Cần đảm bảo an toàn từ chợ

Toàn tỉnh hiện có khoảng 132 chợ hạng I, II và III (chưa kể các chợ tạm, chợ tự phát) với 7.703 điểm kinh doanh cố định tại các chợ kinh doanh các mặt hàng thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến, thuỷ hải sản, nông sản, ngũ cốc và hàng ăn uống. Tuy nhiên, nhiều năm qua vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) tại các chợ rất đáng báo động. Chính vì thế, UBND tỉnh phê duyệt dự án “Mô hình chợ vệ sinh an toàn thực phẩm trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2012-2015” nhằm tạo chuyển biến về VSATTP trong các chợ truyền thống.

Thực trạng buồn

Chợ Hạ Long I (TP Hạ Long) là 1 trong 16 chợ hạng I hiện có trên địa bàn tỉnh. Đây cũng là 1 trong số ít chợ có quy mô và được đầu tư cơ sở vật chất khang trang, hiện đại. Tuy nhiên, “mục sở thị” khu bán thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến, thuỷ hải sản, nông sản, ngũ cốc và hàng ăn uống khiến chúng tôi không khỏi giật mình. Ngoài sự lộn xộn - một số ngành hàng tươi sống, thực phẩm chế biến và hàng ăn uống nằm xen lẫn nhau, khu vực này còn khá ẩm thấp, nhớp nháp. Ở khu kinh doanh thực phẩm tươi sống như: thịt lợn, thịt gà, thịt bò… tuy một số chủ hộ kinh doanh đã trang bị mặt bàn ốp gạch men, đeo tạp dề, găng tay nhưng vẫn gây phản cảm với khách hàng bởi sự nhếch nhác. Khu vực bán hải sản tươi sống có không ít hộ kinh doanh chỉ trải miếng bao tải dứa tạm bợ hoặc để hàng trong những chiếc mẹt nhỏ hay bìa cattong… rồi bày bán ngay dưới nền chợ.

Chợ lớn đã vậy nên ở những chợ hạng II, hạng III, chợ tự phát, chợ tạm vấn đề VSATTP còn “rùng mình” hơn. Điển hình như chợ tạm Cột 5, (TP Hạ Long). Tiếng là chợ tạm nhưng chẳng thiếu bất cứ mặt hàng nào mà người tiêu dùng có nhu cầu, từ thực phẩm tươi sống, đồ hàng gia dụng, quần áo may sẵn đến thực phẩm chín, hàng ăn uống. Do là chợ tạm nên việc kinh doanh các ngành hàng không được sắp xếp theo khu vực mà các hộ kinh doanh mạnh ai nấy bán. Thế nên ở chợ này, hàng kinh doanh thực phẩm tươi sống được bày bán ngay sát cạnh hàng thực phẩm đã chế biến hoặc hàng ăn uống bán ngay cạnh những hàng bán hải sản tươi sống. Trang thiết bị của các quầy hàng cũng giản tiện đến mức không thể giản tiện hơn. Chẳng hạn như: quầy bán rau, củ, hàng khô thường chỉ có các kệ kê bằng gạch, gỗ hoặc bè tre kết lại. “Sang hơn” là hàng thực phẩm gia cầm sống có chiếc bàn gỗ, trên lót tấm nilon… Nhưng vẫn không tránh được những mùi khó chịu do rác thải, rau quả hỏng bốc mùi hôi, tanh. Có lẽ vậy mà nhiều người nội trợ đã phải rảo bước thật nhanh, cốt sao mua đủ đồ để sớm rời khỏi chợ.

