Việc cha mẹ chủ động tạo môi trường an toàn và nắm vững cách xử lý ban đầu giúp giảm thiểu thương tích, bảo vệ sức khỏe và tính mạng của trẻ nhỏ.
Vì sao trẻ nhỏ dễ gặp tai nạn thương tích?
Theo sách “Sức khỏe” thuộc bộ tài liệu “Không ai hoàn hảo” dành cho cha mẹ, trẻ nhỏ có nhu cầu vận động, khám phá và học hỏi không ngừng, trong khi khả năng nhận biết nguy hiểm còn hạn chế. Trẻ thường không phân biệt được điều gì là vui, điều gì là nguy hiểm và phản ứng trước rủi ro không giống người lớn.
Bên cạnh đó, môi trường sống xung quanh trẻ không phải lúc nào cũng được thiết kế an toàn cho trẻ em. Nhiều vật dụng quen thuộc trong gia đình như ổ điện, hóa chất tẩy rửa, vật sắc nhọn hay đồ nóng đều có thể trở thành nguồn gây thương tích nếu người lớn không kiểm soát. Trẻ cũng lớn lên rất nhanh, liên tục học các kỹ năng mới như bò, đi, leo trèo, khiến nguy cơ tai nạn tăng cao nếu không được giám sát phù hợp.
Chủ động phòng ngừa - nguyên tắc quan trọng nhất
Tài liệu nhấn mạnh, hầu hết tai nạn thương tích ở trẻ nhỏ đều có thể phòng ngừa nếu cha mẹ chủ động và chuẩn bị trước. Việc quan sát các bước phát triển của trẻ giúp người lớn dự đoán được những nguy cơ có thể xảy ra và kịp thời loại bỏ hoặc giảm thiểu rủi ro.
Cha mẹ được khuyến nghị luôn ở gần và giám sát trẻ, đặc biệt với trẻ dưới 1 tuổi. Nhiều tai nạn xảy ra khi trẻ ở một mình hoặc khi người chăm sóc rời mắt chỉ trong thời gian ngắn.
Bên cạnh đó, việc sớm dạy trẻ những quy tắc an toàn cơ bản, kết hợp với việc làm gương của người lớn, giúp trẻ hình thành ý thức tự bảo vệ bản thân ngay từ nhỏ.
Tạo môi trường sống an toàn cho trẻ trong gia đình
Khi triển khai viết sách “Sức khỏe”, các chuyên gia đã dành riêng một nội dung quan trọng hướng dẫn cha mẹ xây dựng ngôi nhà an toàn cho trẻ. Các biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả bao gồm: lắp cửa chắn cầu thang; che ổ điện; buộc gọn dây điện; cất và khóa thuốc, hóa chất, chất tẩy rửa ngoài tầm với của trẻ; không để vật sắc nhọn, bật lửa, diêm, đồ ăn hoặc đồ uống nóng ở nơi trẻ có thể với tới.
Trong sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt khi tắm cho trẻ, người lớn cần luôn đảm bảo có thể nhìn và chạm tay vào trẻ. Tài liệu khẳng định không bao giờ an toàn khi để trẻ một mình trong hoặc gần nơi có nước, dù chỉ trong vài giây. Khi ăn, cha mẹ cần theo dõi sát để phòng tránh hóc, nghẹn; cắt nhỏ thức ăn phù hợp với độ tuổi, nhất là với trẻ dưới ba tuổi.
An toàn khi vui chơi và hoạt động ngoài trời
Vui chơi là nhu cầu thiết yếu của trẻ, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu thiếu giám sát. Tài liệu khuyến cáo cha mẹ cần kiểm tra đồ chơi của trẻ, đảm bảo không có bộ phận nhỏ, cạnh sắc hoặc nam châm dễ gây hóc, nghẹn. Trẻ cần được giám sát khi chơi và được hướng dẫn sử dụng đồ chơi, thiết bị vui chơi đúng cách.
Khi ra ngoài, trẻ dưới sáu tuổi không nên đi bộ một mình. Cha mẹ cần làm gương và dạy trẻ các quy tắc an toàn giao thông cơ bản như cầm tay người lớn khi sang đường, quan sát xe cộ hai phía. Trẻ cũng cần được giữ an toàn khi chơi gần vườn, cánh đồng, sông suối hoặc khu vực có máy móc, gia súc lớn.
Chuẩn bị sẵn sàng để xử lý khi tai nạn xảy ra
Bên cạnh phòng ngừa, tài liệu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuẩn bị sẵn sàng khi tai nạn xảy ra. Cha mẹ nên có một túi sơ cứu trong nhà và danh sách các số điện thoại khẩn cấp để có thể phản ứng nhanh khi trẻ bị thương.
Khi trẻ gặp tai nạn, người chăm sóc cần giữ bình tĩnh, tiếp cận trẻ nhanh chóng và đánh giá tình trạng. Việc xử trí ban đầu đúng cách và đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời khi cần thiết là yếu tố then chốt giúp hạn chế hậu quả nghiêm trọng.
An toàn cho trẻ là trách nhiệm hằng ngày
Các chuyên gia trong lĩnh vực trẻ em nhấn mạnh chăm sóc trẻ an toàn không phải là hành động nhất thời mà là quá trình diễn ra mỗi ngày, trong từng sinh hoạt nhỏ như ăn, ngủ, chơi và di chuyển. Khi cha mẹ chủ động phòng ngừa, giám sát và chuẩn bị kỹ năng xử lý, trẻ sẽ có điều kiện phát triển khỏe.
