Đẩy lùi HIV/AIDS ra khỏi cuộc sống cộng đồng - Vẫn còn nhiều thách thức

Không giống như những người bệnh khác, những người bị HIV/AIDS ban đầu đều mang tâm trạng bất ổn, chán đời; nhiều người do mặc cảm nên tìm cách giấu bệnh để khỏi bị mang tiếng, hoặc sợ vợ con biết thì tan vỡ hạnh phúc gia đình. Đa phần họ mang tư tưởng bi quan, cho rằng đã bị nhiễm HIV rồi thì "chỉ có con đường chết, chữa làm gì"... Đó là một trong những nguyên nhân góp phần làm cho bệnh dịch lây lan nhanh trong cộng đồng. Do vậy, để HIV/AIDS không lan nhanh và trở thành đại dịch, cần có sự vào cuộc của cả cộng đồng. Người bị nhiễm HIV/AIDS cần được sẻ chia, không bị kỳ thị...

Nhìn lại những năm qua, được sự quan tâm của lãnh đạo các cấp chính quyền, sự phối, kết hợp của các ban, ngành, đoàn thể, sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế v.v... hoạt động phòng chống HIV/AIDS tại Quảng Ninh đã đạt được những kết quả rất đáng ghi nhận. Hiện tại Quảng Ninh đã và đang triển khai toàn diện chương trình phòng chống HIV/AIDS quốc gia, tổ chức nhiều hoạt động truyền thông thay đổi hành vi, can thiệp giảm tác hại của dịch bệnh, như phân phát bơm kim tiêm, bao cao su; điều trị thay thế nghiện các chất thuốc phiện bằng Methadone, chăm sóc điều trị bệnh nhân AIDS tại các phòng khám ngoại trú, tại nhà và tại cộng đồng, cấp phát hàng trăm nghìn tờ rơi, tranh tuyên truyền, bao cao su, và hàng triệu bơm kim tiêm cho các đối tượng; hiện có 12 phòng khám ngoại trú trên địa bàn tỉnh đang cung cấp thuốc ARV cho gần 3.600 bệnh nhân AIDS...

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, để công tác phòng chống lây nhiễm HIV đạt được hiệu quả, vấn đề quan trọng là phải tác động tích cực đến tâm lý những người có H, giúp họ ổn định về mặt tâm lý, có sự hiểu biết để tự chăm sóc mình, không làm lây nhiễm HIV cho những người thân trong gia đình và xã hội. Muốn vậy, việc tổ chức các CLB đồng cảm là hết sức cần thiết. Như ở TX Cẩm Phả, từ năm 2000 đến nay, được sự quan tâm của Hội LHPN tỉnh và chính quyền địa phương, cùng với sự nỗ lực của các tổ chức quốc tế như Dự án CARE, Dự án VIE 001, thị xã đã thành lập được 15 CLB đồng cảm nhằm giúp đỡ những người mắc căn bệnh thế kỷ và gia đình họ có những hiểu biết nhất định qua các cuộc tư vấn, ngăn chặn sự lây lan trong cộng đồng, giúp họ vượt qua được những cú sốc tâm lý để hoà nhập cuộc sống, đồng thời có nhiều biện pháp hơn giúp đỡ họ, con cái họ, những đứa trẻ mồ côi, khắc phục khó khăn mất mát... Bà Vũ Thị Lê, Phó Chủ tịch CLB phường Cẩm Thủy, là một trong những CLB hoạt động hiệu quả ở TX Cẩm Phả, cho biết: "Khi chúng tôi đến tiếp xúc với các đối tượng HIV/AIDS, ban đầu họ rất ngại tiếp xúc. Chúng tôi phải tìm cách thuyết phục người thân trong gia đình, dần dần mới tiếp cận được. Có nhiều người vào giai đoạn cuối trước khi chết tỏ ra rất hối hận, mong muốn chúng tôi giúp đỡ vợ con họ sau này. Sau đó chính vợ con họ lại trở thành những tuyên truyền viên rất tích cực của CLB. Nhiều người trong khu phố từ chỗ xa lánh, sợ hãi khi tiếp xúc với người bệnh, dần dần đã bình thường hóa. Người bệnh cũng không còn những suy nghĩ tiêu cực chán đời nữa...". Cũng từ những hoạt động tích cực của các thành viên trong CLB mà nhiều gia đình từ nguy cơ tan vỡ đã hàn gắn trở lại...

Cũng như vậy, huyện Vân Đồn là địa phương trước đây có rất nhiều người chết vì HIV/AIDS. Từ khi có Phòng khám, tư vấn HIV/AIDS (Bệnh viện đa khoa Vân Đồn), tình hình đã được cải thiện hơn nhiều. Những người có H được phát thuốc miễn phí, có khi được chăm sóc tại nhà khi có yêu cầu. Hiểu đúng tâm lý người nhiễm HIV là không muốn tiếp xúc trực tiếp, các thầy thuốc ở Phòng khám, tư vấn HIV/AIDS đã sử dụng hình thức tư vấn qua điện thoại. Kết quả rất nhiều người nhiễm HIV đã có sự thay đổi tích cực về tâm lý, có sự hiểu biết về căn bệnh của mình; từ đó mà chăm sóc cho mình tốt hơn.

Không chỉ là công tác khám chữa bệnh, mà đa phần các bệnh nhân bị HIV/AIDS thường có hoàn cảnh khó khăn, nhiều người không có công ăn việc làm để tự lo cho cuộc sống của chính mình. Từ nguồn hỗ trợ ban đầu của Tổ chức sức khỏe gia đình thế giới (FHI) mà Văn phòng tiếp cận cộng đồng Vạn Hoa ra đời năm 2004, đã cơ bản tạo công ăn việc làm cho gần 100 người sau cai nghiện ma tuý; mà trong đó có nhiều người bị HIV. Hoạt động của Văn phòng tiếp cận cộng đồng Vạn Hoa được dư luận đánh giá cao vì tạo ra được sự ổn định về an ninh trật tự trên địa bàn.

Tuy đã có nhiều cố gắng như vậy, nhưng công cuộc đẩy lùi HIV/AIDS ra khỏi cuộc sống vẫn đang là thách thức hiện nay. Bà Lê Thị Hoa, Giám đốc Trung tâm phòng chống HIV/AIDS (Sở Y tế), đưa ra lời cảnh báo: "Mặc dù số người phát hiện nhiễm mới HIV đang giảm dần hàng năm, ngay cả tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS trong các nhóm đối tượng có nguy cơ cao cũng giảm dần trong 3 năm gần đây. Tuy nhiên, dịch HIV/AIDS vẫn còn nhiều diễn biến phức tạp, nhất là lây nhiễm HIV qua quan hệ tình dục đang gia tăng ở một số người được coi là trong nhóm ít nguy cơ. Ngay cả những người khi xét nghiệm lần đầu không có dấu hiệu bệnh cũng không nên chủ quan, vì có khi phải được xét nghiệm nhiều lần mới có được kết luận chính xác. Điều nữa là một bộ phận dân cư chưa có nhận thức đúng đắn về HIV/AIDS, còn giấu bệnh chưa đi khám, điều trị... Do vậy dịch HIV/AIDS vẫn diễn biến khó lường và tiềm ẩn các yếu tố có thể gây bùng nổ dịch nếu chúng ta không có ý thức hay những biện pháp ứng phó toàn diện và quyết liệt hơn...

Anh Vũ