So với nhiều tỉnh, thành trong cả nước, nhiều năm trở về trước, Quảng Ninh là tỉnh nằm trong nhóm những tỉnh có tỷ số giới tính khi sinh cao nhất toàn quốc. Năm 2008, tỷ số chênh lệch giới tính của tỉnh là 122 bé trai/100 bé gái. Tuy nhiên, tính đến hết năm 2015, con số này đã giảm sâu xuống chỉ còn 112,5 bé trai/100 bé gái. Dù tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh (MCBGTKS) hiện đã thấp hơn so với cả nước, nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất cân bằng. Điều này đòi hỏi ngành DS-KHHGĐ tỉnh tiếp tục triển khai các giải pháp nhằm giảm thiểu tình trạng MCBGTKS. Và, đợt tập huấn phổ biến kiến thức về chính sách DS-KHHGĐ, quy định nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi được tổ chức tại các địa phương trong tỉnh trong tháng 8 này và tháng 9 tới đây là một trong số những giải pháp đó.
Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, đến nay Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh đã phối hợp mở lớp tập huấn tại 6 địa phương, gồm: Hạ Long, Cẩm Phả, Quảng Yên, Đông Triều, Uông Bí, Hoành Bồ. Với mục đích hướng tới thực hiện quan điểm "nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi", các lớp tập huấn đều dành phần lớn thời lượng nói về thực trạng, nguyên nhân và những hệ lụy xã hội trong việc MCBGTKS của tỉnh và các địa phương trên địa bàn. Cùng với đó, giảng viên của lớp học cũng đã phổ biến đến các học viên những chính sách, chủ trương của Đảng và Nhà nước liên quan đến nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi, như: Pháp lệnh dân số; Nghị định số 176/2013/NĐ-CP ngày 14-11-2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế; Quyết định số 468/QĐ-TTg ngày 23-3-2016 của Thủ tướng Chính phủ về đề án Kiểm soát MCBGTKS giai đoạn 2016-2025…
Chị Đinh Thị Dung, cán bộ chuyên trách dân số xã Hiệp Hoà (Quảng Yên), một học viên tham gia lớp tại Quảng Yên đã khá hào hứng chia sẻ với chúng tôi sau khi tham gia buổi tập huấn này. Chị cho biết: Hiệp Hoà là xã công giáo toàn tòng. Người dân ở đây coi sinh đẻ là tự nhiên, do chúa ban tặng và việc nạo phá thai, sử dụng các biện pháp tránh thai là cấm kỵ. Tư tưởng "trọng nam khinh nữ", có con trai để nối dõi tông đường ăn sâu vào nếp nghĩ của người dân bao đời nay. Vì vậy, trước Hiệp Hoà luôn là điểm "nóng" về sinh con thứ 3. Vài năm trở lại đây, tỷ lệ sinh con thứ 3 của Hiệp Hoà đã giảm đáng kể. Song, tình trạng MCBGTKS luôn có nguy cơ tăng cao. Do đó, thời gian qua, xã đã đẩy mạnh vận động người dân không lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức nhằm từng bước ngăn chặn tình trạng MCBGTKS trên địa bàn. Tuy nhiên, công tác này vẫn còn gặp nhiều khó khăn. "Khó khăn lớn nhất vẫn là khâu tuyên truyền, vận động người dân. Làm cách nào giúp người dân hiểu, nghe ra và làm theo những gì mình nói là vấn đề lớn. Quá trình thực tế đi vận động xảy ra nhiều tình huống rất khó giải quyết. Tham gia lớp tập huấn này, tôi đã được biết thêm nhiều kiến thức về MCBGTKS, kỹ năng vận động người dân không lựa chọn giới tính thai nhi. Đồng thời, qua đây tôi cũng có dịp trao đổi, thảo luận với các đồng nghiệp, thành viên các ngành liên quan để tháo gỡ những khó khăn thực tế trong quá trình thực hiện" - chị Dung nói.
Không chỉ chị Dung, hẳn mỗi học viên sau những buổi tập huấn thế này đều có những thu nhận riêng về vấn đề MCBGTKS cũng như tác hại của việc lựa chọn giới tính thai nhi đối với gia đình, cộng đồng, xã hội. Nói về điều này, chị Tạ Thị Minh, Trưởng Phòng Truyền thông - Giáo dục, Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh cho hay, tại lớp tập huấn ở TX Quảng Yên, đại diện một cơ sở y tế tư nhân trên địa bàn đã chia sẻ rằng: Qua tập huấn, họ biết được thêm những hệ lụy của việc MCBGTKS. Để giảm thiểu tình trạng này, ngoài việc giảm tỷ lệ sinh con thứ 3 thì việc lựa chọn giới tính thai nhi cũng đóng vai trò rất quan trọng. Hiểu rõ điều này, cơ sở sẽ thực hiện nghiêm các quy định về lựa chọn giới tính thai nhi, không để lộ giới tính của trẻ khi các bà mẹ đến khám, siêu âm...
Không chỉ ở Hạ Long, Cẩm Phả hay Quảng Yên, lớp tập huấn như thế này được tổ chức ở 14/14 huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh. Chị Tạ Thị Minh cho biết, đợt tập huấn khởi động từ đầu tháng 8 và kéo dài đến hết tháng 9 ở khắp các địa phương trong tỉnh. Tính đến nay, đợt tập huấn đã tổ chức được ở 6 địa phương cho khoảng 300 người tham dự. Ở mỗi địa phương, Chi cục đều tổ chức 1 lớp học với số lượng học viên dao động từ 30-70 người, tuỳ theo từng đơn vị. Các học viên là những cán bộ chuyên trách dân số, cộng tác viên dân số, trưởng các đơn vị y tế tư nhân, đơn vị y tế công lập, trạm y tế; cán bộ trung tâm DS-KHHGĐ, phòng y tế, phòng lao động; thành viên ban chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ cấp xã v.v.. Đợt tập huấn sẽ góp phần cung cấp thông tin cho lãnh đạo chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể, địa phương và các cơ sở cung cấp dịch vụ siêu âm, nạo phá thai, KHHGĐ về chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về quy định và hình thức xử phạt hành vi lựa chọn giới tính thai nhi cũng như thực trạng, hệ lụy của tình trạng MCBGTKS. Qua đó, tăng cường vai trò, trách nhiệm của các bên có liên quan trong việc thực hiện những nội dung này.
Hoàng Anh
