Đến xã Yên Than (huyện Tiên Yên) nhiều du khách ấn tượng với thác Pạc Sủi 12 tầng suốt 4 mùa nước chảy, thế nhưng ít ai biết rằng, để có dòng nước dồi dào đó là nhờ công tác bảo vệ rừng bản địa của các CCB xã Yên Than. Công việc của họ còn giúp nghề nuôi ong lấy mật ở Yên Than được tốt hơn, vì rừng bản địa tạo ra nhiều loại hoa rừng.
Hiện tại, xã Yên Than đã thành lập được Tổ bảo vệ rừng bản địa gồm 6 hội viên CCB, được giao hơn 100ha rừng. Trong đó khu vực quanh thác Pạc Sủi (thôn Pạc Sủi) có 5 hộ CCB quản lý 75ha rừng bản địa. Ông Phạm Văn Mạnh, Chủ tịch Hội CCB xã Yên Than, cho hay: “Các CCB này cũng giống như nhiều hộ dân khác ở xã Yên Than, họ được chia rừng để trồng keo. Thế nhưng cái khác là ngay từ khi được nhận rừng, họ đã cam kết giữ nguyên rừng bản địa phần mình được chia mà không phá đi để trồng keo. Họ không khai thác gỗ rừng mà chỉ khai thác lâm sản ngoài gỗ như tre, măng, quả và cây mây, cây dược liệu, nấm và phát triển nuôi ong mật...”.
5 CCB thôn Pạc Sủi hằng năm lại trồng thêm cây mây. CCB Trạc Sán Chăn, thôn Pạc Sủi có 11ha rừng bản địa. Năm 2017, từ bán quả mây anh Chăn thu được 100 triệu đồng. Anh bảo: “Mô hình trồng cây mây dưới tán rừng rất hiệu quả. Thế nhưng muốn thế phải có rừng tự nhiên, vì cây mây khi còn non không chịu được ánh sáng mặt trời soi trực tiếp mà phải sống dưới tán rừng. Trồng mây sẽ giảm được lượng cỏ dại trong rừng, cây mây lại giúp tăng độ ẩm cho đất tạo thuận lợi cho các cây khác phát triển để tránh được xói mòn cho đất và giữ nguồn nước cho các khe suối, thác nước. Qủa mây hiện rất có giá trị khi xuất khẩu sang nước bạn Trung Quốc, khi mây về già ta lại khai thác được thân cây bán cho các tổ hợp làm bàn ghế mây tre”.
Tổ bảo vệ rừng bản địa không chỉ tạo thu nhập cho mình, mà còn tạo việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương theo thời vụ với các công việc chăm sóc bảo vệ rừng và khai thác lâm sản ngoài gỗ trong rừng. Không những thế, rừng tự nhiên lại tạo nguồn nguyên liệu hoa cho nghề nuôi ong lấy mật ở Yên Than và xã Tiên Lãng.
CCB Trạc Dì Phúc, thôn Pạc Sủi, tuy không có đất rừng bản địa, nhưng nhờ sống cạnh rừng mà ông có được nghề nuôi ong lấy mật. Ông Phúc nuôi 25 tổ ong, hằng năm thu được khoảng 400 lít mật. Ông bảo: “Dù nhà tôi nằm ở thôn xa quốc lộ, thế nhưng sản phẩm mật ong của tôi tiêu thụ rất tốt, hầu như chỉ đủ bán cho người quen và du khách đến thác Pạc Sủi. Vì khi du khách đến đây thăm thác, họ đều yên tâm ong hút mật hoa trong rừng, không sợ trong hoa có thuốc sâu hay chất kích thích”.
Ngoài các CCB thôn Pạc Sủi, ở Yên Than còn có CCB Trần Văn Nền, thôn Khe Tiên có gần 30ha rừng bản địa có nhiều gỗ quý. Khi được huyện phân cho 30ha rừng, nhưng ông chỉ trồng hơn 3ha keo, còn lại giữ lại rừng tự nhiên. Bây giờ trong rừng của gia đình ông có đủ cả lim, lát, giổi, dẻ... nhiều cây đã cho khai thác. Ông bảo: “Hiện tại việc khai thác cây bản địa dù là trong rừng của gia đình mình cũng cần phải nhiều thủ tục để chứng minh đây không phải gỗ lậu. Chính vì thế mà nhiều người khi được giao rừng thì bỏ cây bản địa đi trồng cây keo. Thế nhưng về lâu dài, trồng keo làm cho đất bạc màu nhanh, vụ keo sau thời gian thu hoạch lâu hơn vụ đầu vì đất kém đi.
Còn rừng tự nhiên thì đất lại ngày càng tốt lên, do trong rừng có nhiều cây thảo mộc tuổi thọ ngắn khi chết đi chúng cũng tạo ra chất bón tự nhiên cho rừng”. Cũng theo ông Nền, rừng tự nhiên có nhiều cây khai thác ngoài gỗ như mây, tre, dóc, cây thuốc và tạo hoa cho nghề nuôi ong. Kể cả không khai thác gỗ, người dân vẫn có thu nhập tốt hơn khi trồng keo. Bản thân gia đình ông Nền khi thu hoạch các sản phẩm ngoài gỗ trong rừng tự nhiên cũng được hơn 100 triệu đồng/năm. Rừng bản địa còn bảo vệ nguồn nước, môi trường tự nhiên góp phần làm phong phú hơn khi du lịch được phát triển mạnh ở Tiên Yên.
Anh Vũ