Theo thống kê của Sở Công Thương, toàn tỉnh hiện có khoảng 132 chợ hạng I, II và III, chưa kể các chợ tạm, chợ tự phát với 7.703 điểm kinh doanh cố định tại các chợ kinh doanh các mặt hàng thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến, thuỷ hải sản, nông sản, ngũ cốc và hàng ăn uống. Trong đó, TP Hạ Long có nhiều điểm nhất, 2.252 điểm; TP Cẩm Phả, 1.908 điểm; Đông Triều, 775 điểm; Hoành Bồ, 347 điểm… Không chỉ thiếu, yếu về cơ sở vật chất, trang thiết bị đảm bảo điều kiện VSATTP, nguồn hàng tại các chợ này còn không đảm bảo được nguồn gốc, xuất xứ. Bên cạnh đó, người kinh doanh và người chế biến không đủ điều kiện hoạt động theo quy định của nhà nước như: không mặc bảo hộ lao động; không được kiểm tra sức khoẻ định kỳ; có nơi còn sử dụng nước giếng khoan chưa được kiểm nghiệm chất lượng nước để chế biến thực phẩm…

Hy vọng từ một dự án

Quảng Ninh là tỉnh công nghiệp, thương mại dịch vụ và du lịch. Ngoài dân số trên 1,1 triệu người, hàng năm tỉnh còn đón từ 5-7 triệu lượt khách tham quan, du lịch mà theo dự báo của cơ quan chức năng, đến năm 2020, con số này còn có thể tăng lên đến trên 10 triệu lượt người. Do đó, Quảng Ninh được đánh giá là thị trường có sức tiêu thụ thực phẩm rất lớn. Làm sao để đáp ứng được nhu cầu thị trường nhưng vẫn đảm bảo được VSATTP là một thách thức không nhỏ đang đặt ra với Quảng Ninh. Bởi, có thực tế là hiện nay các mặt hàng thực phẩm sản xuất trong tỉnh mới chỉ đáp ứng được 35-40% nhu cầu, phần còn lại được đưa từ tỉnh ngoài về hoặc nhập khẩu cung ứng vào chợ, chiếm khoảng 55-60%; trong khi đó, tại các chợ lại không có được các điều kiện đảm bảo VSATTP.

Một trong những lời giải cho bài toán trên là UBND tỉnh đã phê duyệt Dự án “Mô hình chợ vệ sinh an toàn thực phẩm trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2012-2015”. Theo dự án, mô hình chợ VSATTP sẽ nằm trong hệ thống chợ của tỉnh đã được quy hoạch với hệ thống tiêu chí đáp ứng được các yêu cầu về VSATTP, đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng, như: nguồn hàng thực phẩm cung ứng vào chợ phải đảm bảo được kiểm soát về nguồn gốc và có đủ giấy tờ chứng minh nguồn gốc hàng hoá. Đối với hàng ăn uống phải có nước sạch để chế biến và rửa dụng cụ bát đũa, có hệ thống xử lý chất thải hợp vệ sinh…. Các hộ kinh doanh phải được đào tạo, tập huấn và được cấp giấy chứng nhận về công tác đảm bảo VSATTP; đặc biệt, phải đảm bảo điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị kinh doanh tại chợ. Bên cạnh đó, chợ VSATTP khi đi vào hoạt động cũng sẽ giúp cho công tác chỉ đạo, kiểm tra, giám sát của đơn vị quản lý chợ, các ngành chức năng được thuận lợi. Mô hình chợ VSATTP được thực hiện ở các nhóm hàng thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến, thuỷ hải sản, rau, quả, ngũ cốc và kinh doanh ăn uống tại chợ.

Trước mắt, chợ Hồng Hà (TP Hạ Long) là điểm đầu tiên triển khai thí điểm do Công ty Cổ phần Minh Anh làm chủ đầu tư với tổng mức đầu tư trên 1,2 tỷ đồng; trong đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ từ chương trình mục tiêu Quốc gia về VSATTP 500 triệu đồng; phần còn lại do Công ty Cổ phần Minh Anh tự cân đối và huy động từ các hộ tham gia mô hình. Theo ông Phạm Ngọc Thuỷ, Phó Giám đốc Sở Công Thương, hiện nay mô hình chợ VSATTP tại chợ Hồng Hà đang được tiến hành triển khai thi công; phấn đấu hoàn thành và đưa vào sử dụng trước Tết Nguyên đán 2013. Đây quả là tin vui đối với người tiêu dùng trong tỉnh, nhất là khi vấn đề VSATTP trong các khu chợ hiện nay đang rất đáng báo động.

Cẩm Nang