Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, hiện phần lớn các loại rau, củ, quả, thịt trên thị trường khó truy xuất được nguồn gốc, bởi trên 50% thực phẩm lưu thông trên thị trường được vận chuyển từ các địa phương khác bằng nhiều con đường khác nhau. Trong số đó, có không ít thực phẩm nhập lậu, thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc. Trong khi đó, hoạt động buôn bán, vận chuyển, tiêu thụ hàng hoá không đảm bảo ATTP diễn ra cả ở tuyến đường bộ và đường thuỷ với thủ đoạn tinh vi từ khâu vận chuyển đến tiêu thụ bằng nhiều phương tiện khác nhau, như xe máy, đò máy, mủng, xe tải nhỏ, xe container... nhằm “qua mặt” lực lượng chức năng. Quảng Ninh có địa bàn rộng, địa hình phức tạp, đường biên giới giáp với Trung Quốc. Do đó tình trạng các sản phẩm gia súc, gia cầm; thực phẩm tươi sống; thực phẩm qua chế biến… nhập lậu vào sâu nội địa diễn biến khá phức tạp. Thêm vào đó, các cơ sở giết mổ gia súc tập trung, mô hình sản xuất thực phẩm an toàn, quản lý theo chuỗi từ sản xuất đến tiêu thụ chưa được nhân rộng.
Xác định việc kiểm soát thị trường nhằm góp phần đảm bảo ATTP là nhiệm vụ quan trọng, từ đầu năm 2016, Chi cục QLTT tỉnh đã xây dựng, ban hành, triển khai Kế hoạch số 193/KH-QLTT tuyên truyền, kiểm tra, kiểm soát ATTP; phấn đấu 100% siêu thị, trung tâm thương mại; 70% chợ hạng 1 và hạng 2 trong quy hoạch được kiểm tra, kiểm soát về ATTP. Trên cơ sở đó, các đơn vị cụ thể hoá nhiệm vụ thực hiện từng tháng sát với điều kiện từng địa phương. Trong đó, tích cực phối hợp tuyên truyền, vận động các tổ chức, cá nhân chấp hành nghiêm các quy định về ATTP; định hướng, hướng dẫn người dân sử dụng thực phẩm an toàn, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng… Các đội QLTT đã tiến hành rà soát, lập danh sách, ký cam kết, hướng dẫn mở sổ theo dõi, làm cơ sở truy xuất nguồn gốc đối với các tổ chức, cá nhân vận chuyển, buôn bán rau, củ, quả, thịt an toàn tại các chợ đầu mối, chợ loại 1, chợ trung tâm, như: Chợ đầu mối Minh Thành (Quảng Yên), chợ Hạ Long I, chợ Hạ Long II, chợ Trung tâm Cẩm Phả... Đến nay, đã có 146 hộ kinh doanh, chủ hàng, phương tiện tại các chợ đầu mối, chợ loại 1, chợ trung tâm trên địa bàn Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí thực hiện ký cam kết kinh doanh hàng hoá đảm bảo ATTP. Đối với các hộ kinh doanh này, nếu vi phạm ATTP từ 2 lần trở lên, Chi cục phối hợp với BQL chợ kiên quyết không cho kinh doanh tại chợ. Bên cạnh đó, lực lượng QLTT tổ chức các cuộc đối thoại, tuyên truyền, phổ biến các quy định về niêm yết giá, quy định về ATTP, hàng giả, hàng nhái… với các hộ kinh doanh tại các chợ trên địa bàn Đông Triều, Quảng Yên, Ba Chẽ, Hoành Bồ. Các đội QLTT theo địa bàn được phân công chủ động, kiểm tra thường xuyên hoặc đột xuất nhằm kiểm soát các tổ chức, cá nhân sản xuất, vận chuyển, kinh doanh thực phẩm. Đồng thời, tập trung kiểm soát các tuyến, địa bàn trọng điểm tại khu vực biên giới, cửa khẩu, đường mòn, lối mở trên bộ và trên biển; các chợ đầu mối; các tuyến đường, điểm tập kết hàng hoá từ biên giới vào nội địa, cảng biển (kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ của nguyên liệu, thực phẩm; chấp hành các quy định về ghi nhãn hàng hoá; hoá đơn, chứng từ liên quan tới nguồn gốc, xuất xứ hàng hoá, nguyên liệu, phụ gia, hoá chất; sử dụng dụng cụ test nhanh và máy đo ATTP kiểm tra các chỉ tiêu dư lượng thuốc trừ sâu, nitrat, chất tẩy trắng...). Vừa qua, Chi cục QLTT tỉnh đã tiến hành ký kết quy chế phối hợp với BQL các chợ, địa phương, Công an tỉnh và Chi cục QLTT các tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang, Lạng Sơn, Hải Phòng, Hải Dương, Lạng Sơn nhằm trao đổi thông tin, kiểm tra, ngăn chặn các hành vi vi phạm, trong đó có VSATTP. Qua đó, 4 tháng đầu năm nay, Chi cục QLTT tỉnh đã kiểm tra, xử lý 226 vụ vi phạm về VSATTP, tăng 21% so với cùng kỳ năm 2015; phạt 613 triệu đồng; trị giá hàng tiêu huỷ trên 1,1 tỷ đồng. Trong đó, các mặt hàng vi phạm ATTP chiếm số lượng lớn như: Nước ngọt, mù tạt, hoa quả, cá cảnh, cá giống, thuỷ sản, nội tạng động vật, khoai môn...
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Thoại, Chi cục phó Chi cục QLTT tỉnh, cho biết: Trên cơ sở kế hoạch đã xây dựng, thời gian tới lực lượng QLTT tiếp tục tăng cường tuyên truyền, thanh tra, kiểm soát lưu thông hàng hoá trên thị trường. Tuy nhiên, để ngăn chặn hiệu quả thực phẩm bẩn thì cần nâng cao nhận thức của người dân về ATTP; sự vào cuộc mạnh mẽ của các địa phương trong việc xử lý vi phạm, làm tốt nhiệm vụ trong các lĩnh vực đã được phân cấp; xây dựng bao bì, nhãn mác cho thực phẩm tươi sống; đưa mặt hàng thuỷ sản vào đối tượng kiểm dịch; mở rộng mạng lưới cửa hàng thực phẩm an toàn…
Cao Quỳnh
