Theo Bộ Y tế, thực phẩm chức năng (TPCN) dùng để hỗ trợ hoạt động của các bộ phận trong cơ thể, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng, giảm bớt nguy cơ gây bệnh. Tuy nhiên, trước việc hàng giả, hàng kém chất lượng được các lực lượng chức năng bắt giữ với số lượng lớn cho thấy, nếu không cẩn thận, đây cũng là “con dao hai lưỡi” đối với sức khoẻ của chính người tiêu dùng.
Trong vòng 3 năm trở lại đây, TPCN đã trở thành cái tên khá quen thuộc đối với người tiêu dùng Việt Nam. Ngày càng xuất hiện nhiều TPCN do các đơn vị y dược sản xuất trong nước và nhập khẩu, phân phối từ nước ngoài về. Tuy nhiên, do lợi nhuận và nhu cầu sử dụng TPCN ngày càng lớn, không ít “đầu nậu” người Việt Nam, thu mua các loại viên nén rời, giá rẻ từ Trung Quốc về đóng gói, làm giả nhãn mác các thương hiệu TPCN nổi tiếng, bán tại thị trường trong nước diễn ra khá phổ biến trong thời gian qua.
Điển hình như tại Hà Nội, từ tháng 8-2013 đến nay, lực lượng chức năng đã phát hiện và bắt giữ 5 vụ sản xuất, đóng gói hàng nghìn các sản phẩm TPCN như: Viên nở ngực Đào Hồng Đơn, nhau thai cừu Queen 9, sữa ong chúa Costar Royal Jelly, thuốc uống giảm cân… có ghi xuất xứ từ Nhật, Australia, Mỹ nhưng thực chất đều là hàng trôi nổi nhập từ Trung Quốc. Còn ở Quảng Ninh, vào ngày 6-7 vừa qua, tại TP Hạ Long, Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm môi trường, Công an tỉnh, đã phát hiện trên xe ô tô khách giường nằm, BKS 15B-00878 đang vận chuyển một số hàng hoá có xuất xứ từ Trung Quốc, trong đó có 1.000 lọ TPCN không có giấy tờ hợp lệ. Điều đáng nói là vào tháng 4-2013, Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm môi trường cũng đã phát hiện và xử lý 1.824 lọ TPCN không rõ nguồn gốc xuất xứ.
Trước tình trạng trên, để tìm hiểu kỹ hơn về hoạt động kinh doanh TPCN trên địa bàn tỉnh, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Trương Hoàng Kiên, Phó Chi cục trưởng, Chi cục An toàn thực phẩm, Sở Y tế. Ông Kiên cho biết: Hiện trên địa bàn toàn tỉnh có 412 nhà thuốc, quầy thuốc, hàng năm đều đã được Chi cục tổ chức thanh, kiểm tra về công tác kinh doanh TPCN. Cho đến nay, các nhà thuốc này đều đảm bảo kinh doanh TPCN theo đúng quy định của Nhà nước. Tuy nhiên, trên thực tế, TPCN được phép lưu thông qua rất nhiều kênh, bởi theo Thông tư 26/2012 của Bộ Y tế, với những sản phẩm bao gói sẵn, không phải bảo quản đặc biệt thì chỉ cần có giấy phép đăng ký kinh doanh, không phải cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP. Do vậy, TPCN có thể được bán tại các nhà thuốc, siêu thị, spa, công ty bán hàng đa cấp, bán hàng online… khiến cho công tác quản lý TPCN gặp không ít khó khăn. Đặc biệt, nhiều kênh tuyên truyền bán hàng trực tiếp nhưng không có kiến thức chuyên môn về y dược, dinh dưỡng… vì lợi nhuận nên thường “thổi phồng” tác dụng của sản phẩm, dẫn đến nhiều người tiêu dùng đã không hiểu đúng về TPCN, đặc biệt, có người còn lạm dụng TPCN để thay thế thuốc chữa bệnh.
Ông Kiên cũng cho biết thêm, nếu hiểu đúng, dùng đúng thì TPCN rất có ích cho sức khoẻ, tuy nhiên, người tiêu dùng cần lưu ý những điều cơ bản sau: Nên mua sản phẩm theo đơn của bác sĩ hoặc tư vấn của những người có kiến thức về y dược, dinh dưỡng; sản phẩm phải có giấy chứng nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền của nước sản xuất hoặc nước cho phép lưu hành, xác nhận tính an toàn của sản phẩm và phải ghi rõ trên nhãn hoặc nhãn phụ sản phẩm (đối với sản phẩm nhập khẩu); nếu mở bao gói phát hiện sản phẩm có màu sắc, mùi vị bất thường thì không nên sử dụng mà phải báo cho các cơ quan chức năng hoặc sức khoẻ có vấn đề thì phải đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu và điều trị kịp thời…
Ngoài ra, để đảm bảo sản phẩm đó đã được Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cấp phép, người dân có thể vào hệ thống tra cứu đăng ký chứng nhận thực phẩm tại website http://tracuusanpham.vfa.gov.vn. Quan trọng hơn cả là người dân phải cùng tham gia với cơ quan chức năng trong việc tố giác nếu phát hiện thấy cơ sở sản xuất, kinh doanh có dấu hiệu vi phạm.
Duy Hoàng
