Bạn đọc Vũ Đức Đại, khu Yên Lập Đông, phường Minh Thành, TX Quảng Yên hỏi: Tôi có con nhỏ. Gần gia đình tôi có trẻ đã từng mắc bệnh lao màng não. Vậy tôi xin hỏi, trong môi trường hay tiếp xúc với người đã từng mắc bệnh, con tôi có thể bị lây bệnh không? Làm thế nào để biết trẻ bị lao màng não? Tôi xin cảm ơn!”.
Phóng viên Báo Quảng Ninh đã trao đổi cùng bác sĩ Vũ Đức Phan, Giám đốc Bệnh viện Lao và Phổi Quảng Ninh để tư vấn giúp bạn.
- Xin bác sĩ cho biết lao màng não là gì? Trẻ tiếp xúc với người đã từng bị lao màng não có thể bị lây nhiễm bệnh không?
+ Lao màng não là tình trạng nhiễm khuẩn màng não do trực khuẩn lao gây nên. Người có tiếp xúc với nguồn lây, hít phải vi khuẩn lao gây sơ nhiễm tại phổi và cơ thể nhiễm lao. Khi hệ thống miễn dịch cơ thể tốt vi khuẩn lao bị hệ thống miễn dịch kiểm soát không thể gây bệnh. Nếu độc lực vi khuẩn lao mạnh hoặc hệ thống miễn dịch cơ thể yếu, vi khuẩn lao sẽ lan tràn theo đường máu đến lưu trú tại các bộ phận khác nhau của cơ thể và gây bệnh. Khi đến khu trú ở màng não gây nên lao màng não.
Lao màng não thường gặp nhiều nhất ở trẻ dưới 5 tuổi; có tỷ lệ tử vong rất cao, chiếm tới 30%-50%. Viêm màng não lao thường gây ra nhiều di chứng nặng: Tổn thương thần kinh không hồi phục: Liệt thần kinh khu trú, lác mắt, mù, bán manh; dày dính màng não, viêm não thất, tắc lưu thông dịch não tuỷ và não nước; rối loạn tâm thần, thiểu năng trí tuệ; động kinh... Các di chứng do tai biến điều trị thuốc chống lao kéo dài như điếc, rối loạn tiền đình... Những trường hợp biến chứng thường do phát hiện muộn và điều trị không đúng phác đồ.
Thể lao màng não đơn độc (trong đó có lao màng não) không lây cho người xung quanh, nhưng bệnh thường kèm theo lao phổi là thể lao dễ lây cho người khác. Tất cả các thể lao khi bệnh lao đã được điều trị khỏi thì trong người không còn vi khuẩn lao và không thể gây bệnh cho người khác.
- Làm thế nào để biết trẻ bị lao màng não, thưa bác sĩ?
+ Trẻ bị lao màng não thường có triệu chứng: Sốt cao 39-400C. Trẻ quấy khóc, kém ăn, mệt mỏi. Nhiều trẻ lúc đầu có dấu hiệu của viêm đường hô hấp trên: Viêm họng, viêm phế quản phổi, viêm mũi họng... Hoặc có những em khởi đầu bị tiêu chảy... nên rất dễ bị bỏ qua triệu chứng ban đầu của lao màng não. Từ ngày thứ 5 sau khi mắc bệnh, trẻ xuất hiện các dấu hiệu và triệu chứng của màng não, như: Đau đầu, buồn nôn, nôn, ỉa lỏng hoặc táo bón, thậm chí co giật. Khám có thể thấy các dấu hiệu màng não như: Gáy cứng, thóp phồng. Từ tuần thứ 2 trở đi, dấu hiệu màng não biểu hiện rõ. Thậm chí nhiều trường hợp có các dấu hiệu thần kinh khu trú, như: Liệt nửa người, liệt dây thần kinh sọ não hoặc tăng trương lực cơ, tăng phản xạ gân xương xuất hiện tăng dần, muộn hơn trẻ đi vào hôn mê.
Để biết chính xác, cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế để làm các xét nghiệm để chẩn đoán.
- Bệnh có điều trị dứt điểm được không, thưa bác sĩ?
+ Hiệu quả điều trị cho trẻ phụ thuộc vào việc đưa trẻ đến sớm hay muộn. Do đó, khi thấy trẻ có dấu hiệu bất thường về sức khỏe hay các dấu hiệu bất thường như đã nói trên, nên đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để khám, chữa bệnh kịp thời.
Điều trị cho trẻ lao màng não cần thời gian dài hơn thể lao khác (12 tháng). Trẻ sẽ được dùng liệu pháp kháng sinh để điều trị tấn công trong 2 tháng, sau đó sẽ được điều trị củng cố trong 10 tháng. Bên cạnh đó, trẻ còn được điều trị kết hợp để chống dầy dính màng não, chống phù não (nếu trẻ bị hôn mê), cắt cơn giật. Ngoài điều trị bằng thuốc cần kết hợp chế độ chăm sóc và dinh dưỡng cho trẻ, như: Cho ăn thức ăn mềm, chia làm nhiều bữa, tránh ăn no để hạn chế nôn. Nếu bệnh nhân hôn mê để nằm nghiêng một bên tránh ứ đọng đờm rãi, cho ăn qua xông.
Để phòng lao màng não cho trẻ, cách tốt nhất là cho trẻ tiêm phòng lao theo đúng lịch tiêm chủng mở rộng. Trẻ có thời gian sống với người mắc lao phổi phải điều trị dự phòng lao. Không để trẻ tiếp xúc với người đang mắc bệnh lao và người mắc bệnh lao. Nếu bị bệnh lao phổi phải điều trị dứt điểm tránh để vi trùng lao xâm nhập sang các bộ phận khác trong cơ thể.
- Xin cảm ơn bác sĩ!
Thu Nguyệt (Thực hiện)
