Cũng giống như bao người phụ nữ khác, chị Đ.T.H. (phường Hà Khánh, TP Hạ Long) rất lo lắng khi biết tin mình bị nhiễm HIV, nhưng chị lo là đứa con chị đang mang trong bụng. Chị chia sẻ: “Những ngày đầu mang thai, ngày nào tôi cũng tự trách mình vì nghĩ rằng con tôi sẽ bị nhiễm HIV, con sinh ra, cuộc đời con sẽ ra sao? Nhưng sau khi được các bác sĩ tư vấn và tham gia các câu lạc bộ phòng chống HIV, tôi đã đi điều trị phòng lây nhiễm HIV cho con…”.
Không chỉ chị H., nhiều phụ nữ bị nhiễm HIV cũng có những lo lắng về việc lây truyền HIV từ mẹ sang con. Theo các chuyên gia, con đường lây truyền HIV từ mẹ sang con chủ yếu qua 3 thời kỳ: Trong khi mang thai, chuyển dạ đẻ và cho con bú. Cách phòng tránh sau sinh chủ yếu là tư vấn cho người mẹ về những nguy cơ lây nhiễm HIV khi cho trẻ bú; trong đó, tốt nhất là nuôi trẻ bằng sữa thay thế nếu có điều kiện. Trường hợp không có điều kiện sử dụng sữa thay thế, cần hướng dẫn người mẹ cho con bú hoàn toàn trong thời gian đầu, sau đó cai sữa sớm, chuyển ăn dặm ngay khi có thể, để giảm nguy cơ lây nhiễm HIV cho trẻ. Bên cạnh đó, trẻ cần được giới thiệu và chuyển gửi tới các phòng khám ngoại trú để được theo dõi và điều trị bằng thuốc ARV. Hiện Bộ Y tế quy định tất cả những trường hợp phụ nữ mang thai và cho con bú bị nhiễm HIV đều được điều trị miễn phí bằng thuốc kháng HIV (ARV).
Việc phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con đã được các cơ sở y tế và các ban, ngành, đoàn thể của tỉnh quan tâm, đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân. Nhờ đó, riêng 3 tháng đầu năm nay, toàn tỉnh chỉ có 1/24 trẻ sinh ra bị nhiễm HIV từ mẹ. Số lượng các ca lây truyền HIV từ mẹ sang con giai đoạn 2011-2015 dao động trong khoảng 4% và có xu hướng giảm dần qua các năm. Trong tháng cao điểm dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con năm 2016 (từ ngày 1 đến 30-6) với chủ đề “Loại trừ lây truyền HIV từ mẹ sang con”, bên cạnh công tác thông tin tuyên truyền, các ban, ngành trong tỉnh đã đẩy mạnh cung cấp dịch vụ dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con. Trong đó, tập trung công tác tư vấn xét nghiệm HIV cho phụ nữ mang thai; tư vấn và xét nghiệm HIV ngay từ lần đầu khi phụ nữ mang thai đến khám thai tại các cơ sở y tế; mở rộng tư vấn xét nghiệm HIV cho phụ nữ mang thai tại tuyến xã...
Tuy nhiên, quá trình điều trị lây nhiễm HIV từ mẹ sang con cho người bệnh hiện còn gặp không ít khó khăn. Phó Giám đốc Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh Lưu Thanh Hải chia sẻ: “Một số phụ nữ mang thai khi biết mình bị nhiễm HIV vẫn sợ bị kỳ thị, phân biệt đối xử, nên không đến đăng ký và quản lý thai nghén tại các cơ sở y tế theo đúng quy định. Thậm chí, có những trường hợp cán bộ y tế đến nhà tư vấn để đưa vào chương trình quản lý, theo dõi, chăm sóc, nhưng họ không thừa nhận mình bị nhiễm. Có trường hợp được uống thuốc điều trị ARV để phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, nhưng không tuân thủ điều trị, bỏ thuốc, gián đoạn điều trị…”.
Thời gian tới, các đơn vị y tế trên địa bàn tỉnh tiếp tục đẩy mạnh hoạt động truyền thông về HIV/AIDS, tập trung ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn; trong đó chú trọng tư vấn cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ về sức khoẻ sinh sản, cách phòng tránh HIV. Các đơn vị cũng tiếp tục thực hiện tốt công tác quản lý, theo dõi và chăm sóc phụ nữ mang thai nhiễm HIV tại xã, phường; giới thiệu hoặc chuyển gửi họ đến các phòng khám ngoại trú để được điều trị ARV và các dịch vụ y tế khác khi cần thiết... nhằm góp phần giảm thiểu lây truyền HIV từ mẹ sang con, mang lại hạnh phúc cho những bà mẹ có HIV.
Hoàng Quỳnh
