Bạn đọc có hòm thư: nhuy70566@gmail.com hỏi: “Con tôi được 8 tháng tuổi, nặng 9,5kg, cao 70,5cm; biết lật từ lúc gần 5 tháng tuổi, giờ 8 tháng tuổi rồi nhưng chưa biết bò, chưa tự ngồi được. Tuy nhiên, khi mẹ cho ngồi thì cháu ngồi rất vững. Hiện cháu đã mọc được 6 cái răng. Qua Báo Quảng Ninh, nhờ bác sĩ tư vấn giúp: Con tôi có chậm phát triển không?”.
Phóng viên Báo Quảng Ninh đã trao đổi cùng bác sĩ Đỗ Văn Thắng, phụ trách Đơn nguyên Tâm bệnh - Phục hồi chức năng, Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh, để tư vấn giúp bạn.
- Xin bác sĩ cho biết, trường hợp như bạn đọc hỏi, liệu bé có bị chậm phát triển hay không?
+ Theo định nghĩa của Hiệp hội Tâm thần Mỹ (DSM): Chậm phát triển là trẻ có chỉ số trí tuệ IQ < 70, suy kém trong hành vi đáp ứng và khởi phát trước 18 tuổi. Đối với trẻ nhỏ dưới 6 tuổi thường dùng bộ test ASQ hoặc test DenverII để sàng lọc mức độ phát triển của bé trên 4 lĩnh vực: Tương tác xã hội, vận động tinh, ngôn ngữ, vận động thô.
Trong thư chị mới đề cập đến khả năng vận động thô của cháu. Theo DenverII, trẻ 8 tháng đạt được mốc đứng vịn, mốc ngồi không đỡ. Đối chiếu với biểu hiện của cháu là đã ngồi vững, nếu đứng vịn được thì có thể sơ bộ cháu không bị chậm về vận động thô. Ngoài ra cần phải đánh giá thêm 3 lĩnh vực còn lại để đánh giá sự phát triển tổng thể của cháu.
Theo tiêu chuẩn dinh dưỡng của Viện Dinh dưỡng quốc gia (Bộ Y tế) thì bé trai 8 tháng có cân nặng chuẩn là từ 6,4-10,4kg, chiều cao chuẩn từ 66,5-75cm; bé gái có cân nặng chuẩn từ 6,2-10,2kg, chiều cao chuẩn từ 64-73,5cm. Xét theo tiêu chuẩn trên thì con bạn phát triển chiều cao, cân nặng bình thường.
- Vậy, trường hợp như thế nào được coi là trẻ chậm phát triển, thưa bác sĩ?
+ Vấn đề chính mà các bà mẹ cần quan tâm khi theo dõi sự phát triển của con là quá trình chứ không phải thời điểm. Các mốc thời gian thì vô cùng đa dạng, nhưng tựu chung, tất cả trẻ nhỏ đều trải qua một quá trình tương tự nhau. Trẻ phải đạt được những tiến bộ trong việc lẫy, dần nâng thân mình khỏi mặt đất, đầu tiên là ngồi, rồi bò và đi với tay vịn vào tường, ghế, cũi… cuối cùng là biết đi. Bởi vậy, các ông bố, bà mẹ cần có cuốn sổ ghi lại từng bước phát triển của trẻ. Chỉ cần trẻ vẫn tiếp tục phát triển các kỹ năng vận động của mình trong mỗi tháng thì không cần phải lo lắng.
Tuy nhiên, nếu trẻ đạt được một tiến bộ và sau đó 1-2 tháng mà không có gì thay đổi, mẹ nên chú ý theo dõi và cho con đi khám ở các cơ sở y tế. Nếu mẹ nhận thấy các cơ bắp của con thiếu sức mạnh thì có thể nhờ bác sĩ kiểm tra kỹ lưỡng. Đặc biệt, nếu việc chậm bò đi cùng với hàng loạt chậm trễ trong các kỹ năng khác, như: Thị giác, kỹ năng giao tiếp xã hội, khả năng vận động của đôi tay… thì đó là một tín hiệu báo động.
- Nguyên nhân nào dẫn đến trẻ chậm phát triển hệ vận động và làm thế nào để giúp trẻ phát triển tốt hệ vận động, thưa bác sĩ?
+ Trẻ chậm phát triển vận động có thể do bị suy dinh dưỡng, còi xương, sai khớp, bệnh lý ở hệ cơ hoặc thần kinh... hoặc một bệnh lý toàn thân khác.
Ngoài những trường hợp trẻ chậm phát triển tâm thần vận động do các bệnh lý bẩm sinh hoặc mắc phải tại não, một số trẻ có thể do bị bệnh tật liên tiếp làm chậm tăng trưởng thể chất, từ đó làm chậm phát triển vận động thô sơ và các kỹ năng, dẫn đến hạn chế sự tiếp xúc với thế giới bên ngoài gây thiếu thông tin cho não, nên không kích thích bé phát triển nhận thức.
Để cải thiện tình trạng chậm phát triển thể chất, vận động cho trẻ, với trẻ sơ sinh, cần thường xuyên tắm nắng từ 15-20 phút mỗi ngày vào 6-8 giờ sáng. Ánh nắng mặt trời sẽ giúp trẻ hấp thu vitamin D, làm hệ xương trẻ phát triển vững chắc, từ đó, trẻ biết lẫy, ngồi, bò dễ dàng. Ngoài ra, mẹ phải đảm bảo nhu cầu dinh dưỡng đầy đủ cho trẻ, uống đủ sữa theo độ tuổi giúp trẻ cứng cáp.
Cần theo dõi thường xuyên sự phát triển chiều cao, cân nặng của trẻ theo biểu đồ chuẩn để sớm phát hiện tình trạng thừa cân hay suy dinh dưỡng.
Theo khuyến cáo của Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ, trẻ cần được khám và đánh giá mức độ phát triển vào các mốc 3-6-9-12-18 và 24 tháng để sớm phát hiện những biểu hiện rối loạn và chậm phát triển của trẻ, từ đó có hướng can thiệp kịp thời.
- Xin cảm ơn bác sĩ!
Thu Nguyệt (Thực hiện)
