Dù đã có nhiều giải pháp, nhưng vấn đề kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) ở các chợ truyền thống hiện còn nhiều khó khăn, tình trạng mất vệ sinh thường xuyên xảy ra.
[links()]
Không khó để nhìn thấy tình trạng mất VSATTP diễn ra thường xuyên tại các chợ. Phổ biến nhất là việc nước thải không được quét dọn, thu gom, xử lý; thực phẩm chế biến sẵn (đồ ăn đã nấu chín) không có nắp đậy, được bày bán cạnh thực phẩm tươi sống; nhiều loại thực phẩm tiểu thương không có hóa đơn xuất xứ sản phẩm theo quy định...
Theo đánh giá của cơ quan chức năng, nguyên nhân của tình trạng trên là do trên 50% thực phẩm lưu thông trên địa bàn tỉnh hiện nay vận chuyển từ địa phương khác đến bằng nhiều hình thức khác nhau. Do đó, việc kiểm soát để xác định nguồn gốc, xuất xứ, chất lượng của thực phẩm gặp nhiều khó khăn. Hiện, số lượng cơ sở sản xuất thực phẩm tập trung, quy mô lớn, sản xuất theo chuỗi còn ít; chưa thiết lập mối liên kết vùng để kết nối cung cầu; sản xuất manh mún, nhỏ lẻ.
Bên cạnh đó, các mẫu kiểm nghiệm giám sát VSATTP đều mất nhiều thời gian, chi phí, công sức đã gây ra khó khăn trong việc xử lý vi phạm. Trong khi đó, để phát hiện ra hoá chất tồn dư thực phẩm đòi hỏi quy trình lấy mẫu kiểm định phức tạp, chi phí lớn, thời gian dài. Hầu hết phương tiện kiểm tra nhanh hiện nay chưa đủ căn cứ xử lý. Mặt khác, ban quản lý chợ khi phát hiện hàng hóa hết hạn sử dụng, không rõ nguồn gốc, thực phẩm kém chất lượng lại không có chức năng thu giữ. Cán bộ quản lý nhà nước về VSATTP ở địa phương cũng như ban quản lý chợ kiến thức còn hạn chế, thiết bị còn hạn chế, kinh phí hạn hẹp.
Điều đáng nói, nhiều mô hình kiểm soát VSATTP tại các chợ được triển khai song đều kém hiệu quả. Điển hình như năm 2016, Sở Công Thương đã thí điểm lắp đặt bộ kiểm tra nhanh VS ATTP. Đến nay, toàn tỉnh có 18 chợ đã lắp đặt bộ kiểm tra nhanh VSATTP. Tuy nhiên, bộ kiểm tra nhanh VSATTP này mới chỉ phát hiện được 14 chất tồn dư trong thực phẩm, trong khi đó thực tế là có hàng nghìn chất nếu tồn dư có thể gây nguy hại đến sức khoẻ. Hơn nữa, kết quả kiểm tra nhanh này chỉ mang tính định tính, tham khảo, cảnh báo bởi không xác định được định lượng hoá chất độc hại tồn dư... Do vậy, đối với người dân có nhu cầu kiểm tra sản phẩm có đủ điều kiện đảm bảo VS ATTP là rất khó.
Chị Quách Thu Lan, khu 6, phường Yết Kiêu, TP Hạ Long, cho biết: Tôi thường xuyên lấy mẫu rau, củ, quả kiểm tra nhanh VSATTP tại chợ. Tuy nhiên, bên cạnh việc phải chờ đợi cán bộ ban quản lý chợ ra kiểm tra mẫu thực phẩm thì một số chỉ tiêu cần nhiều thời gian chờ đợi, như kiểm tra dư lượng thuốc trừ sâu trong rau, củ, quả phải mất từ 30-45 phút. Hơn nữa, nếu phát hiện ra mẫu thực phẩm có tồn dư chất gây ảnh hưởng tới sức khỏe, các tiểu thương lại không bị xử phạt. Bởi vậy, thực ra việc kiểm tra nhanh VSATTP như bây giờ theo tôi không đạt hiệu quả.
Về phía ban quản lý các chợ thì gặp khó khăn về công tác bố trí nhân sự làm công việc kiểm tra nhanh do nhân viên được bố trí kiêm nhiệm nhiều công việc khác. Vì vậy, một số chợ trên địa bàn đã không còn duy trì hoạt động khu vực test nhanh VSATTP; một số nơi thì hoạt động cầm chừng hoặc chỉ hoạt động khi có đoàn kiểm tra. Đơn cử như tại chợ Hạ Long II hiện không còn khu vực đặt bộ kiểm tra nhanh VSATTP; chợ Trung tâm Cẩm Phả khu vực kiểm tra nhanh VSATTP cũng được cho tiểu thương kinh doanh sử dụng bày hàng hoá.
Được biết, một mô hình khác về chợ VSATTP cũng đã từng được triển khai trên địa bàn tỉnh nhưng không duy trì được bao lâu. Theo đánh giá của cơ quan chức năng, khó khăn nhất trong xây dựng mô hình chợ ATTP là ý thức của tiểu thương. Các tiểu thương chỉ nhập hàng bán từ 1-2 mối quen mà thường không quan tâm đến nguồn gốc, xuất xứ, chất lượng. Bên cạnh đó, kinh phí triển khai mô hình này không nhỏ, bao gồm: Cơ sở hạ tầng, thiết bị, nhân công... Điều này đã khiến cho mô hình chợ VSATTP không thể nhân rộng cũng như việc đảm bảo ATTP tại các chợ truyền thống gặp nhiều khó khăn.
Cao Quỳnh
[links()]
