Theo số liệu thống kê của Trung tâm DS-KHHGĐ huyện Bình Liêu, xã Đồng Tâm hiện là một “điểm nóng” về sinh con thứ 3 trở lên với tỷ lệ năm qua là 28,3%, tăng gấp 3 lần so với năm 2012.
Các xã Vô Ngại, Húc Động cũng là những địa phương có nhiều trường hợp sinh con thứ 3. Hay như huyện Vân Đồn, 9/12 xã có tỷ lệ sinh con thứ 3 tăng nhanh. Các địa phương như: Đầm Hà, Tiên Yên, Quảng Yên, Hoành Bồ... tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên cũng tương đối cao. Điều đáng nói, có không ít cán bộ, đảng viên sinh con thứ 3. Không chỉ gia tăng về tỷ lệ sinh con thứ 3, nguy cơ mất cân bằng giới tính khi sinh cũng đang là mối lo ngại. Theo thống kê của Chi cục DS-KHHGĐ, tỷ số giới tính khi sinh của tỉnh là gần 115 bé trai/100 bé gái.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng sinh con thứ 3 tăng đột biến và nguy cơ mất cân bằng giới tính khi sinh tại một số địa phương. Theo chị Hà Hải Thuỳ, cán bộ truyền thông Trung tâm DS-KHHGĐ Bình Liêu: Mỗi lời nói, mỗi hành động của đảng viên, công chức, viên chức có tác động rất lớn đến suy nghĩ, hành động của quần chúng. Bởi vậy, nếu những cá nhân này vi phạm chính sách dân số sẽ là tấm gương xấu, gây khó khăn cho công tác tuyên truyền vận động toàn dân thực hiện chính sách DS-KHHGĐ. Còn theo chị Phạm Thị Thuỷ, Phó Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ huyện Quảng Yên: Tâm lý chọn năm, chọn tuổi để sinh con cũng là một trong những lý do làm gia tăng tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên. Như năm Nhâm Thìn 2012 và Quý Tỵ 2013 được nhiều cặp vợ chồng chọn là thời điểm để sinh con với hy vọng con sẽ giỏi giang, thông minh và thành đạt.
Bên cạnh đó, các hình thức xử phạt, kỷ luật đối với các trường hợp vi phạm sinh con thứ 3 hiện còn rất nhẹ, không đủ sức răn đe với những người đang có ý định sinh con thứ 3. Vẫn còn những suy nghĩ lạc hậu trong không ít người dân, như “trọng nam khinh nữ”, “đông con đông của”... Bà con thường quan niệm, phải đẻ con trai mới đủ sức khoẻ để đi biển, đi cấy, gánh vác công to, việc lớn của gia đình, dòng họ, nối dõi tông đường, nên vẫn cố gắng sinh con trai bằng nhiều cách. Thậm chí, nhiều người cho rằng, sinh con nhiều, khó khăn thì được công nhận là… hộ nghèo, được Nhà nước hỗ trợ về nhà ở, phát triển kinh tế gia đình, con cái đi học... Vì thế vẫn cứ “vô tư” vi phạm chính sách dân số, tâm lý trông chờ ỷ lại vào Nhà nước còn không ít, dẫn đến không cố gắng thoát nghèo. Thêm nữa, chế độ, chính sách thù lao còn thấp khiến không ít cán bộ, cộng tác viên dân số ở cơ sở không tâm huyết với công việc, ảnh hưởng không nhỏ đến thực hiện chính sách DS-KHHGĐ. Theo chị Hoàng Thị Xuyến, Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ TP Móng Cái: Hiện dịch vụ siêu âm, chẩn đoán giới tính thai nhi, nạo phá thai tại các thành phố, đô thị lớn cũng chạy theo nhu cầu của người dân, là một nguyên nhân dẫn đến tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.
Thực trạng này đang là những thách thức không nhỏ đối với công tác DS-KHHGĐ năm 2014. Bà Nguyễn Thị Luyến, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh nhấn mạnh: Thời gian tới, để thực hiện tốt chính sách DS-KHHGĐ, cần tập trung mọi nỗ lực đạt mục tiêu giảm sinh vững chắc, duy trì mức sinh ổn định ở những nơi có mức sinh thấp, giảm nhanh mức sinh ở những nơi có mức sinh cao, ngăn ngừa và giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Đặc biệt, giảm nhanh tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên ở các huyện miền núi có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Bên cạnh đó, đẩy mạnh các hoạt động nhằm đảm bảo cơ cấu dân số hợp lý, nâng cao chất lượng dân số nhằm đáp ứng sự nghiệp phát triển của tỉnh. Đẩy mạnh và đa dạng hoá các hình thức tuyên truyền về DS-KHHGĐ, tập trung xây dựng các điển hình tiên tiến để nhân rộng, phổ biến trên phạm vi rộng. Tăng cường hơn nữa các phương tiện và dịch vụ KHHGĐ, cũng như công tác thanh, kiểm tra đối với việc lựa chọn giới tính thai nhi.
Lưu Linh
