Chất tạo ngọt không chứa calo thường được dùng thay đường để hỗ trợ giảm cân nhưng có thể làm bạn nhanh đói và thèm ăn hơn.
Các chất tạo ngọt không calo từ lâu được xem là giải pháp thay thế đường vì tạo vị ngọt nhưng không cung cấp năng lượng. Chúng xuất hiện phổ biến trong nước ngọt ăn kiêng, món tráng miệng không đường, thanh protein và nhiều thực phẩm ít calo. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy, các chất này không hoàn toàn trung tính về mặt chuyển hóa như từng được nhận định.
Theo bác sĩ Rahul Chirag - chuyên gia Nội khoa tại CARE Hospitals (Hyderabad, Ấn Độ), việc tiêu thụ thường xuyên các chất tạo ngọt nhân tạo hoặc không có giá trị dinh dưỡng có thể ảnh hưởng đến cơ chế điều hòa cảm giác đói và thèm ăn. Dù có thể giúp giảm lượng calo trong ngắn hạn, chúng có thể làm thay đổi phản ứng của não bộ đối với vị ngọt và tín hiệu no.
Vị ngọt kích hoạt các cơ chế trong não liên quan đến tiếp nhận năng lượng. Khi vị ngọt xuất hiện nhưng không đi kèm calo, quá trình điều hòa cảm giác đói và no có thể bị thay đổi. Một số nghiên cứu cho thấy, điều này liên quan đến hormone kiểm soát thèm ăn như ghrelin và phản ứng insulin. Do đó, một số người có thể cảm thấy đói hơn vào cuối ngày dù đã sử dụng sản phẩm không đường.
Việc tiêu thụ thường xuyên các chất tạo ngọt cường độ cao có thể làm thay đổi ngưỡng cảm nhận vị ngọt. Khi quen với mức ngọt cao, thực phẩm tự nhiên như trái cây có thể không còn tạo cảm giác hài lòng như trước. Điều này có thể khiến một số người tăng nhu cầu sử dụng thực phẩm có vị ngọt và gặp khó khăn khi điều chỉnh chế độ ăn.
Bác sĩ Rahul Chirag cho hay, chất tạo ngọt nhân tạo có thể làm thay đổi thành phần vi khuẩn đường ruột. Hệ vi sinh đường ruột có liên quan đến trao đổi chất, miễn dịch và kiểm soát thèm ăn, vì vậy sự thay đổi này có thể ảnh hưởng đến cảm giác đói và cân bằng năng lượng.
Ngoài yếu tố sinh lý, hành vi ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng. Một số người có xu hướng tăng lượng thực phẩm tiêu thụ sau khi lựa chọn sản phẩm ăn kiêng. Trong trường hợp đó, tổng năng lượng nạp vào cơ thể vẫn có thể tăng dù bản thân chất tạo ngọt không chứa calo.
Không phải tất cả chất tạo ngọt đều có tác động giống nhau. Một số nghiên cứu cho thấy, vị ngọt có thể kích thích cơ thể tiết một lượng nhỏ insulin ở một số người nhạy cảm. Sự thay đổi đường huyết sau đó có thể làm xuất hiện cảm giác đói sớm hơn.
Các chất tạo ngọt không calo vẫn có thể hữu ích trong một số trường hợp, đặc biệt với người cần hạn chế đường như bệnh nhân đái tháo đường. Tuy nhiên, chuyên gia khuyến nghị không nên sử dụng với tần suất cao và kéo dài. Cách tiếp cận phù hợp là giảm dần mức độ ưa thích vị ngọt, ưu tiên thực phẩm nguyên chất, theo dõi tín hiệu đói của cơ thể và duy trì chế độ ăn cân bằng.
Chất tạo ngọt không calo có thể hỗ trợ giảm lượng đường tiêu thụ trong ngắn hạn, nhưng nếu sử dụng quá mức, chúng có thể làm tăng cảm giác đói và gây khó khăn cho mục tiêu kiểm soát cân nặng.
