Sự phụ thuộc quá nhiều vào nguồn tài nguyên hữu hạn khiến ngành công nghiệp Quảng Ninh nói riêng và tỉnh Quảng Ninh nói chung thời gian qua phát triển thiếu bền vững. Chính vì thế, những năm gần đây, Quảng Ninh đã và đang không ngừng nỗ lực thực hiện đồng bộ các giải pháp thúc đẩy phát triển công nghiệp theo hướng bền vững.
Gam màu sáng từ công nghiệp hỗ trợ
Theo kết quả thống kê của Sở Công Thương Quảng Ninh, tỷ trọng công nghiệp hỗ trợ trong giai đoạn 2010-2015 chiếm từ 45,57%-49,21%. Kết quả đó có sự đóng góp của các doanh nghiệp FDI như: Nhà máy sản xuất sợi Công ty TNHH Khoa học kỹ thuật Texhong Ngân Long, KCN Hải Yên, TP Móng Cái; Công ty TNHH Yazaki Việt Nam, tại KCN Đông Mai, TX Quảng Yên; Nhà máy chế biến dầu thực vật Công ty TNHH Dầu thực vật Cái Lân, KCN Cái Lân, TP Hạ Long; Nhà máy xay lúa mỳ VFM-Wilmar của Công ty TNHH Xay lúa mì VFM-WILMAR... Chỉ riêng 10 tháng năm 2015, Công ty TNHH Texhong Ngân Long có giá trị hàng hoá xuất khẩu đạt trên 280 triệu USD, giá trị hàng hoá nhập khẩu trên 231 triệu USD, doanh thu đạt trên 291 triệu USD. Tiếp nối thành công này, Công ty tiếp tục triển khai xây dựng nhà máy sản xuất sợi quy mô lớn thứ 2 tại huyện Hải Hà từ tháng 1-2015 với diện tích 26,7ha. Công trình có tổng mức đầu tư 90 triệu USD, bao gồm các hạng mục: nhà văn phòng, khách sạn, nhà ăn và 2 nhà máy có công suất 250.000 cọc sợi/năm… Tháng 10-2014, Nhà máy sản xuất hệ thống dây dẫn và cụm thiết bị điện ô tô thuộc Công ty TNHH Yazaki Việt Nam, KCN Đông Mai TX Quảng Yên đi vào hoạt động sau 1 năm thi công với số vốn đầu tư trên 35 triệu USD, tạo việc làm ổn định cho 1.465 lao động. Đây là dự án 100% vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đầu tiên từ Nhật Bản vào KCN Đông Mai, đồng thời mở đường cho làn sóng đầu tư công nghiệp hỗ trợ vào KCN Đông Mai nói riêng và Quảng Ninh nói chung. Chỉ tính trong năm 2015, giá trị hàng hoá xuất khẩu của Công ty đạt trên 27 triệu USD, giá trị hàng hoá nhập khẩu đạt trên 32 triệu USD, doanh thu đạt trên 27 triệu USD... Những ví dụ nêu trên là sự khởi sắc trong hoạt động công nghiệp hỗ trợ thể hiện bức tranh công nghiệp Quảng Ninh ngày một cân đối và phát triển bền vững mà trong đó ngành công nghiệp hỗ trợ trở thành động lực tăng trưởng chính.
Lộ trình cho tương lai
Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Nguyễn Mạnh Hà, Giám đốc Sở Công Thương cho biết: Có thể hình dung bức tranh công nghiệp của Quảng Ninh đến năm 2020 sẽ phát triển bền vững với giá trị gia tăng ngành tăng ít nhất 3,1%/năm; bảo đảm cung cấp điện bền vững, ổn định và thân thiện với môi trường, giảm thiểu lãng phí điện với tốc độ tăng trưởng trên 10%/năm; phát triển công nghiệp có chọn lọc, ưu tiên phát triển công nghiệp chế biến, công nghiệp phụ trợ; phát triển khu công nghiệp đã được quy hoạch của tỉnh theo hướng chuyên sâu tập trung các ngành công nghệ cao, công nghệ sạch, công nghiệp điện tử; duy trì phát triển các ngành khai thác khoáng sản phi kim loại, gốm sứ, hàng thủ công mỹ nghệ, vật liệu xây dựng và cơ khí.
