Hiện nay, cấp nước và vệ sinh môi trường nông thôn đã trở thành một bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển nông thôn và bảo vệ môi trường trong thời kỳ công nghiệp hoá.
Kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia NS&VSMTNT đã nâng tỷ lệ người dân nông thôn được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh từ 32% vào năm 1998, lên 75% vào cuối năm 2010. Riêng đối với tỉnh Quảng Ninh,việc triển khai chương trình MTQGNS&VSMT từ năm 2012 đến nay đã có nhiều kết quả tích cực.
Theo báo cáo của Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn tính đến hết tháng 6-2014, tỷ lệ dân số nông thôn được cấp nước hợp vệ sinh đạt 92,2% (tăng 2,2% so với năm 2012); tỷ lệ dân số nông thôn được cấp nước theo QCVN02/2009/BYT đạt 35%; tỷ lệ hộ dân nông thôn có nhà tiêu hợp vệ sinh đạt 74% (tăng 6% so với năm 2012).
Tuy nhiên, các thành quả đạt được chưa thực sự bền vững. Để đạt được mục tiêu Chiến lược đến năm 2020 “Tất cả dân cư nông thôn sử dụng nước sạch đạt tiêu chuẩn chất lượng quốc gia với số lượng tối thiểu 60 lít/người 1 ngày”, đòi hỏi Việt Nam nói chung và tỉnh Quảng Ninh nói riêng phải có nhiều nỗ lực hơn nữa.
Được triển khai tại Quảng Ninh từ năm 2013 - Dự án NS&VSMT NT dựa vào kết quả đầu ra (PforR) hòa vốn với chương trình mục tiêu quốc gia là một phương pháp tiếp cận mới, khác biệt. Việc hỗ trợ tài chính dựa trên kết quả thực hiện cho phép các Quốc gia vay vốn của Ngân hàng thế giới (WB) nâng cao công tác thiết kế hỗ trợ người dân đồng thời có phương pháp tích cực, hiệu quả cho việc thay đổi hành vi vệ sinh của người dân nông thôn. Dự án cũng đồng thời liên kết trực tiếp kết quả đạt được với quá trình giải ngân.
Lĩnh vực cấp nước và vệ sinh môi trường nông thôn của Quảng Ninh là môi trường lý tưởng nhận sự hỗ trợ này thông qua việc áp dụng phương pháp tiếp cận PforR trong điều kiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia hiện còn hạn chế cho việc triển khai rộng khắp trên 14 huyện thị và 186 xã phường trong những năm qua.
Trong hai năm 2013 -2014, những khó khăn trong tiếp cận, thực hiện dự án với cơ chế mới đã được các cấp chính quyền, các ngành nỗ lực khắc phục. 10 xã nông thôn của 6 huyện/thị xã /thành phố trong toàn tỉnh đã đươc Ngân hàng thế giới công nhận đạt Vệ sinh toàn xã với trên 50.000 người dân được hưởng lợi từ các xã đạt Vệ sinh toàn xã.
Tiếp tục triển khai thực hiện kế hoạch và khởi động dự án PforR năm 2015, TTYTDP tỉnh phối hợp với các ban ngành liên quan đã tổ chức các lớp tập huấn cho cán bộ chuyên môn tuyến huyện/thị và các xã nông thôn những nội dung hoạt động của chương trình; Tiến hành khảo sát và lựa chọn các xã thực hiện Vệ sinh toàn xã năm 2015… Tổ chức các buổi cổ động, truyền thông về sử dụng nước sạch và bảo vệ môi trường tại các huyện, thị được lựa chọn trong chương trình.
Đến nay đã bước qua năm thứ 3 thực hiện chương trình PforR, những vướng mắc và khó khăn trong những ngày đầu thực hiện chương trình tuy đã được đúc kết và cải thiện đáng kể, song công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia xây dựng, giữ gìn và bảo quản nhà tiêu hợp vệ sinh, sử dụng nước sạch… vẫn là một thách thức và khó khăn cho TTYTDP tỉnh nói chung và cán bộ chuyên môn các tuyến nói riêng.
Tống Yến
