| Nghị định 178 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm có hiệu lực từ ngày 31-12-2013, thay thế Nghị định 91/2012. Theo đó, mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm của cá nhân là 100 triệu đồng và 200 triệu đồng đối với tổ chức. Trong trường hợp áp dụng mức phạt cao nhất chưa đủ sức răn đe thì mức phạt sẽ được áp dụng bằng 3,5 lần tổng giá trị thực phẩm vi phạm đối với cá nhân và 7 lần tổng giá trị thực phẩm vi phạm đối với tổ chức. Nghị định 178 cũng bổ sung thêm thẩm quyền của lực lượng thanh tra chuyên ngành và công an, góp phần xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm về an toàn thực phẩm. |
Thực phẩm bẩn - nỗi lo thường nhật
Chưa bao giờ vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm (VSTP) lại được báo chí và người dân nhắc đến nhiều như hiện nay. Hàng ngày trên các phương tiện thông tin đại chúng, các trang mạng xã hội đều đầy ắp các thông tin về việc người trồng rau sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc kích thích để cho rau xanh nõn, bắt mắt; giá đỗ sử dụng thuốc kích được nhập từ Trung Quốc; thịt bò Úc quá hạn 2 năm vẫn được bày bán… Rồi thông tin về thịt lợn đã bốc mùi, phân huỷ nhưng chỉ cần sử dụng một loại hoá chất là tẩy rửa được những thực phẩm ôi thiu sẽ thành tươi mới; bánh phở có chứa formol, loại độc tố nếu dùng lâu ngày sẽ dẫn tới viêm gan hoặc ung thư.
Gần đây lại có thông tin bún, phở, được sản xuất bởi gạo pha chất làm trắng tinopal, làm cho sản phẩm trắng tinh và hấp dẫn hơn. Rồi thông tin về một số nhà hàng kinh doanh ăn uống sử dụng gia vị để nấu lẩu có nguồn gốc không rõ ràng, gia vị này tạo ra cảm giác ngon miệng và gây nghiện… Đến sữa cho trẻ em cũng bị dính sữa “bẩn” khiến người tiêu dùng thật sự hoang mang.
Có thể nói, việc sử dụng hoá chất, phụ gia độc hại của những nhà sản xuất, kinh doanh đặt lợi nhuận lên tính mạng, sức khoẻ của cộng đồng là phi đạo đức, là tội ác. Viện nghiên cứu phòng chống ung thư Việt Nam cũng đã chỉ ra, nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh ung thư có thể là do các loại hoá chất độc hại có trong thức ăn hàng ngày. Tổ chức Y tế thế giới đã khuyến cáo tỷ lệ bệnh ung thư sẽ tăng đến 57% trong vòng 20 năm nữa và Việt Nam được đánh giá là một trong các nước có tỷ lệ ung thư cao nhất thế giới. Chưa kể đến những ảnh hưởng lâu dài của thực phẩm bẩn đối với sức khoẻ con người, hiện tại đã xảy ra nhiều trường hợp tử vong do ngộ độc thực phẩm. Điển hình là vụ ngộ độc “Rượu nếp 29 Hà Nội” khiến 6 người tử vong vừa qua tại tỉnh ta đã gióng lên hồi chuông báo động về tình trạng mất an toàn vệ sinh thực phẩm nghiêm trọng.
Khó kiểm soát, xử lý
Được biết, hiện nay việc quản lý về an toàn thực phẩm thuộc trách nhiệm của các ngành: Y tế, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Công Thương. Nhìn vào hệ thống kiểm tra, giám sát thực phẩm của các cơ quan chức năng trên, có thể thấy thực phẩm được phân cấp, giám sát chặt chẽ từ A-Z (từ nuôi trồng, giết mổ, chế biến, tiêu thụ) tưởng chừng con ruồi khó bay lọt, thế nhưng, thị trường vẫn tràn lan thực phẩm “bẩn”. Vậy nguyên nhân ở đâu?
Trong một lần trả lời phỏng vấn trên Báo Quảng Ninh về vấn đề này, ông Nguyễn Minh Chung, Chi cục trưởng Chi cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm tỉnh cho biết: Vấn đề kiểm soát bảo đảm an toàn VSTP trên thị trường hiện nay khó khăn, bởi phần lớn thực phẩm tiêu thụ trên địa bàn tỉnh được nhập từ các tỉnh, thành phố khác về. Mặt khác, Quảng Ninh có địa bàn khá rộng, có biên giới giáp với nước bạn Trung Quốc và nhiều điểm du lịch nổi tiếng nên các nhà hàng, khách sạn khá đông, việc kiểm tra, kiểm soát nguồn cung thực phẩm khá khó khăn. Mặc dù các lực lượng chức năng của tỉnh cũng đã thường xuyên tiến hành kiểm tra, xử phạt nhưng thực tế vẫn chưa kiểm soát được hết.
