Cốm Hồng Hương Yên Tử là sản phẩm được chế biến từ giống lúa thảo dược Hồng Hương ĐT 128 do Công ty Giống cây trồng Quảng Ninh nghiên cứu lai tạo ra. Với sản phẩm này, có thể nói Công ty đã “một mũi tên trúng ba đích”, cả nhà khoa học, nhà nông và nhà doanh nghiệp cùng được lợi...
Gần đây trên thị trường các tỉnh phía bắc xuất hiện một số loại cốm được chế biến bằng phương pháp chiên dầu thủ công từ một số giống gạo đỏ (như gạo GH1 của Nghệ An, BG1 của Bắc Giang v.v.). Còn ở các tỉnh phía nam, cốm được chế biến bằng phương pháp ép bánh từ gạo lức Hồng Ngọc pha 4% rong biển. Tuy nhiên, những phương pháp chế biến nêu trên có nhược điểm là: các loại gạo dùng để chế biến cốm hàm lượng vi lượng và nhóm omega thấp. Vì vậy tác dụng của các sản phẩm trên đến sức khoẻ con người không cao. Đã thế, với cách chế biến thủ công, chất lượng sản phẩm không đồng đều, giá thành cao, lại khó đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm...
Trước thực tế đó, nhóm tác giả ở Công ty CP Giống cây trồng Quảng Ninh (do ông Nguyễn Ngọc Tiến, Tổng GĐ Công ty và bà Trần Thị Hồng, Phó Tổng GĐ Công ty làm chủ nhiệm và Phó chủ nhiệm đề tài) đã nghiên cứu tìm ra một giải pháp sản xuất chế biến cốm mới, gọi là “Cốm Hồng Hương Yên Tử”.
Đầu tiên, về nguyên liệu làm cốm, nhóm đặt mục tiêu nghiên cứu tạo ra giống lúa thảo dược Hồng Hương ĐT 128 có các hàm vi lượng và nhóm omega cao; sau đó tổ chức sản xuất nguyên liệu theo tiêu chí Việt Gáp, chế biến bằng máy móc thiết bị hiện đại theo phương pháp rang cốm bằng muối. Từ đó tạo ra sản phẩm Cốm Hồng Hương Yên Tử có tác dụng phòng được bệnh tiểu đường, béo phì, có lợi cho tim mạch, chống lão hoá suy giảm trí nhớ, phát triển trí thông minh...
Theo ông Nguyễn Ngọc Tiến, Tổng GĐ Công ty (là chủ nhiệm đề tài), để thực hiện giải pháp này, nhóm tác giả đã đầu tư triển khai theo các bước sau: Thứ nhất là “Nghiên cứu giống lúa thảo dược Hồng Hương ĐT 128”. Bước này được làm từ năm 2008, kết quả đã chọn tạo được 10 giống lúa, trong đó tiêu biểu là giống lúa thảo dược Hồng Hương ĐT 128. Giống lúa thảo dược Hồng Hương ĐT 128 gạo mầu đỏ, hàm lượng vitamin B1 78,5 µg/100gam, cao gấp 88 lần gạo đỏ Nghệ An, hàm lượng omga 3: 9,39mg/100g cao gấp 17 lần gạo đỏ Nghệ An. Giống lúa thảo dược Hồng Hương ĐT 128 đã được đăng ký cấp bằng bảo hộ bản quyền từ tháng 6-2012 và được UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt dự án “Sản xuất thử giống lúa thảo dược Hồng Hương ĐT 128” trong hai năm 2015-2016. Bước thứ hai là “Tổ chức sản xuất lúa thảo dược Hồng Hương ĐT 128 làm nguyên liệu chế biến Cốm”. Bước này, nhóm đã tổ chức sản xuất giống siêu nguyên chủng và giống nguyên chủng tại Công ty; đồng thời tổ chức sản xuất lúa thương phẩm 4ha tại xã Thượng Yên Công (TP Uông Bí), sản lượng thu được 16 tấn. Bước thứ ba là “Chế biến Cốm Hồng Hương Yên Tử”: với dây chuyền chế biến bằng máy móc hiện đại. Gạo lức Hồng Hương ĐT 128 được ngâm trong 10 giờ, sau đó cho vào khay để trong tủ nấu cơm bằng điện, cứ 45 phút nấu được 30kg gạo. Khi cơm đã nguội thì cho vào máy sấy khô, công suất 6 giờ sấy khô kiệt được 30kg. Tiếp đến là dùng máy rang cốm bằng muối, cứ 15 phút rang được một mẻ 3kg cơm. Và khâu cuối cùng là dùng máy đóng gói, máy tự dán bao đóng túi 50gam/túi, 5 túi/hộp nhỏ 250gam, 12 hộp nhỏ/hộp to 3 kg...
Với những nội dung công nghệ đã thực hiện như trên, nhóm thực hiện giải pháp này đã tạo ra được sản phẩm mới, đó là giống lúa thảo dược Hồng Hương ĐT 128 và từ đó tạo thêm sản phẩm cốm Hồng Hương Yên Tử. Mặc dù đây là giải pháp sáng tạo lần đầu tiên thực hiện tại Quảng Ninh, nhưng nó có khả năng áp dụng triển khai sản xuất được ngay với trình độ kỹ thuật và thị trường trong nước. Cốm Hồng Hương Yên Tử đã được công nhận là sản phẩm OCOP của tỉnh, được người tiêu dùng sử dụng và đánh giá cao tại các hội chợ, đặc biệt là hội chợ OCOP tỉnh Quảng Ninh cuối tháng 4 đầu tháng 5-2015 và hội chợ tại TP Hồ Chí Minh tháng 5-2015.
Theo những người trực tiếp thực hiện giải pháp này cho biết, người nông dân sản xuất lúa thảo dược Hồng Hương ĐT 128 được Công ty thu mua với giá 12.000đ/kg, tăng 5.000đ/kg so với giá lúa bình thường. Tính ra, với năng suất 5.000kg/ha, giá trị tăng thêm là 25.000.000đ; sản phẩm cốm Hồng Hương Yên Tử có giá thành 60.000đ/kg, giá bán 120.000đ/kg, lợi nhuận tăng thêm 60.000đ/kg. Như vậy, 1kg gạo Hồng Hương ĐT 128 làm cốm có giá trị cao gấp 3 lần 1kg gạo ngon, gấp 6 lần 1kg gạo thường. Và người nông dân đã tăng thu nhập so với trồng các lúa trước đây 25 triệu đồng/ha. Đồng thời, giải pháp này cũng giúp tạo công ăn việc làm, lợi nhuận tương đối cao cho doanh nghiệp...
Với tính hữu ích nêu trên mà giải pháp đã được Ban Tổ chức Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Quảng Ninh lần thứ V, năm 2014-2015 đánh giá cao và là một trong 5 giải pháp tiêu biểu đạt giải nhì của Hội thi.
Thu Hương (Sở KH&CN)