Để thực hiện mục tiêu này, Quảng Ninh đang từng bước thúc đẩy ngành công nghiệp sạch, công nghệ cao được lồng ghép, khớp nối trong một tổng thể, với 2 trụ cột chính là: Dịch vụ tổng hợp hiện đại - Nông nghiệp xanh và kinh tế biển. Theo đó, đến năm 2020, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đạt khoảng 12-13%, giai đoạn 2020-2030 đạt khoảng 6-7%; cơ cấu GDP theo hướng dịch vụ - công nghiệp, dịch vụ chiếm từ 48-49%, công nghiệp-xây dựng chiếm từ 47%-48%, nông nghiệp chiếm 3-5%. Phấn đấu giá trị tăng thêm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo bình quân tăng 14%; tỷ lệ tăng trưởng ngành sản xuất VLXD ở mức 10%/năm tới năm 2020. Đặc biệt là khai thác than bền vững, hoạt động khai thác than phải sử dụng công nghệ tiên tiến bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia giảm thiểu tác động đến môi trường, phù hợp với mục tiêu phát triển du lịch, nâng cao chất lượng môi trường sống. Phấn đấu tăng trưởng giá trị gia tăng ngành Than là 3,5%/năm trong giai đoạn đến năm 2015 và 3,1% trong giai đoạn 2015-2020.
Với mục tiêu tạo ra bức tranh công nghiệp ngày một cân đối và phát triển bền vững, trong đó ngành công nghiệp hỗ trợ trở thành động lực tăng trưởng chính, Quảng Ninh sẽ chú trọng tới 2 ưu tiên sau: xây dựng các ngành đột phá bằng cách thu hút các tập đoàn sản xuất quốc tế lớn theo định hướng ưu tiên các dự án kỹ thuật cao, các dự án thân thiện với môi trường, tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao, sản phẩm xuất khẩu; tiếp tục duy trì và phát triển các tiểu ngành hiện tại như khai thác khoáng sản phi kim loại, sản xuất VLXD, gốm sứ, cơ khí… theo hướng đổi mới năng lực sản xuất, cải thiện thương hiệu. Trong đó, nguồn lực để phát triển ngành công nghiệp Quảng Ninh toàn diện không chỉ nằm ở vốn đầu tư, mà điều quan trọng nhất là muốn tạo được sự kích thích phát triển phải từ kết cấu hạ tầng đồng bộ. Theo đó, những tuyến đường giao thông động lực để kết nối Quảng Ninh nhanh nhất với trong nước và quốc tế cần sớm được tập trung đầu tư là Dự án Cảng hàng không Vân Đồn; các tuyến đường cao tốc Hải Phòng - Hạ Long, Nội Bài - Hạ Long, Hạ Long - Móng Cái; cảng biển Hải Hà đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân… Cùng với đó, phát huy tối đa vai trò cửa ngõ, cầu nối quan trọng của Quảng Ninh giữa hai khu vực Đông Bắc Á - Đông Nam Á; tăng cường liên kết vùng với các tỉnh trong vùng Đồng bằng sông Hồng; hình thành trung tâm trung chuyển hàng hoá xuất khẩu miền Bắc sang thị trường Trung Quốc và quốc tế. Việc thu hút đầu tư cũng được chọn lọc theo hướng ưu tiên các dự án kỹ thuật cao, dự án FDI và các dự án thân thiện với môi trường, nhằm tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, sản phẩm xuất khẩu, tạo lập thương hiệu sản phẩm công nghiệp. Trên cơ sở đó, tỉnh sẽ tập trung thu hút kêu gọi các dự án đầu tư, nhằm hình thành các khu công nghiệp công nghệ cao, khu công nông nghiệp, khu công nghệ cao chuyên ngành công nghệ sinh học, các khu công nghiệp hỗ trợ phát triển công nghiệp chế biến và công nghiệp phục vụ cho nông nghiệp.
Theo định hướng này, Quảng Ninh đã và đang giữ đúng lộ trình đến năm 2020 sẽ trở thành tỉnh dịch vụ - công nghiệp.
Cao Quỳnh
