Thực hiện kế hoạch giám sát năm 2013, vừa qua Đoàn giám sát Ban Văn hoá - Xã hội, HĐND tỉnh đã tổ chức đợt giám sát việc thực hiện một số chính sách an sinh xã hội của Trung ương và của tỉnh, trong đó có nội dung về chính sách bảo hiểm y tế (BHYT). Đoàn đã làm việc với Bảo hiểm Xã hội tỉnh, 6 huyện, thị xã, thành phố; 4 đơn vị xã, phường; 2 bệnh viện tuyến tỉnh, 10 cơ sở y tế trường học, đồng thời trực tiếp gặp gỡ, tiếp xúc với 22 hộ gia đình thuộc các nhóm đối tượng trong diện thụ hưởng chính sách... để có cơ sở đánh giá việc thực hiện chính sách BHYT trên địa bàn tỉnh.
Những năm qua, Tỉnh uỷ, HĐND, UBND tỉnh đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện công tác BHYT; Sở Y tế, BHXH tỉnh và các sở, ban, ngành, đoàn thể liên quan đã phối hợp tích cực trong việc tuyên truyền, triển khai thực hiện chính sách pháp luật về BHYT trên địa bàn. Công tác quản lý Nhà nước về BHYT được tăng cường. Việc thực hiện cải cách hành chính, nâng cao tinh thần trách nhiệm, ý thức phục vụ trong cán bộ, công chức, viên chức ngành Y tế và BHXH, chất lượng KCB tại các cơ sở y tế vì mục tiêu đáp ứng sự hài lòng của người bệnh BHYT đã từng bước được nâng lên… Kết quả, sau 4 năm thực hiện Luật BHYT đối tượng tham gia được mở rộng, số người tham gia tăng qua từng năm. Tỷ lệ bao phủ BHYT so với dân số tăng từ 65,26% (năm 2009) lên 74,84% (năm 2012) và hiện nay là 76%, với 912.039 người tham gia BHYT, cao hơn tỷ lệ bao phủ BHYT bình quân chung của cả nước (trên 68%). Hàng năm có khoảng 1,2 triệu lượt người KCB BHYT với tần suất KCB 2 lần/thẻ/năm; quyền lợi KCB của người tham gia BHYT được đảm bảo đúng quy định của Luật BHYT.
Việc triển khai khám chữa bệnh BHYT tại các trạm y tế xã, phường, thị trấn, các cơ sở y tế trường học trong tỉnh, cùng với mạng lưới y tế thôn, bản ngày càng được củng cố đã góp phần từng bước đảm bảo việc chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho người dân vùng nông thôn, nhất là người dân vùng sâu, vùng xa, người dân tộc thiểu số và giảm tải KCB tuyến trên. Nhận thức của người dân về chính sách BHYT có nhiều chuyển biến tích cực. Về quản lý và sử dụng Quỹ BHYT, đến cuối năm 2013, có 17/98 cơ sở khám chữa bệnh áp dụng phương thức thanh toán định suất, chiếm 17,34% cơ sở khám chữa bệnh BHYT (không kể trạm y tế xã). Theo báo cáo của Bảo hiểm Xã hội tỉnh, số thu quỹ năm 2012 đạt 658 tỷ đồng, tăng 57,4% so với năm 2010. Chi quỹ BHYT hàng năm đều đảm bảo cân đối và có kết dư (năm 2010 kết dư 44,3 tỷ đồng, năm 2012 kết dư 6,67 tỷ đồng). Tuy nhiên, từ đầu năm 2013 đến nay, quỹ BHYT luôn mất cân đối thu chi, dự kiến năm 2013 bội chi tương đương 180 tỷ đồng, nguyên nhân chủ yếu do chi phí tăng giá dịch vụ y tế theo thông tư số 04/TTLT- BTC- BYT.
Có thể nói, sau 4 năm thực hiện Luật BHYT đã thu được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện vẫn còn một số hạn chế, vướng mắc, đó là cấp uỷ và chính quyền một số địa phương cấp huyện, cấp xã chưa thực sự quan tâm đến công tác chỉ đạo triển khai để thúc đẩy BHYT toàn dân. Theo Điều 5, 8 của Luật BHYT quy định UBND các cấp thực hiện quản lý nhà nước về BHYT tại địa phương, tuy nhiên, thực tế sự vào cuộc của UBND một số địa phương còn khá mờ nhạt, mới tập trung vào việc ban hành công văn, nghị quyết về BHYT.
