Sau hơn 7 năm có hiệu lực thi hành, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (NTD) và hệ thống văn bản hướng dẫn đã tạo hành lang pháp lý cho công tác bảo vệ quyền lợi NTD. Mặc dù vậy, nhiều NTD vẫn chưa nhận biết đầy đủ được quyền lợi của mình khi mua sắm, cũng như quyền lợi chính đáng đó được pháp luật bảo vệ.
Với thói quen cả nể, né tránh, không lưu hóa đơn, chứng từ, hiểu biết về luật còn mức độ nên khi sự cố xảy ra, NTD không có cơ sở giải quyết, đành chấp nhận im lặng. Trong khi đó, tình trạng hàng giả, hàng nhái, kém chất lượng trà trộn trên thị trường; vẫn còn cơ sở sản xuất chưa đảm bảo chất lượng, trốn tránh, chưa coi trọng việc giải quyết nội dung khiếu nại của NTD...
Trước thực trạng này, các ban, ngành của tỉnh và chính quyền địa phương các cấp đã tích cực thực hiện nhiều hoạt động như: Tuyên truyền các quy định của luật với nhiều hình thức, nội dung phong phú; đẩy mạnh thực hiện cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”; phát tờ rơi, treo băng rôn cổ động; tuyên truyền trên các phương tiện truyền thông; kêu gọi doanh nghiệp, đơn vị sản xuất lành mạnh,...
Song song với đó, cơ quan chức năng cũng quyết liệt trong công tác đấu tranh phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng nhái, kém chất lượng. Theo báo cáo của Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 389 tỉnh, kết quả bắt giữ, xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả của lực lượng chức năng trong tỉnh 10 tháng năm 2018 tuy có giảm 25% số vụ nhưng tăng 12,9% về giá trị so với cùng kỳ năm 2017. Chỉ riêng lực lượng quản lý thị trường toàn tỉnh, trong 10 tháng năm 2018, đã kiểm tra, xử lý 3.179 vụ việc, trong đó, buôn lậu 318 vụ; hàng giả, vi phạm sở hữu trí tuệ 460 vụ; vi phạm về an toàn thực phẩm 751 vụ; vi phạm trong lĩnh vực giá 1.152 vụ...
Hội Bảo vệ quyền lợi NTD tỉnh đã tích cực phối hợp với các đơn vị chức năng, hòa giải, giải quyết thành công nhiều vụ việc khiếu nại của NTD. Chỉ riêng năm 2018, Hội đã giải quyết thành công 7 vụ việc. Các vụ việc vi phạm chủ yếu là chất lượng hàng hóa, tập trung vào lĩnh vực bảo hành hàng điện tử, máy tính. Chị Giang Thị Uyên, trú tại phường Hồng Hải, TP Hạ Long, cho biết: “Hồi đầu năm tôi có mua ti vi của một cửa hàng điện máy nổi tiếng đóng trên địa bàn phường Hồng Hà, nhưng mới sử dụng đã bị hỏng. Khi gia đình liên hệ thì không được đơn vị sản xuất đổi trả với lý do sản phẩm bị tác động từ ngoài chứ không phải do lỗi kỹ thuật. Tôi rất bức xúc về việc đùn đẩy trách nhiệm của đơn vị sản xuất nên đã kiến nghị với Hội Bảo vệ quyền lợi NTD tỉnh. Sau khi Hội vào làm việc đã sáng tỏ lỗi từ sản phẩm nên gia đình mới được đổi sang ti vi khác”.
Thực tế cho thấy, bên cạnh một số kết quả đạt được, công tác bảo vệ quyền lợi NTD vẫn còn nhiều khó khăn. Hiện nay, hệ thống cơ quan quản lý nhà nước chưa hoàn thiện khiến cho việc phối hợp và triển khai công tác bảo vệ quyền lợi NTD gặp nhiều khó khăn; nguồn lực hỗ trợ cho hoạt động bảo vệ quyền lợi NTD còn hạn chế dẫn đến việc phổ biến pháp luật chưa đi vào chiều sâu; hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trên các tuyến, địa bàn trọng điểm vẫn có diễn biến phức tạp, khó kiểm soát...
Ông Nguyễn Văn Phóng, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi NTD tỉnh, cho biết: “Thực tế, số vụ mà Hội xử lý chỉ là con số nhỏ mà NTD bị vi phạm về quyền lợi. Bởi vẫn còn nhiều NTD ngại va chạm hoặc tài sản bị xâm hại đôi khi chỉ có giá trị nhỏ nên thường bị cho qua. Trong khi đó, là đại diện cho NTD đứng ra giải quyết khiếu nại khi được ủy quyền nhưng do không phải là hội đặc thù nên Hội không có kinh phí hỗ trợ hoạt động. Các thành viên tham gia hầu hết kiêm nhiệm, cán bộ về hưu, người chuyển công tác, người nghỉ ốm đau... nên trong hoạt động cũng gặp hạn chế nhất định”.
Bảo vệ quyền lợi NTD không phải là việc riêng của tổ chức nào mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội, các giải pháp cần thực hiện đồng bộ, nhất quán. Bên cạnh sự quyết liệt của cơ quan chức năng, NTD cũng nên thận trọng khi mua hàng hóa, sử dụng dịch vụ, chủ động dành thời gian tìm hiểu, nâng cao kiến thức tiêu dùng, quy định pháp luật liên quan để bảo vệ quyền lợi của chính mình.
Trần Thanh
