Dự án Bảo vệ sức khoẻ tâm thần tại cộng đồng và trẻ em (BVSKTTCĐ&TE) được ngành Y tế tỉnh giao cho Bệnh viện Bảo vệ sức khoẻ tâm thần Quảng Ninh chủ trì, thực hiện từ năm 2001. Trong thời gian qua, hoạt động BVSKTTCĐ&TE trên địa bàn tỉnh đã được Bệnh viện thực hiện có hiệu quả, góp phần tăng cường công tác quản lý người bệnh, củng cố và hoàn thiện mạng lưới chăm sóc sức khoẻ tâm thần tại cộng đồng, đồng thời nâng cao nhận thức về bệnh tâm thần cho người dân tại các xã, phường.
Thạc sĩ, bác sĩ Vũ Minh Hạnh, Phó Giám đốc Bệnh viện, cho biết: Dự án BVSKTTCĐ nằm trong chương trình mục tiêu quốc gia về y tế, được triển khai qua nhiều giai đoạn với các tên gọi khác nhau; trong đó, giai đoạn 2011-2015 có tên BVSKTTCĐ&TE. Dự án có mục tiêu chung là tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khoẻ tâm thần cho nhân dân theo phương thức lồng ghép Dự án với các nội dung chăm sóc sức khoẻ khác của trạm y tế xã, phường; phát hiện, quản lý và điều trị người bệnh kịp thời để họ sớm trở về sống hoà nhập với cộng đồng.
Để thực hiện tốt những mục tiêu trên, Bệnh viện đã phối hợp với các trung tâm y tế, trạm y tế xã, phường triển khai thực hiện Dự án. Hàng năm, Bệnh viện tổ chức các đoàn y, bác sĩ đến các trạm y tế xã, phường khám sàng lọc cho các bệnh nhân tâm thần và các trường hợp có nguy cơ mắc bệnh tâm thần để phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Bệnh viện cũng mở trên 40 lớp tập huấn cho gần 2.000 lượt cán bộ y tế xã, phường về sức khoẻ tâm thần và hướng dẫn triển khai công tác của Dự án. Qua các lớp tập huấn, các cán bộ y tế cơ sở được nâng cao về năng lực triển khai các hoạt động của Dự án, lồng ghép với các hoạt động chăm sóc ban đầu tại tuyến xã, phường. 5 năm qua, Bệnh viện còn phối hợp với Sở LĐ-TB&XH tổ chức 7 lớp tập huấn cho gia đình bệnh nhân tâm thần tại 7 huyện, thị xã, thành phố có đông người mắc bệnh. Công tác tuyên truyền còn được đẩy mạnh thông qua các panô, áp phích, tờ rơi, sách nhỏ tuyên truyền để cung cấp cho các trạm y tế và người bệnh, nhờ đó nhận thức của nhân dân về sức khoẻ tâm thần được thay đổi, nâng lên rõ rệt.
Năm 2010, toàn tỉnh có 129/186 xã, phường, thị trấn được triển khai Dự án, đến hết năm 2015, tỷ lệ là 159/186. Năm 2016, Bệnh viện triển khai thực hiện Dự án tại 5 xã, nâng số xã, phường, thị trấn được triển khai Dự án lên 164/186; trong đó 10/14 địa phương đã triển khai tại 100% các xã, phường. Tỷ lệ bệnh nhân tâm thần được quản lý tại cộng đồng đạt khoảng 92% so với số lượng bệnh nhân ước tính của địa phương. Số bệnh nhân được điều trị ổn định tại gia đình là trên 85%; chỉ có từ 9-14% bệnh nhân tái phát, phải đi bệnh viện điều trị trong đợt cấp tính. Các bệnh nhân được cơ sở y tế phát hiện, sàng lọc tại cộng đồng, sau đó được các bác sĩ chuyên khoa tâm thần khám và chẩn đoán, xác định bệnh, lập hồ sơ quản lý và kê đơn thuốc điều trị tại cộng đồng. Bệnh viện cung ứng thuốc chuyên khoa tâm thần, cấp phát đều đặn hàng tháng cho các trạm y tế, chuyển đến bệnh nhân theo đúng quy định.
Sau 15 năm thực hiện, Dự án đã góp phần quản lý tốt người bệnh tâm thần, giúp họ tái hoà nhập cộng đồng một cách thuận lợi, tốt nhất ngay tại gia đình và tuyến y tế cơ sở mà không mất nhiều chi phí. Tuy nhiên, Dự án cũng gặp nhiều khó khăn, như: Toàn tỉnh hiện chưa có mạng lưới chuyên khoa tâm thần hoạt động rộng khắp đến các trạm y tế xã, phường nên khó trong việc tư vấn, quản lý, điều trị bệnh nhân; kinh phí cho các hoạt động của Dự án ngày càng giảm; một số người dân còn mang nặng tâm lý kỳ thị, xa lánh người bệnh và gia đình người bệnh; một số gia đình, bệnh nhân phủ định bệnh, không hợp tác điều trị; địa bàn rộng, dân cư rải rác... gây khó khăn cho việc triển khai Dự án đến toàn bộ các xã, phường, thị trấn.
Theo thạc sĩ, bác sĩ Vũ Minh Hạnh: 5 năm gần đây, Dự án còn thêm cả phần bảo vệ sức khoẻ tâm thần trẻ em, tuy nhiên, vì nhiều lý do như thiếu nhân lực, thiếu kinh phí... nên chưa triển khai được nhiều hoạt động cho đối tượng này. Bệnh nhân tâm thần hầu hết mang bệnh suốt đời nên phải chăm sóc, quản lý suốt đời. Vì vậy, Bệnh viện đề nghị tiếp tục triển khai Dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia về y tế, đồng thời tăng thêm kinh phí từ cấp trung ương, cấp tỉnh để triển khai Dự án rộng khắp toàn tỉnh, nâng cao chất lượng bảo vệ sức khoẻ tâm thần cộng đồng và trẻ em.
Hoàng Quý