Cũng theo báo cáo của Chi cục An toàn VSTP, chỉ tính riêng trong dịp Tết Nguyên đán vừa qua, đoàn kiểm tra tiến hành kiểm tra tại 2.488 cơ sở sản xuất kinh doanh và chế biến thực phẩm trong toàn tỉnh đã phát hiện và lập biên bản xử lý 118 cơ sở vi phạm về an toàn thực phẩm. Trong đó, lập biên bản nhắc nhở 28 cơ sở, cảnh cáo 18 cơ sở, phạt tiền 72 cơ sở với số tiền là 48 triệu đồng, tiêu huỷ sản phẩm thực phẩm của 22 cơ sở, bao gồm 28 loại sản phẩm.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng mức xử phạt cũng như chế tài xử phạt còn quá nhẹ nên tình trạng vi phạm, tái phạm vẫn còn nhiều. Nhiều vụ việc sau khi thanh tra, các vi phạm chỉ bị xử lý hành chính, yêu cầu khắc phục sự cố nên chưa mang tính răn đe, không đủ sức buộc các cơ sở sản xuất, kinh doanh phải tuân thủ các quy định về an toàn VSTP. Thực tế chỉ đến khi “Rượu nếp 29 Hà Nội” gây hậu quả nghiêm trọng, khiến 6 người tử vong thì những người đứng đầu công ty mới bị đưa ra khởi tố. Còn với những vụ vi phạm khác, hậu quả chưa nhìn thấy ngay thì chưa bị xử lý hình sự. Đây cũng là lý do để vi phạm ATTP có chiều hướng gia tăng.
Cần công khai các cơ sở vi phạm
Mới đây một số cơ sở kinh doanh gà nướng tại khu vực chùa Lôi Âm vi phạm an toàn VSTP đã bị cơ quan chức năng xử lý và công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng được dư luận đồng tình.
Trao đổi với chúng tôi nhiều người cho rằng việc công khai tên, địa chỉ cơ sở vi phạm các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm là vô cùng cần thiết. Ngoài việc để các cơ quan chức năng có biện pháp xử lý kịp thời vi phạm, còn giúp người dân biết lựa chọn, sử dụng thực phẩm an toàn. Tuy nhiên, trên thực tế nhiều người dân khẳng định họ không có nhiều thông tin về các cơ sở kinh doanh, các nhà hàng vi phạm. Mặc dù có nghe dư luận xôn xao về một số nhà hàng kinh doanh ăn uống vi phạm nhưng không thấy công bố công khai và các nhà hàng đó vẫn hoạt động bình thường. Trong khi gần đây thông tin về người vi phạm an toàn giao thông đều được công bố công khai trên các phương tiện truyền thông của tỉnh, nhưng việc công khai các cơ sở, nhà hàng vi phạm an toàn thực phẩm không hiểu vì sao vẫn chưa được thực hiện rộng rãi?
Về vấn đề này, một cán bộ thuộc Chi cục an toàn VSTP tỉnh cũng đã thừa nhận là thời gian qua, mặc dù cơ quan chức năng đã có rất nhiều cố gắng trong việc kiểm tra, xử phạt và thông tin về các cơ sở vi phạm, tuy nhiên việc công khai tên, địa chỉ cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm an toàn VSTP vẫn chưa được thường xuyên. Việc lập danh sách các cơ sở vi phạm tại các địa phương nhiều khi còn chung chung, chưa nêu cụ thể từng địa chỉ cơ sở vi phạm. Đây cũng là một trong những lý do khiến cho nhiều cơ sở tái vi phạm và coi thường việc bị xử phạt.
Đã đến lúc chúng ta cần phải quyết liệt và mạnh tay xử lý các trường hợp vi phạm an toàn VSTP nhằm răn đe và có các biện pháp giải quyết đồng bộ, tận gốc thực trạng này. Ngoài cần thiết phải có chế tài cứng rắn như phạt tiền thật nặng, rút giấy phép kinh doanh hoặc truy tố theo pháp luật hiện hành thì việc công khai các cơ sở, cá nhân vi phạm trên các phương tiện thông tin là hết sức cần thiết. Để bảo vệ mình, trước hết chúng ta cần phải có thái độ kiên quyết, tẩy chay những cơ sở, nhà hàng, những sản phẩm vì mục tiêu lợi nhuận mà bất chấp tất cả.
Đặng Nhung
