3 giờ sáng ngày 11-4, chúng tôi đi cùng Tổ liên ngành về đảm bảo VSATTP rau, củ, quả của TP Hạ Long đi kiểm tra tại chợ Hạ Long I và chợ Hạ Long II (TP Hạ Long). Chợ Hạ Long I là đầu mối cung ứng rau, củ, quả lớn nhất trên địa bàn thành phố hiện nay. Trong chợ, bạt ngàn các loại rau, củ, quả, như rau muống, mồng tơi, cải, su su, cà chua, cà rốt…, loại nào cũng xanh, non mơn mởn, bắt mắt. Tất cả các loại rau, củ, quả trên được bày bán trên những tấm vải mưa, bìa các tông. Theo các tiểu thương, nguồn hàng được lấy từ các đầu mối buôn bán rau trên địa bàn tỉnh, từ Hải Dương. Tại chợ Hạ Long I, Tổ kiểm tra liên ngành đã sử dụng máy đo ATTP Soeks để xác định dư lượng nitrat của 22 mẫu rau củ quả (ổi, cam, xoài, táo, lê, dưa chuột, su su, dưa hấu…) của 8 hộ kinh doanh. Kết quả, 9 mẫu vượt ngưỡng cho phép hoặc vượt ngưỡng ở mức nguy hiểm. Dư lượng nitrat vượt quá ngưỡng an toàn được xem như một độc chất gây hại sức khoẻ con người.
Tại chợ Hạ Long II, tình trạng mất VSATTP cũng diễn ra tương tự. Các hàng rau, củ, quả được bày bán khắp nơi, ngay cả lối đi lênh láng nước thải được thải ra từ khu bán đồ tươi sống. Kiểm tra một quầy bán rau, củ, quả tại cổng chợ Hạ Long II, hỏi về xuất xứ của các loại hàng hoá, chủ quầy hàng chỉ biết là hàng được nhập từ chợ Minh Thành (TX Quảng Yên), còn xuất xứ, nguồn gốc ở đâu thì không rõ.
Cũng trong những ngày giữa tháng 4-2016, chúng tôi có dịp đi cùng đoàn liên ngành của tỉnh kiểm tra công tác đảm bảo VSATTP tại một số chợ trên địa bàn các địa phương Móng Cái, Hải Hà, Bình Liêu, Tiên Yên, Đầm Hà. Một điều dễ nhận thấy đó là tình trạng mất ATTP diễn ra khá phổ biến tại các chợ, từ chợ ở khu vực thành phố tới nông thôn, từ chợ đầu mối đến các chợ bán lẻ… Điển hình là tại chợ 3 TP Móng Cái, qua kiểm tra, hầu hết các hộ kinh doanh trong chợ không có giấy xác nhận kiến thức về ATTP; giấy tờ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ hàng hoá; các sản phẩm đều không có giấy chứng nhận về VSATTP… Theo quan sát của chúng tôi, tại một quầy hàng bán các loại măng, dưa cải, dưa chuột muối…, đều không có dụng cụ che đậy, mặc cho ruồi, nhặng bâu kín. Không chỉ có vậy, các loại thịt lợn, vịt, gà... được bày bán tại chợ không có dấu kiểm dịch. Nhưng khi đoàn kiểm tra hỏi về dấu kiểm dịch, một cán bộ của Trung tâm Dịch vụ kỹ thuật nông nghiệp TP Móng Cái liền cầm con dấu khắc chữ “K. S. G. M” (kiểm soát giết mổ) đi lăn trên miếng thịt của các hộ kinh doanh bày bán tại chợ. Trong khi đó, theo quy định, thịt và các sản phẩm khác của động vật trên cạn, sau khi giết mổ, sơ chế phải được kiểm tra và đóng dấu kiểm soát giết mổ hoặc dán tem kiểm tra vệ sinh thú y trước khi đưa ra lưu thông tiêu thụ.
Tương tự, kiểm tra đột xuất tại hộ kinh doanh Phạm Thị Chín (ki ốt số 8 và 9, chợ ASEAN, TP Móng Cái), thấy bày bán nhiều các sản phẩm đã quá hạn sử dụng, như mì tôm Hảo Hảo, mì tôm Omachi, bột ngũ cốc ăn kiêng, mắm tôm Trung Thành... Theo lý giải của hộ kinh doanh này, do buôn bán ế ẩm, hàng tồn nhiều, những sản phẩm hết hạn này chỉ để tạm trên giá, chờ bên đại lý đến thu về. Tuy nhiên, qua đối chiếu, có những sản phẩm đã chờ… gần 1 năm. “Mục sở thị” cơ sở bán dưa chuột muối cũng do bà Phạm Thị Chín làm chủ, chúng tôi không khỏi rùng mình. Trong gian bếp chưa đầy 5m2, các loại giấm được sử dụng muối chua đựng trong những chiếc thùng sơn cáu bẩn, những chiếc thau nhôm vứt lăn lóc dưới đất được sử dụng để đun nước giấm. Dưa chuột muối được đựng trong những chiếc thùng xốp đen xì, đặt ngay cạnh rãnh thoát nước. Còn tại ki ốt số 3 và số 4 (chợ ASEAN, TP Móng Cái) của hộ kinh doanh Trần Văn Toản, cơ sở đầu mối lớn chuyên cung ứng các loại hoa quả tiêu thụ trên địa bàn, bày bán đủ loại hoa quả như táo, lê, thanh mai, cà chua, xoài, cam..., trông tươi ngon, bắt mắt. Chủ hộ kinh doanh này cho biết, phần lớn các loại hoa quả bày bán tại ki ốt nhập từ Trung Quốc. Qua kiểm tra sơ bộ hoá đơn, chứng từ, giấy tờ nguồn gốc, xuất xứ, ATTP, đoàn phát hiện ra 60kg cà chua và 35kg thanh mai không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
Những gì chúng tôi được chứng kiến khi đi cùng các đoàn kiểm tra là VSATTP tại các chợ truyền thống là rất đáng lo ngại, gần như đang bị thả nổi, trong khi phần lớn nguồn thực phẩm cung cấp cho người dân là thông qua các chợ truyền thống này.
Cao Quỳnh
