặc tắc, dẫn đến tổn thương chính là chảy máu não và nhũn não, hoặc phối hợp các loại. Chảy máu não do vỡ mạch máu não, liên quan với tăng huyết áp hoặc dị dạng mạch não. Nhũn não xảy ra khi nhánh một động mạch bị tắc, thường do 3 nguyên nhân chính là: Xơ vữa động mạch, cục tắc bắn từ xa tới (nguồn gốc cục tắc chủ yếu từ tim, do huyết khối hình thành bởi bệnh van tim, nhồi máu cơ tim…) và do giảm tưới máu não. Các nguyên nhân ít gặp khác, như: Tách thành động mạch não, viêm tắc mạch não, huyết khối tĩnh mạch não… Theo y học cổ truyền, TBMMN được gọi là chứng trúng phong. Nguyên nhân do hoạt động của các tạng Tâm, Can, Thận bị giảm sút gây hiện tượng âm hư, sinh đàm, phong động gây co giật, hôn mê. Nếu liệt nửa người không có hôn mê gọi là trúng phong kinh lạc, có hôn mê gọi là trúng phong tạng phủ.
Đây là diện bệnh hay gặp tại Bệnh viện Y dược cổ truyền, vì khi bệnh nhân qua giai đoạn cấp, điều trị phục hồi di chứng liệt, nói ngọng… bằng phương pháp y học cổ truyền là hiệu quả nhất.
- Bác sĩ có thể cho biết, đối tượng nào thường dễ có nguy cơ bị TBMMN và dấu hiệu sớm nhận biết bệnh TBMMN là gì?
+ Những yếu tố nguy cơ quan trọng của TBMMN là: Tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim (bệnh van hai lá, rung nhĩ, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, bệnh cơ tim giãn, nhồi máu cơ tim…), thiếu máu não thoảng qua, béo phì, nghiện rượu, hút thuốc lá, rối loạn Lipid máu…
TBMMN có thể có dấu hiệu báo trước nhưng không đặc trưng và rất dễ bỏ qua như: Đau đầu, chóng mặt, ù tai… đặc biệt là nhức đầu hai bên thái dương hoặc đau dữ dội nửa đầu hay sau gáy kèm theo cứng cột sống. Chúng ta cần cảnh giác khi thấy xuất hiện những dấu hiệu như: Bệnh nhân cảm thấy một bên mặt hoặc nửa người tê liệt, đau nhức, cơ thể rã rời, miệng chảy nước bọt, hoa mắt chóng mặt, buồn nôn...; có khi đột nhiên mặt mũi tối sầm, không nhìn thấy mọi vật (hiện tượng này thường diễn ra trong vài giây hoặc vài phút và sau đó lại hồi phục thị lực bình thường); người bệnh có hiện tượng ú ớ, không nói được hoặc khó nói hoặc không hiểu được người khác nói, có lúc tư duy lộn xộn, hỏi không đáp, gọi không thưa; hoặc đột ngột bị ngã bất tỉnh (nếu người bệnh có tiền sử tăng huyết áp thì khi xuất huyết não, sự dao động của huyết áp sẽ tăng cao, gây ra đau đầu, chóng mặt, thậm chí kèm theo buồn nôn, nôn, trong người cảm thấy khó chịu...).
Ở người cao tuổi, do xơ cứng động mạch não, các mạch máu bị thu hẹp làm cho việc lưu thông máu chậm lại, gây thiếu máu, thiếu ôxy cho tổ chức não; chức năng của não bị ảnh hưởng gây hiện tượng ngáp. Nếu trong một vài ngày, người cao tuổi có hiện tượng ngáp nhiều liên tục chứng tỏ não bị thiếu máu và có thể xảy ra tai biến cần cảnh giác.
- Vậy cách phòng chống bệnh này ra sao và việc phục hồi chức năng cho người sau tai biến hiện nay có hiệu quả không, thưa bác sĩ?
+ Để dự phòng TBMMN, cần phải điều trị và phòng tránh các nguyên nhân gây tai biến như: Tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, tránh căng thẳng thần kinh, không uống rượu, bia; không hút thuốc lá, cần khám tại cơ sở y tế nếu thấy có triệu chứng đau đầu, chóng mặt, khó ở, mệt không rõ nguyên nhân để được phát hiện và điều trị kịp thời.
Theo thống kê của Viện Tim mạch Việt Nam, TBMMN xảy ra bất kỳ giờ nào trong ngày, bất cứ mùa nào trong năm, song thường xảy ra 1-10 giờ sáng và vào các tháng nóng nhất (tháng 7, tháng 8) hay lạnh nhất (tháng 12, tháng 1). Những người có nguy cơ cao nên chú ý điều này.
Với những trường hợp đã bị TBMMN cần tránh để bệnh tái phát bằng cách làm việc nhẹ nhàng vừa sức, không ăn nhiều mỡ béo, chất ngọt, đường, không ăn quá mặn, nên ăn nhiều rau củ quả. Phải tăng cường tập vận động tại nhà hoặc tập vật lý trị liệu. Uống thuốc theo đơn điều trị và tái khám đúng hẹn. Khi thấy các dấu hiệu sớm của TBMMN như tôi đã nói ở trên, người nhà cần đưa bệnh nhân tới bệnh viện để được theo dõi và cấp cứu kịp thời.
TBMMN là một biến chứng nặng, dễ tử vong, ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ, tâm thần và đời sống người bệnh, các di chứng tàn phế gây gánh nặng cho gia đình và xã hội, vì vậy việc điều trị và phục hồi chức năng cho người TBMMN có ý nghĩa rất lớn với người bệnh và gia đình người bệnh. Hiệu quả điều trị phục hồi di chứng liệt, nói khó, nói ngọng… do TBMMN bằng phương pháp y học cổ truyền tại Bệnh viện Y dược cổ truyền tỉnh là thế mạnh của Bệnh viện đã được ghi nhận từ nhiều năm qua. Bệnh viện đã tích cực đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, đào tạo cán bộ, nghiên cứu khoa học, thừa kế các bài thuốc kinh nghiệm, các phương pháp phối hợp y học cổ truyền với y học hiện đại… nhằm không ngừng nâng cao chất lượng, đáp ứng được yêu cầu khám chữa bệnh ngày càng cao của nhân dân. Với diện bệnh TBMMN này, sau khi điều trị giai đoạn cấp, hôn mê tại khoa Hồi sức cấp cứu Bệnh viện đa khoa, bệnh nhân có thể đến Bệnh viện Y dược cổ truyền để phục hồi sớm.
- Xin cảm ơn bác sĩ!
Thu Nguyệt (thực hiện)
