Lãng phí luôn được xem là một trong những "điểm nghẽn" làm suy giảm hiệu quả quản trị và làm hao hụt nguồn lực phát triển. Chính vì vậy, Quảng Ninh xác định thực hành tiết kiệm, chống lãng phí không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan quản lý nhà nước mà phải trở thành trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và mỗi người dân; qua đó còn mở ra thêm nhiều nguồn lực mới phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.
Từ nhận thức đến hành động
Những năm gần đây, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí được Quảng Ninh xác định là nhiệm vụ thường xuyên, gắn chặt với công tác xây dựng Đảng, phòng chống tham nhũng, tiêu cực và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.
Ngay từ đầu năm 2026, tỉnh đã ban hành nhiều chương trình, kế hoạch để triển khai đồng bộ các chủ trương của Trung ương về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; đồng thời yêu cầu từng sở, ngành, địa phương xây dựng chương trình hành động phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của mình. Việc thực hiện được lượng hóa bằng từng nhiệm vụ cụ thể, từng chỉ tiêu, từng đầu việc gắn với trách nhiệm của người đứng đầu.
Các sở, ngành, địa phương đều xây dựng chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao, bảo đảm rõ mục tiêu, rõ trách nhiệm và gắn với kết quả thực hiện.
Cùng với đó, công tác tuyên truyền được triển khai thường xuyên, liên tục trên nhiều nền tảng truyền thông. Các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về tiết kiệm, chống lãng phí được phổ biến rộng rãi, đồng thời biểu dương những tập thể, cá nhân tiêu biểu, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội. Qua đó nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về ý nghĩa của việc tiết kiệm, chống lãng phí trong quản lý ngân sách, tài sản công, đất đai, tài nguyên, đầu tư công…
Chỉ trong 6 tháng đầu năm, Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh đã thực hiện 245 tin, bài, phóng sự, chuyên đề tuyên truyền về lĩnh vực này, góp phần lan tỏa những mô hình hay, cách làm hiệu quả và phê phán các biểu hiện lãng phí.
Một điểm đáng chú ý là Quảng Ninh không coi chống lãng phí là hoạt động riêng lẻ mà gắn chặt với công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát. Chỉ trong 6 tháng đầu năm, Thanh tra tỉnh đã triển khai 53 cuộc thanh tra kinh tế - xã hội và ban hành kết luận đối với 26 cuộc thanh tra. Qua đó kiến nghị thu hồi cho ngân sách nhà nước trên 31,8 tỷ đồng, giảm trừ và loại khỏi giá trị quyết toán hơn 9,1 tỷ đồng. Qua mỗi cuộc thanh tra, mỗi kiến nghị xử lý không chỉ giúp thu hồi nguồn lực thất thoát mà còn góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong quản lý và sử dụng tài sản công.
Cùng với đó, tỉnh tiếp tục hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách nhằm phòng ngừa lãng phí từ sớm, từ xa. Trong 6 tháng đầu năm, UBND tỉnh đã trình HĐND tỉnh ban hành 17 nghị quyết để điều chỉnh, bổ sung, bãi bỏ những cơ chế, chính sách không còn phù hợp, có nguy cơ gây thất thoát, lãng phí.
Việc xây dựng cơ chế quản lý ngày càng sát thực tiễn không chỉ giúp sử dụng hiệu quả ngân sách mà còn tạo môi trường minh bạch, thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội. Đây chính là nền tảng quan trọng để Quảng Ninh thực hiện hiệu quả mục tiêu "tiết kiệm để phát triển", biến những khoản chi chưa thực sự cần thiết thành nguồn lực cho các công trình, dự án thiết yếu.
Khơi thông nguồn lực từ ngân sách, tài sản công và đầu tư công
Nếu trước đây, tiết kiệm thường được hiểu là cắt giảm chi tiêu thì nay Quảng Ninh tiếp cận theo hướng rộng hơn: Sử dụng hiệu quả nhất mọi nguồn lực hiện có để tạo dư địa cho phát triển.
Trong quản lý ngân sách, tỉnh tiếp tục thực hiện nghiêm nguyên tắc công khai, minh bạch và phân bổ nguồn lực ngay từ đầu năm; chủ động dự kiến đầy đủ nhu cầu kinh phí cho các nhiệm vụ phát sinh, hạn chế tối đa việc bổ sung ngoài dự toán. Năm 2026, tỉnh đã giữ lại 204 tỷ đồng tương ứng 10% kinh phí tự chủ để bổ sung nguồn cải cách tiền lương và tiết kiệm 537 tỷ đồng từ chi thường xuyên không tự chủ để dành nguồn lực cho các nhiệm vụ quan trọng.
