Căng thẳng không chỉ xuất hiện ở người lớn mà còn phổ biến ở trẻ em, ảnh hưởng đến cảm xúc, hành vi và quá trình phát triển của trẻ.
Căng thẳng là phản ứng tâm lý tự nhiên trước những thay đổi hoặc áp lực trong cuộc sống. Không chỉ người lớn, trẻ em cũng có thể rơi vào trạng thái căng thẳng, lo âu do nhiều nguyên nhân khác nhau. Nếu không được nhận biết và hỗ trợ kịp thời, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến cảm xúc, hành vi cũng như sự phát triển của trẻ.
Theo Tiến sĩ Himani Narula - chuyên gia nhi phát triển và hành vi tại New Delhi (Ấn Độ), căng thẳng ở trẻ em có thể xuất phát từ nhiều yếu tố như thay đổi môi trường sống, áp lực học tập, mâu thuẫn gia đình hoặc cảm giác bất an cá nhân. Với trẻ nhỏ, việc phải xa cha mẹ, thay đổi thói quen sinh hoạt hoặc bắt đầu đi học cũng có thể khiến trẻ cảm thấy lo lắng.
Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) cho biết, trẻ em thường dễ bị căng thẳng khi trải qua những điều mới mẻ hoặc bất ngờ. Những vấn đề trong gia đình như cha mẹ ly thân, bạo lực gia đình hoặc người thân qua đời là các nguyên nhân phổ biến gây áp lực tâm lý ở trẻ nhỏ.
Trường học cũng là môi trường khiến nhiều trẻ chịu căng thẳng. Việc kết bạn mới, áp lực thi cử, khối lượng bài tập lớn hoặc mong muốn đạt thành tích cao có thể khiến trẻ cảm thấy quá tải. Khi lớn hơn, trẻ còn phải đối mặt với ảnh hưởng từ mạng xã hội, các vấn đề xã hội và áp lực hòa nhập với bạn bè.
Các chuyên gia cho rằng, cha mẹ cần chú ý đến những thay đổi bất thường trong hành vi của trẻ để phát hiện sớm dấu hiệu căng thẳng. Một số biểu hiện thường gặp gồm dễ cáu gắt, thay đổi tâm trạng thất thường, thu mình, ít giao tiếp hoặc mất hứng thú với các hoạt động yêu thích.
Bên cạnh đó, trẻ bị căng thẳng cũng có thể xuất hiện các dấu hiệu thể chất như đau đầu, đau bụng, mệt mỏi, khó ngủ hoặc thay đổi thói quen ăn uống. Một số trẻ thường xuyên nổi nóng, quấy khóc hoặc giảm tập trung trong học tập, kéo theo thành tích sa sút.
Một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Khoa học Chăm sóc ghi nhận, nhiều trẻ và thanh thiếu niên bị căng thẳng có các triệu chứng như lo lắng, tim đập nhanh, sợ hãi, buồn bã hoặc mệt mỏi kéo dài. Các nhà nghiên cứu cho rằng, mức độ căng thẳng có liên quan đến độ tuổi, môi trường học tập và áp lực học đường.
Để hỗ trợ trẻ vượt qua căng thẳng, chuyên gia khuyến nghị cha mẹ nên tạo môi trường an toàn để trẻ chia sẻ cảm xúc và suy nghĩ của mình. Việc lắng nghe, trò chuyện nhẹ nhàng và không phán xét có thể giúp trẻ cảm thấy được thấu hiểu và an tâm hơn.
Cha mẹ cũng nên duy trì thói quen sinh hoạt ổn định cho trẻ, cân bằng giữa học tập, vui chơi và nghỉ ngơi. Hoạt động thể chất, ngủ đủ giấc, chế độ ăn lành mạnh và thời gian dành cho gia đình đều có vai trò quan trọng trong việc giảm căng thẳng.
Nếu trẻ có các biểu hiện kéo dài như buồn bã, lo âu, mất ngủ hoặc thay đổi hành vi nghiêm trọng, cha mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám để được hỗ trợ tâm lý phù hợp.