Tại tất cả các địa phương, tình trạng nhóm đối tượng tự nguyện tham gia BHYT đạt thấp, chỉ những người có nguy cơ đau ốm mới tham gia BHYT tự nguyện, trong khi số chi KCB BHYT cho đối tượng tự nguyện cao hơn rất nhiều so với số thu, chính vì vậy nhóm BHYT tự nguyện là nguyên nhân gây hụt quỹ. Ví dụ, năm 2012 số thu mua thẻ BHYT tự nguyện là 38,41 tỷ đồng nhưng quỹ BHYT chi cho đối tượng này là 94,879 tỷ đồng. Tình trạng trẻ em dưới 6 tuổi đi KCB bằng giấy khai sinh, giấy chứng sinh phổ biến ở nhiều nơi (tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh, năm 2012 có gần 30%) gây khó khăn cho công tác quản lý, thanh quyết toán chi phí BHYT.
Bên cạnh đó, tình trạng cấp trùng thẻ BHYT gây lãng phí ngân sách. Theo số liệu báo cáo, trong 2 năm (2011-2012) toàn tỉnh có 3.236 thẻ cấp trùng. Nguyên nhân chính là do quy định và giải pháp thực hiện cấp thẻ chưa khoa học nên chưa loại được tình trạng trùng thẻ. Làm việc tại 1 xã, có cử tri cho biết đã nhận được 4 thẻ BHYT các loại.
Tình trạng nợ BHYT của doanh nghiệp vẫn tiếp diễn, với tổng số nợ lên đến hơn 130 tỷ đồng. Trong đó, có nhiều doanh nghiệp nợ đọng kéo dài như: Các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Vinashin, doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng… làm ảnh hưởng không nhỏ đến quyền lợi của người lao động. Nguyên nhân chính là do nhận thức của chủ sử dụng lao động về chính sách BHYT chưa đầy đủ, trách nhiệm với người lao động chưa cao. Bên cạnh đó, do tình hình kinh tế gặp nhiều khó khăn, nhiều doanh nghiệp phá sản, giải thể hoặc tạm ngừng hoạt động dẫn đến không có khả năng đóng BHYT cho người lao động theo quy định.
Công tác khám, chữa bệnh ban đầu cho người dân ở tuyến xã còn bộc lộ nhiều hạn chế dẫn đến tình trạng đi KCB trái tuyến, vượt tuyến gây quá tải ở bệnh viện tuyến trên và đó cũng là một trong những nguyên nhân người bệnh không hài lòng với việc có BHYT. Công tác y tế trường học chưa được quan tâm đúng mức, nhiều trường còn coi nhẹ công tác y tế trường học dẫn đến thiếu quan tâm cho công tác này. Tại hầu hết các trường nơi Đoàn giám sát đến làm việc đều không đảm bảo quy định về trang thiết bị y tế, tủ thuốc... theo yêu cầu.
Vừa qua, UBND tỉnh đã ban hành Chương trình hành động triển khai thực hiện Nghị quyết 21-NQ/TW ngày 22-11-2012 của Bộ Chính trị “Về việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác BHXH, BHYT giai đoạn 2012-2020”, trong đó đề ra mục tiêu đến năm 2020 đạt tỷ lệ 95% dân số toàn tỉnh tham gia BHYT. Như vậy, từ nay đến năm 2020 phải tăng tỷ lệ bao phủ BHYT của tỉnh thêm gần 20%, một con số không nhỏ, đòi hỏi phải có nhiều giải pháp đồng bộ, quyết liệt hơn nữa. Đặc biệt, trong thời gian tới cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về BHYT; nâng cao nhận thức của cấp uỷ Đảng, chính quyền, các tổ chức đoàn thể và mọi người dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của BHYT cũng như nghĩa vụ của mỗi người dân trong tham gia BHYT; đa dạng các loại hình khám chữa bệnh, cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ và đáp ứng sự hài lòng của người bệnh. Đồng thời, tập trung khắc phục những hạn chế, thiếu sót nêu trên để việc thực hiện chính sách BHYT ngày càng hiệu quả, phát huy vai trò là một chính sách an sinh xã hội có ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
Châu Hoài Thu
(Ban Văn hoá - Xã hội, HĐND tỉnh)