Những khoản tiết kiệm này không đơn thuần là cắt giảm chi tiêu mà được chuyển hóa thành nguồn lực phục vụ các chính sách an sinh xã hội, cải cách tiền lương và các nhiệm vụ phát triển trọng điểm.
Cùng với ngân sách, quản lý tài sản công tiếp tục là lĩnh vực được tỉnh đặc biệt quan tâm. Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều trụ sở, cơ sở nhà đất dôi dư được rà soát, xử lý nhằm tránh bỏ hoang, xuống cấp. Sau quá trình rà soát, toàn tỉnh xác định có 776 cơ sở nhà, đất dôi dư cần xử lý. Đến cuối tháng 5/2026, đã có 538 cơ sở được xử lý theo các hình thức điều chuyển, chuyển đổi công năng hoặc thanh lý, thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển. Đồng thời, 100% cơ quan, đơn vị hoàn thành kiểm kê tài sản công trên phần mềm quản lý theo chỉ đạo của Bộ Tài chính.
Trong đầu tư công, thay vì đầu tư dàn trải, Quảng Ninh tiếp tục lựa chọn các công trình trọng điểm, có tính kết nối và lan tỏa. Ngay từ đầu năm, tỉnh ban hành chỉ thị đẩy nhanh tiến độ triển khai các chương trình, dự án và giải ngân vốn đầu tư công. Công tác thẩm định dự án được thực hiện chặt chẽ nhằm ngăn ngừa lãng phí ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư. Trong 6 tháng đầu năm, Sở Tài chính đã thẩm định 17 dự án với tổng mức đầu tư sau thẩm định hơn 6.816 tỷ đồng, cắt giảm trên 1.393 tỷ đồng, tương đương 17% so với đề xuất ban đầu. Đồng thời, tham mưu dừng chủ trương đầu tư 2 dự án với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 272 tỷ đồng.
Ông Phạm Hồng Biên, Giám đốc Sở Tài chính, cho biết: Mặc dù gặp rất nhiều khó khăn khi giá cả nguyên, nhiên vật liệu, nhân công tăng giá, tuy nhiên kết quả giải ngân những tháng đầu năm cho thấy sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị, từ cấp tỉnh đến cơ sở, đặc biệt là vai trò người đứng đầu trong tổ chức thực hiện các nội dung chỉ đạo của UBND tỉnh.
Việc điều chuyển vốn từ các dự án giải ngân chậm sang các dự án có khả năng thực hiện tốt hơn cũng góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Nguồn vốn được ưu tiên cho các công trình động lực, dự án kết nối vùng và các dự án có tác động trực tiếp tới tăng trưởng kinh tế. Đến hết tháng 5/2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công toàn tỉnh đạt trên 27.256 tỷ đồng, toàn tỉnh giải ngân hơn 6.500 tỷ đồng vốn đầu tư công, cao hơn cùng kỳ năm trước; đồng thời thực hiện tiết kiệm 5% chi đầu tư phát triển để bổ sung nguồn lực cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Cùng với đó, công tác quyết toán dự án hoàn thành cũng được siết chặt. Qua thẩm tra 42 dự án, cơ quan chức năng đã giảm trừ quyết toán hơn 99 tỷ đồng, bổ sung trở lại cho ngân sách nhà nước.
Từ việc tiết kiệm từng khoản chi đến nâng cao hiệu quả đầu tư, Quảng Ninh đang từng bước tạo ra nguồn lực cho phát triển. Đó là nguồn lực được hình thành từ sự chặt chẽ, minh bạch và trách nhiệm trong quản lý.
Biến nguồn lực tiết kiệm thành động lực tăng trưởng
Chống lãng phí chỉ thực sự có ý nghĩa khi những nguồn lực được tiết kiệm trở thành động lực cho phát triển. Đây cũng là hướng đi mà Quảng Ninh đang kiên trì thực hiện.
Trong quản lý đất đai, tỉnh tiếp tục tăng cường khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai. Tỉnh đã ban hành quy định điều chỉnh bảng giá đất. Chỉ tính đến đầu tháng 6/2026, thu tiền sử dụng đất đạt 13.635 tỷ đồng. Công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được đẩy mạnh, đến nay toàn tỉnh đã cấp 485 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, không có hồ sơ tồn liên quan đến cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đồng thời, tỉnh cũng đã triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và khai thác nguồn lực đất đai trong dài hạn.
