Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, ngày 13/11, Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh tham gia thảo luận tổ về các dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi); Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.
Phát biểu đề dẫn phiên thảo luận, đại biểu Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh, đề nghị: Đối với Dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi), việc hợp nhất các quy định về hàng hải và giao thông đường thủy nội địa trong cùng một bộ luật cần được nghiên cứu kỹ, nhất là những nội dung có sự khác biệt về đặc thù hoạt động, tiêu chuẩn kỹ thuật, điều kiện phương tiện và quy định về hoa tiêu. Trong đó, cần quan tâm đến lộ trình chuyển đổi đối với các loại tàu hoạt động trên biển, tàu vận tải thủy nội địa và tàu du lịch, bảo đảm phù hợp với điều kiện khai thác thực tế.
Từ thực tiễn tại Quảng Ninh, đại biểu Quản Minh Cường dẫn chứng hoạt động tàu du lịch trên vịnh Hạ Long. Mặc dù có những phương tiện được xếp vào nhóm tàu hoạt động trên biển, nhưng thực tế phạm vi và tính năng khai thác chủ yếu trong vùng vịnh, có đặc điểm gần với phương tiện thủy nội địa. Vì vậy, nếu áp dụng đồng bộ các tiêu chuẩn, điều kiện đối với tàu biển có thể phát sinh những bất cập, gây khó khăn cho doanh nghiệp, thậm chí không bảo đảm tính khả thi trong chuyển đổi phương tiện. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu quy định phù hợp với từng loại phương tiện, khu vực và phạm vi hoạt động, vừa bảo đảm an toàn hàng hải, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển du lịch.
Đối với Dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, đại biểu nhấn mạnh: Đây là lĩnh vực mới, có nhiều nội dung chuyên sâu, đòi hỏi phải được nghiên cứu thận trọng. Trong đó, cần làm rõ phạm vi, phương thức hoạt động của thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tập trung và thị trường phi tập trung (OTC); địa vị pháp lý của các chủ thể tham gia; điều kiện thành lập, hoạt động của trung tâm thanh toán bù trừ; cơ chế ký quỹ, xử lý trường hợp mất khả năng thanh toán.
Đại biểu cũng đề nghị quan tâm đến quy định phân loại nhà đầu tư, điều kiện và giới hạn tham gia của nhà đầu tư cá nhân; các hành vi thao túng thị trường, quảng cáo sai lệch, giao dịch trái phép và cơ chế phòng ngừa, ngăn chặn lừa đảo. Đồng thời, cần nghiên cứu cơ chế để doanh nghiệp Nhà nước tham gia giao dịch hàng hóa phái sinh nhằm phòng ngừa, quản trị rủi ro trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố, đề nghị đối với Dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi), việc hợp nhất hai luật cần được nghiên cứu kỹ lưỡng bởi hai lĩnh vực có nhiều khác biệt về đặc điểm phương tiện, vùng nước, điều kiện khai thác và phương thức quản lý. Trong khi đó, một số khái niệm tại dự thảo còn chưa rõ ràng, như luồng đường thủy nội địa, luồng hàng hải nội địa; cảng, bến hàng hải và cảng, bến đường thủy. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, phân nhóm các quy định theo đặc thù từng lĩnh vực, bảo đảm thuận lợi trong quá trình áp dụng.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung, làm rõ quy định về cảng, bến phục vụ đóng tàu và hoạt động nạo vét luồng, vùng nước cảng, bến. Theo đại biểu, hiện nay hoạt động nạo vét đang gặp nhiều khó khăn do chịu sự điều chỉnh của nhiều quy định pháp luật, nhất là các thủ tục liên quan đến quản lý vật chất nạo vét, khoáng sản đi kèm và đổ thải. Bên cạnh đó, cần làm rõ quy định đối với các tuyến đường thủy nội địa đi qua biển và hoạt động giao thông trong khu vực di sản, nhất là vùng lõi Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà.
Từ thực tiễn Quảng Ninh, đại biểu phản ánh những băn khoăn của doanh nghiệp vận tải, du lịch trên vịnh Hạ Long trước yêu cầu chuyển đổi tàu sông cấp VR-SB sang tàu biển. Nhiều phương tiện có quy mô lớn, đạt tiêu chuẩn 5-6 sao, phục vụ khách lưu trú qua đêm nhưng phạm vi hoạt động chủ yếu trong vùng nước vịnh. Do đó, việc áp dụng chung các tiêu chuẩn đối với tàu biển có thể gây khó khăn, phát sinh chi phí lớn cho doanh nghiệp. Đại biểu đề nghị đánh giá tác động đối với đội tàu hiện có, phân loại rõ đối tượng, phạm vi hoạt động và xây dựng lộ trình chuyển đổi đủ dài, phù hợp với từng nhóm phương tiện; đồng thời nghiên cứu chính sách hỗ trợ tín dụng, thuế, phí để doanh nghiệp có điều kiện đổi mới tàu.
Đại biểu cũng lưu ý, không nên mặc định tàu biển chỉ hoạt động trên biển, tàu sông chỉ hoạt động trên sông, bởi thực tế có những phương tiện hoạt động ven bờ, trong vùng vịnh với đặc điểm và tải trọng khác nhau. Việc phân cấp, nâng cấp tàu VR-SB lên tàu biển cần căn cứ vào tuyến hoạt động, cự ly và điều kiện khai thác thực tế. Đối với quy định thuyền trưởng kiêm máy trưởng trên tàu du lịch có sức chở 48 ghế, đại biểu đề nghị giao Chính phủ quy định cụ thể theo từng loại phương tiện, tránh quy định cứng trong luật, không phù hợp với thực tế vận hành của những tàu du lịch nhiều tầng.
Ngoài ra, đại biểu đề nghị rà soát quy định về vùng đệm tại khu neo đậu, vùng quay trở tàu; quy hoạch luồng đường thủy nội địa và vùng nước cảng biển, bảo đảm đồng bộ với quy hoạch không gian biển, tránh chồng lấn luồng, hành lang an toàn. Đối với các vùng nước cảng biển chưa hình thành cảng, cần làm rõ định hướng sử dụng đa mục đích và cơ chế điều chỉnh quy hoạch phù hợp. Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà đề nghị, cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo theo hướng phân định rõ đặc thù từng lĩnh vực, giải quyết những vướng mắc từ thực tiễn, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi khi triển khai.