Để khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, từ đầu năm đến nay, HĐND tỉnh cũng đã ban hành các nghị quyết thông qua danh mục các dự án, công trình thu hồi đất và quyết định chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác trên địa bàn tỉnh. Theo đó có 80 dự án, công trình thu hồi đất với tổng diện tích đất cần thu hồi là 968,81ha. Đồng thời, UBND tỉnh cũng đã cho thuê đất đối với 5 tổ chức với diện tích là 411,23ha, giao đất cho 7 tổ chức với diện tích là 1.743,57ha; gia hạn sử dụng đất 24 tháng cho 3 tổ chức với diện tích là 100,12ha.
Trong lĩnh vực khoáng sản, tỉnh chú trọng khai thác hợp lý, tận thu tối đa tài nguyên trong phạm vi được cấp phép, đồng thời đẩy mạnh thu hồi đất, đá thải mỏ để phục vụ các công trình xây dựng. Việc tái sử dụng đất đá thải mỏ không chỉ giảm áp lực môi trường mà còn góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, hạn chế lãng phí tài nguyên.
Đối với tài nguyên rừng, Quảng Ninh tiếp tục duy trì tỷ lệ che phủ cao, đồng thời đẩy mạnh trồng rừng tập trung. Trong 6 tháng đầu năm, toàn tỉnh đã trồng trên 10.366ha rừng, vượt kế hoạch đề ra.
Một điểm sáng khác là việc tiết kiệm năng lượng. Hàng loạt giải pháp được triển khai từ cơ quan nhà nước đến doanh nghiệp và người dân. Chỉ riêng chiến dịch Giờ Trái đất năm 2026, toàn tỉnh đã tiết kiệm được gần 20.000 kWh điện. Ước tính trong 6 tháng đầu năm, các cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập tiết kiệm được khoảng 9% sản lượng điện tiêu thụ.
Cùng với tiết kiệm nguồn lực vật chất, Quảng Ninh cũng tập trung chống lãng phí về thời gian và chi phí xã hội thông qua cải cách hành chính. Đến nay, 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện đã được cung cấp trực tuyến toàn trình; 100% thủ tục hành chính được thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính. Trong 6 tháng đầu năm, toàn tỉnh tiếp nhận hơn 342.000 hồ sơ, tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt 98,4%.
Không chỉ tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại của người dân và doanh nghiệp, cải cách hành chính còn giúp giảm đáng kể chi phí xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh.
Theo ông Jian Pei Shiu, Giám đốc Công ty TNHH Chính xác Boltun Việt Nam, trong quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư và triển khai sản xuất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, doanh nghiệp đã nhận được sự hỗ trợ tích cực từ tỉnh Quảng Ninh và Ban Quản lý Khu kinh tế. Từ tháo gỡ khó khăn về thủ tục, hỗ trợ nguồn nhân lực đến các hoạt động hải quan xuất, nhập khẩu đều được xử lý nhanh chóng, giúp doanh nghiệp đảm bảo tiến độ sản xuất, tiết kiệm chi phí.
Song hành với cải cách hành chính là việc tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; giúp giảm chi phí vận hành, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính quyền. Từ đầu năm đến nay, tỉnh đã thực hiện tinh giản 44 trường hợp theo quy định; đồng thời tiếp tục hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan chuyên môn phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Ở khu vực doanh nghiệp nhà nước, công tác quản lý vốn và tài sản tiếp tục được tăng cường thông qua rà soát, sắp xếp, cổ phần hóa và xử lý các tài sản tồn đọng. Nhiều phương án chuyển giao, cơ cấu lại doanh nghiệp được triển khai theo hướng công khai, minh bạch, bảo đảm không thất thoát tài sản nhà nước. Đồng thời, việc sáp nhập các doanh nghiệp hoạt động cùng lĩnh vực giúp giảm đầu mối quản lý, tiết kiệm chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Với cách làm quyết liệt, đồng bộ và lấy hiệu quả thực chất làm thước đo, Quảng Ninh đang từng bước đưa thực hành tiết kiệm, chống lãng phí thành một động lực phát triển mới. Khi từng đồng vốn được sử dụng đúng chỗ, từng nguồn lực được khai thác hiệu quả và từng cơ hội được nắm bắt kịp thời, hành trình xây dựng một Quảng Ninh phát triển nhanh, bền vững sẽ có thêm nền tảng vững chắc.
